informatiestandaarden - Gebruikersbijdragen [nl]

pa:Hoofdproces

2026-02-20T11:50:55Z

Malou Paiman:

{{DISPLAYTITLE:Productarchitectuur}}
=Productarchitectuur=

Deze Wiki-pagina Productarchitectuur is bedoeld voor publicatie van de architectuurproducten die onder beheer vallen van het Productarchitectuurteam.

Op dit moment zijn de architectuurproducten alleen te vinden op een interne pagina [https://nictiz.atlassian.net/wiki/x/CgDCJw Productarchitectuur].

pa:Hoofdproces

2025-11-07T16:00:45Z

Malou Paiman:

{{DISPLAYTITLE:Productarchitectuur}}
=Productarchitectuur=

Deze Wiki-pagina Productarchitectuur bevat de architectuurproducten die onder beheer vallen van het Productarchitectuurteam.

Meer informatie over de opdracht, de rollen en verantwoordelijkheden van het Productarchitectuurteam is te vinden op de interne Confluence-pagina Productarchitectuur.

=Productarchitectuurprincipes=
De productarchitectuurprincipes bieden richtlijnen waaraan informatieproducten van Nictiz moeten voldoen.

Om hergebruik van bestaande structuren te promoten gebruiken we het specificatie canvas. De verschillende lagen van het specificatie canvas (https://nictiz.nl/publicaties/specificatiecanvas) hebben elk onderdelen die gebruikt kunnen worden in een informatieproduct. Door een informatieproduct een ‘sate-prikker’ te laten zijn door alle lagen zorgen we ervoor dat generieke componenten hergebruikt worden door de verschillende informatieproducten.

De pagina met productarchitectuurprincipes beschrijft de lagen en de richtlijnen per laag waar een informatieproduct aan zou moeten voldoen. Het organisatieniveau wordt niet door Nictiz gespecificeerd in informatieproducten, het taal- en logisch niveau hebben voldoende bestaande richtlijnen; blijft het systeemniveau over waar enkele richtlijnen zijn (FHIR besluit) maar waar nog wel ruimte is voor richting.
Doel van informatieproducten, dus ook transactiebouwstenen, is dat ze op zichzelf een complete oplossing zijn.

* [[pa:Productarchitectuurprincipes|Productarchitectuurprincipes]]

==Transactiebouwstenen==
Voor transactiebouwstenen zijn er aanvullende richtlijnen op de algemene productarchitectuurprincipes voor het ontwikkelen van informatieproducten.

Deze richtlijnen zijn bedoeld voor productteams die aan de slag gaan met het ontwikkelen van transactiebouwstenen en als instrument voor productarchitecten om de consistentie in de ontwikkeling van transactiebouwstenen te bewaken.

* [[pa:Transactiebouwstenen|Transactiebouwstenen]]

=Toetsingscriteria=
De toetsingscriteria vertalen de productarchitectuurprincipes naar toetsbare eisen en zijn van toepassing op alle informatiestandaarden die onder beheer van Nictiz vallen.

Het toetsingskader geeft aanvullende informatie over het doel en de toepassing van de toetsingscriteria.

* [[pa:VDraft_Toetsingscriteria|Toetsingscriteria (draft-versie)]]
* [[pa:VDraft_Toetsingskader|Toetsingskader (draft-versie)]]

pa:Ontwerpkaders Gebruik zibs 2024

2025-11-07T14:42:20Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Ontwerpkaders: Gebruik van zibs 2024}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
 
=Achtergrond=
Het huidige stelselbesluit (FHIR-besluit 2022) bevat geen uitspraken over het gebruik van zibs 2024, gezien het besluit is vastgesteld vóór de publicatie van deze zibs. Er is echter behoefte aan een gedeeld afwegingskader om consistentie en samenhang tussen informatiestandaarden te waarborgen. Deze tijdelijke ontwerpkaders bieden richting voor het gebruik van zibs 2024 in informatiestandaarden, totdat landelijke besluitvorming via stelselbeheer heeft plaatsgevonden.

De ontwerpkaders zijn opgesteld door het Productarchitectuurteam en op 21 juli 2025 vastgesteld door de Productarchitectuurboard. Ze zijn van toepassing op alle informatiestandaarden die onder het beheer van Nictiz vallen.

=Ontwerpvraagstuk=
De ontwerpkaders op deze pagina geven richting aan het volgende ontwerpvraagstuk:

''Mogen zibs 2024 worden toegepast in nieuwe ontwikkelingen van informatiestandaarden van Nictiz, en zo ja, onder welke voorwaarden?''

=Ontwerpkaders=
* Informatiestandaarden blijven het huidige FHIR-besluit volgen en gebruiken zib 2017/FHIR STU3 of zib 2020/FHIR R4 zolang er nog geen nieuwe landelijke baseline is vastgesteld;
* Toepassing van pre-adopts uit zib 2024 in nieuwe releases van informatiestandaarden is toegestaan wanneer aan alle onderstaande voorwaarden wordt voldaan:
*# Er is een informatiebehoefte die niet ingevuld kan worden met zib 2020 (of 2017), maar wel met een pre-adopt uit zib 2024;
*# EHDS-compatibiliteit wordt niet gehinderd;
*# Beperkte tot geen nadelige impact op interoperabiliteit;
*# Er is instemming vanuit de Productarchitectuurboard.
* Bij toepassing van een pre-adopt zijn de volgende acties vereist:
*# De afwijking t.g.v. de pre-adopt wordt gedocumenteerd in de informatiestandaard;
*# De afwijking t.g.v. pre-adopt wordt opgenomen in het nl-core-FHIR-profiel of toekomstige andere generieke bouwsteen (zoals transactiebouwsteen).
 
''Deze ontwerpkaders zijn onder voorbehoud van de impact van afwijken van de baseline-zibs op MDR-certificering door leveranciers. Mocht een productteam van Nictiz willen afwijken van de baseline-zibs, voordat de juridische uitwerking van dit vraagstuk afgerond is, dan kan het productteam ervoor kiezen om de analyse naar de eventuele gevolgen voor MDR-certificering zelf met de eigen stakeholders van de informatiestandaard uit te voeren.''
 
==Aanvullende informatie==
Randvoorwaarden voor het toepassen van een pre-adopt uit zib 2024:
 
# '''Aantoonbare informatiebehoefte'''
#* Bepaalde informatiebehoeften kunnen niet adequaat worden ingevuld met zib 2020 (of zib 2017), terwijl zib 2024 wel een passend informatiemodel biedt;
#** N.B. Het heeft de voorkeur om alleen zib 2020 met een pre-adopt uit zib 2024 te hanteren. De combinatie van zib 2017 met een pre-adopt uit zib 2024 mag, maar het heeft de voorkeur om in de basis over te stappen naar zib 2020 en dan een pre-adopt uit zib 2024 toe te passen. De combinatie van 2017/2024 naast 2020/2024 brengt het risico mee van grotere variatie en daarmee grotere complexiteit bij gebruikers en eindgebruikers;
#* De pre-adopt die een oplossing biedt voor deze onvervulde informatiebehoefte kan zich uiten in:
#** Nieuwe bouwstenen die nog niet voorkomen in eerdere versies (bijvoorbeeld zib AanvraagGegevens);
#** Wijzigingen in een zib die bestaande knelpunten oplossen;
#*** N.B. Dit mogen ook onderdelen zijn uit zib 2024 die niet-compatibel zijn met zib 2020 (of zib 2017) (zoals aanpassing van kardinaliteiten of waardelijsten). Wel dienen niet-compatibele pre-adopts met terughoudendheid toegepast te worden vanwege de toegenomen complexiteit;
# '''Compatibiliteit met EHDS'''
#* De pre-adopt uit zib 2024 moet EHDS-compatibel zijn;
#** Het productteam legt de vraag t.a.v. EHDS-compatibiliteit neer bij het Productarchitectuurteam;
#** Indien de pre-adopt niet EHDS-compatibel is, dan consulteert het productteam het Productarchitectuurteam voor de vraag welke oplossing wel EHDS-compatibel is;
# '''Beperkte tot geen nadelige impact op zorgbrede interoperabiliteit'''
#* Het productteam heeft een risicoanalyse uitgevoerd, waaruit blijkt dat de pre-adopt geen of slechts beperkte (en oplosbare) belemmeringen vormt voor domeinoverstijgende interoperabiliteit. De risicoanalyse beantwoordt onder meer:
#** Gaat het om een pre-adopt uit zib 2024 die niet-compatibel is met zib 2020 (of zib 2017)?
#** Welke hybride situaties ontstaan t.g.v. van deze pre-adopt?
#*** In welke informatiestandaarden en sectoren wordt de betreffende zib gebruikt en in welke versie?
#*** Welke overlap in leveranciers en eindgebruikers bestaat er?
#*** Welke impact heeft de hybride situatie op leveranciers en eindgebruikers? (bijvoorbeeld het tijdelijk moeten invullen van één gegeven in twee velden)
# '''Instemming vanuit de Productarchitectuurboard'''
#* Voor het doorvoeren van een pre-adopt in een informatiestandaard is vooraf instemming vereist van de Productarchitectuurboard. Hiervoor levert het productteam een beschrijving aan van de pre-adopt met onderbouwing a.d.h.v. bovengenoemde voorwaarden 1-3.
 
Benodigde acties bij toepassing van een pre-adopt uit zibs 2024:
# '''Documentatie in de informatiestandaard'''
#* De afwijking op de baseline is gedocumenteerd, inclusief:
#** De onderdelen die vooruitlopen op de baseline;
#** De motivering en aard van de afwijking.
# '''Opname in nl-core profielen'''
#* Afstemming heeft plaatsgevonden met het zib-profiling team en het nl-coreteam over het gebruik van de betreffende pre-adopt. De voorkeur gaat uit naar opname van de oplossing in de nl-core laag (of andere generieke laag zoals transactiebouwstenen).

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.0.0
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 31-10-2025
| [https://nictiznl.sharepoint.com/:b:/r/sites/Productarchitectuur/Gedeelde%20documenten/Memo%27s/Memo%20-%20Gebruik%20van%20zibs%202024.pdf?csf=1&web=1&e=yAOJp7 Deze pagina is gebaseerd op de interne memo d.d. 21-07-2025]
|}
Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingskader

2025-11-07T14:09:54Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingskader Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Doel=
De toetsingscriteria dragen bij aan de consistentie en samenhang tussen informatiestandaarden en ondersteunen daarmee de zorgbrede interoperabiliteit. Ze vormen een concrete uitwerking van de overkoepelende productarchitectuurprincipes en bieden kaders voor het ontwerpen van informatiestandaarden.

=Reikwijdte=
De toetsingscriteria zijn van toepassing op:
* het ontwerp van nieuwe informatiestandaarden;
* het beheer en de doorontwikkeling van bestaande informatiestandaarden.
De criteria gelden voor alle informatiestandaarden die onder beheer staan van Nictiz.

=Definitie=
Toetsingscriteria zijn ontwerpregels die de productarchitectuurprincipes vertalen naar toetsbare eisen. Ze bieden houvast bij het beoordelen van ontwerpen en bevorderen de eenduidigheid in de toepassing van architectuur.

De toetsingscriteria specificeren:
* welke generieke standaarden (en welke versies daarvan) moeten worden toegepast;
* welke regels gelden voor het gebruik van generieke standaarden binnen een informatiestandaard.

=Niveau van verplichting=
Elk toetsingscriterium kent een niveau van verplichting, afhankelijk van de status van de onderliggende documentatie:
* Verplicht: gebaseerd op documentatie met een definitieve status of waarover brede consensus bestaat.
* Aanbevolen: afgeleid van documentatie met een alfa- of bètastatus die nog niet volledig is gevalideerd of beproefd.

De volgende niveaus worden gehanteerd:

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:76%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Betekenis
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Afwijking toegestaan?
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Verplicht. Dit criterium moet worden gevolgd. Er is brede consensus over de onderliggende documentatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alleen bij onderbouwing met zeer zwaarwegende argumenten. Er moet een plan zijn hoe op termijn wel kan worden voldaan aan dit criterium.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanbevolen. Sterke voorkeur om te volgen. De onderliggende documentatie heeft nog geen definitieve status.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Ja, mits de afwijking onderbouwd wordt.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Afgeraden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Optioneel. Toepassing is toegestaan, maar niet verplicht.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | -
|-
|}

=Toepassing=
De toetsingscriteria vormen het kader voor:
* het opstellen van ontwerpdocumentatie door de beheerder van een informatiestandaard;
* de toetsing tijdens besluitvorming over acceptatie of wijziging van een informatiestandaard door het Productarchitectuurteam en de Productarchitectuurboard;
* de borging van interoperabiliteit binnen het stelsel van informatiestandaarden, met inbegrip van EHDS-compatibiliteit.

=Proces=
De toetsing productarchitectuur is onderdeel van het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Ontwikkelen_en_Testen QA-proces] van Nictiz voor het ontwikkelen van informatiestandaarden. De beheerder van de informatiestandaard is verantwoordelijk voor het tijdig benaderen van het Productarchitectuurteam om de vereiste toetsingen uit te voeren op de momenten die in QA zijn vastgelegd.

==Ingangstoets==
Het toetsingsproces start met een ingangstoets. Deze toets vindt plaats in één of meerdere werksessies waarin het Productarchitectuurteam en de beheerder van de informatiestandaard gezamenlijk de ontwerpplannen beoordelen. Een tweede beheerteam van een andere informatiestandaard kan deelnemen in het kader van peer review. De ingangstoets resulteert in een toetsingsrapport op de interne [https://nictiz.atlassian.net/wiki/spaces/POB/pages/340099187/Product+Architectuur?atlOrigin=eyJpIjoiM2YyM2YzMTY4ODQ4NDIzZjk5NzE5NGM4N2FiMjBkOGUiLCJwIjoiYyJ9 Confluence-pagina Productarchitectuur]. Het toetsingsrapport bevat Jira-tickets voor de opvolging van afwijkingen en potentiële afwijkingen.

==Monitoring==
De opvolging van acties bij geconstateerde afwijkingen vindt plaats via de Confluence-pagina Productarchitectuur, met verwijzingen naar de aangemaakte Jira-tickets. Elke informatiestandaard heeft een toegewezen productarchitect die fungeert als eerste aanspreekpunt voor vragen en advies over productarchitectuur. De productarchitect signaleert nieuwe afwijkingen die kunnen ontstaan tijdens de verdere uitwerking van de ontwerpplannen.

==Toets voorafgaand aan publicatie==
Het voldoen aan de toetsingscriteria is een voorwaarde voor publicatie van een informatiestandaard. Bij onopgeloste afwijkingen geeft de beheerder van de informatiestandaard een onderbouwing volgens het comply or explain-principe. Ook geeft de beheerder aan hoe op termijn alsnog aan het criterium kan worden voldaan. De Productarchitectuurboard beoordeelt op basis van deze onderbouwing of publicatie kan doorgaan.

=Beheer=
De toetsingscriteria worden beheerd door het Productarchitectuurteam en vastgesteld door de Productarchitectuurboard van de afdeling Productontwikkeling & Beheer van Nictiz. In het Productarchitectuurteam is tevens het Architectuurteam van de afdeling Strategie & Advies van Nictiz vertegenwoordigd.

Afwijkingen van verplichte of aanbevolen criteria worden vastgelegd en periodiek geëvalueerd om te bepalen of aanpassing van de toetsing nodig is. Wijzigingen of aanvullingen worden vastgesteld na consultatie van betrokken stakeholders en gepubliceerd in de meest recente versie van dit document. De toetsingscriteria kennen een hogere wijzigingsfrequentie dan de meer stabiele, overkoepelende productarchitectuurprincipes.

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 07-11-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-11-07T12:52:50Z

Malou Paiman: /* Taal */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Aandachtspunten=

'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie', met betrokkenen buiten en binnen Nictiz
* Belangrijke punten van deze architectuurprincipes zibs 2.0:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Verantwoordelijkheden van productteam bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Productteam en Zib-centrum:
** Werken nauw samen in het ontwikkelen en doorontwikkelen van zibs
* Productteam (als beheerder van de informatiestandaard):
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van zibs zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib 2.0-community opgeleverd4
** Dit is een praktische uitwerking van de reeds opgeleverde architectuurprincipes zibs 2.0
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen van waardelijsten en voor het kunnen ontvangen en verwerken van onbekende codes. Wanneer een ontvangen code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als de informatiestandaard deze verplichting niet toepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken de generieke standaarden SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard) voor het koppelen van terminologie, tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
De keuze voor het te gebruiken terminologiestelsel is op basis van de Visie Eenheid van Taal, waarin de scope van elk terminologiestelsel van de grondplaat beschreven staat. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken zibs als generieke standaard voor de logische modellen. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
[[pa:Ontwerpkaders_Gebruik_zibs_2024|Ontwerpkaders Gebruik pre-adopts zibs 2024]]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een bestaand internationaal informatiemodel indien beschikbaar (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
Indien er geen geschikt internationaal informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De gebruikte informatiemodellen mogen EHDS-compatibiliteit niet hinderen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] in een informatiestandaard is niet ruimer dan de kardinaliteit van elementen of relaties in een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in de dataset van de informatiestandaard is gemapt naar de technische specificatie. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het functioneel ontwerp zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst in de technische specificatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken de generieke uitwisselingsstandaard FHIR voor de technische representatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een situatie past binnen een patroon zoals beschreven in de profling guidelines, volgt de FHIR-uitwerking dit patroon.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen en andere conformance resources zijn gevalideerd tegen de FHIR core specificaties met de HL7-validatietooling. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.8
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De voorbeeldmaterialen zijn gevalideerd tegen de profielen. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Elk gegevensobject heeft één unieke identiteit. ''Rationale: Maakt ontdubbeling mogelijk, voorkomt dubbele informatie voor eindgebruikers en bevordert daarmee overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=bronsysteem&op=DISPTERM Bronsystemen] kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM gegevensobjecten].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Data wordt beheerd waar ze ontstaat. ''Rationale: Dit voorkomt dataduplicatie en inconsistenties.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Mutaties aan een object zijn alleen mogelijk in het bronsysteem. Mutaties in een secundair systeem zijn niet toegestaan. Wijzigingen aan een object in het bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat object; wijzigingen in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) object waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 07-11-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl, de zinstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-11-07T12:40:46Z

Malou Paiman: /* Duplicaatdetectie voor ontdubbelen */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Aandachtspunten=

'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie', met betrokkenen buiten en binnen Nictiz
* Belangrijke punten van deze architectuurprincipes zibs 2.0:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Verantwoordelijkheden van productteam bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Productteam en Zib-centrum:
** Werken nauw samen in het ontwikkelen en doorontwikkelen van zibs
* Productteam (als beheerder van de informatiestandaard):
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van zibs zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib 2.0-community opgeleverd4
** Dit is een praktische uitwerking van de reeds opgeleverde architectuurprincipes zibs 2.0
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen van waardelijsten en voor het kunnen ontvangen en verwerken van onbekende codes. Wanneer een ontvangen code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als de informatiestandaard deze verplichting niet toepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken de generieke standaarden SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard) voor het koppelen van terminologie, tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
De keuze voor het te gebruiken terminologiestelsel is op basis van de Visie Eenheid van Taal, waarin de scope van elk terminologiestelsel van de grondplaat beschreven staat. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken zibs als generieke standaard voor de logische modellen. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
[[pa:Ontwerpkaders_Gebruik_zibs_2024|Ontwerpkaders Gebruik pre-adopts zibs 2024]]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een bestaand internationaal informatiemodel indien beschikbaar (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
Indien er geen geschikt internationaal informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De gebruikte informatiemodellen mogen EHDS-compatibiliteit niet hinderen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] in een informatiestandaard is niet ruimer dan de kardinaliteit van elementen of relaties in een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in de dataset van de informatiestandaard is gemapt naar de technische specificatie. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het functioneel ontwerp zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst in de technische specificatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken de generieke uitwisselingsstandaard FHIR voor de technische representatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een situatie past binnen een patroon zoals beschreven in de profling guidelines, volgt de FHIR-uitwerking dit patroon.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen en andere conformance resources zijn gevalideerd tegen de FHIR core specificaties met de HL7-validatietooling. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.8
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De voorbeeldmaterialen zijn gevalideerd tegen de profielen. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Elk gegevensobject heeft één unieke identiteit. ''Rationale: Maakt ontdubbeling mogelijk, voorkomt dubbele informatie voor eindgebruikers en bevordert daarmee overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=bronsysteem&op=DISPTERM Bronsystemen] kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM gegevensobjecten].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Data wordt beheerd waar ze ontstaat. ''Rationale: Dit voorkomt dataduplicatie en inconsistenties.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Mutaties aan een object zijn alleen mogelijk in het bronsysteem. Mutaties in een secundair systeem zijn niet toegestaan. Wijzigingen aan een object in het bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat object; wijzigingen in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) object waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 07-11-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl, de zinstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-11-07T12:40:14Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Aandachtspunten=

'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie', met betrokkenen buiten en binnen Nictiz
* Belangrijke punten van deze architectuurprincipes zibs 2.0:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Verantwoordelijkheden van productteam bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Productteam en Zib-centrum:
** Werken nauw samen in het ontwikkelen en doorontwikkelen van zibs
* Productteam (als beheerder van de informatiestandaard):
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van zibs zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib 2.0-community opgeleverd4
** Dit is een praktische uitwerking van de reeds opgeleverde architectuurprincipes zibs 2.0
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen van waardelijsten en voor het kunnen ontvangen en verwerken van onbekende codes. Wanneer een ontvangen code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als de informatiestandaard deze verplichting niet toepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken de generieke standaarden SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard) voor het koppelen van terminologie, tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
De keuze voor het te gebruiken terminologiestelsel is op basis van de Visie Eenheid van Taal, waarin de scope van elk terminologiestelsel van de grondplaat beschreven staat. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken zibs als generieke standaard voor de logische modellen. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
[[pa:Ontwerpkaders_Gebruik_zibs_2024|Ontwerpkaders Gebruik pre-adopts zibs 2024]]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een bestaand internationaal informatiemodel indien beschikbaar (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
Indien er geen geschikt internationaal informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De gebruikte informatiemodellen mogen EHDS-compatibiliteit niet hinderen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] in een informatiestandaard is niet ruimer dan de kardinaliteit van elementen of relaties in een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in de dataset van de informatiestandaard is gemapt naar de technische specificatie. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het functioneel ontwerp zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst in de technische specificatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken de generieke uitwisselingsstandaard FHIR voor de technische representatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een situatie past binnen een patroon zoals beschreven in de profling guidelines, volgt de FHIR-uitwerking dit patroon.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen en andere conformance resources zijn gevalideerd tegen de FHIR core specificaties met de HL7-validatietooling. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.8
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De voorbeeldmaterialen zijn gevalideerd tegen de profielen. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Elk gegevensobject heeft één unieke identiteit. ''Rationale: Maakt ontdubbeling mogelijk, voorkomt dubbele informatie voor eindgebruikers en bevordert daarmee overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=bronsysteem&op=DISPTERM Bronsystemen] kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM gegevensobjecten].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Data wordt beheerd waar ze ontstaat. ''Rationale: Dit voorkomt dataduplicatie en inconsistenties.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Mutaties aan een object zijn alleen mogelijk in het bronsysteem. Mutaties in een secundair systeem zijn niet toegestaan. Wijzigingen aan een object in het bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat object; wijzigingen in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) object waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 07-11-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl, de zinstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-11-06T15:11:38Z

Malou Paiman: /* Transactie */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen. Systemen moeten daarnaast in staat zijn onbekende codes te ontvangen en te verwerken. Wanneer een code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als deze verplichting niet wordt toegepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologie is uit SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard), tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
Keuze van het terminologiestelsel voor de terminologiekoppeling wordt gemaakt op basis van de scope van de Visie Eenheid van Taal, waarin de grondplaat is opgenomen. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap verlopen volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Waardelijsten en datasetconcepten (waar nodig) zijn voorzien van terminologiekoppelingen. ''Rationale: Door concepten te coderen met behulp van een terminologiestelsel ontstaat een gemeenschappelijke taal tussen systemen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.4''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
[[pa:Ontwerpkaders_Gebruik_zibs_2024|Ontwerpkaders Gebruik pre-adopts zibs 2024]]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een situatie past binnen een patroon zoals beschreven in de profling guidelines, volgt de FHIR-uitwerking dit patroon.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.7
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen en andere conformance resources zijn gevalideerd tegen de FHIR core specificaties met de HL7-validatietooling. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.8
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De voorbeeldmaterialen zijn gevalideerd tegen de profielen. Afwijkingen moeten zijn verklaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM Gegevensobjecten] binnen een informatiesysteem worden geïdentificeerd aan de hand van een identifier. ''Rationale: Het gebruik van een identifier voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=identificatie&op=DISPTERM identificatie] voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten. Op basis van duplicaatdetectie kunnen informatiesystemen [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=ontdubbeling&op=DISPTERM ontdubbelen].''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard hanteert de term wijzigen (mutatie) in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Data voor de Zorg.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat gegevensobject.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) gegevensobject waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs2
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard3
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse4 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs5
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd5
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/ Beheerproces zibs];
3 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
5 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl, de zinstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-31T15:47:41Z

Malou Paiman: /* Logisch */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen. Systemen moeten daarnaast in staat zijn onbekende codes te ontvangen en te verwerken. Wanneer een code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als deze verplichting niet wordt toegepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologie is uit SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard), tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
Keuze van het terminologiestelsel voor de terminologiekoppeling wordt gemaakt op basis van de scope van de Visie Eenheid van Taal, waarin de grondplaat is opgenomen. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap verlopen volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Waardelijsten en datasetconcepten (waar nodig) zijn voorzien van terminologiekoppelingen. ''Rationale: Door concepten te coderen met behulp van een terminologiestelsel ontstaat een gemeenschappelijke taal tussen systemen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.4''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
[[pa:Ontwerpkaders_Gebruik_zibs_2024|Ontwerpkaders Gebruik pre-adopts zibs 2024]]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM Gegevensobjecten] binnen een informatiesysteem worden geïdentificeerd aan de hand van een identifier. ''Rationale: Het gebruik van een identifier voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=identificatie&op=DISPTERM identificatie] voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten. Op basis van duplicaatdetectie kunnen informatiesystemen [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=ontdubbeling&op=DISPTERM ontdubbelen].''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard hanteert de term wijzigen (mutatie) in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Data voor de Zorg.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat gegevensobject.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) gegevensobject waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs2
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard3
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse4 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs5
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd5
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/ Beheerproces zibs];
3 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
5 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingskader

2025-10-31T15:45:37Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingskader Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Doel=
De toetsingscriteria dragen bij aan de consistentie en samenhang tussen informatiestandaarden en ondersteunen daarmee de zorgbrede interoperabiliteit. Ze vormen een concrete uitwerking van de overkoepelende productarchitectuurprincipes en bieden kaders voor het ontwerpen van informatiestandaarden.

=Reikwijdte=
De toetsingscriteria zijn van toepassing op:
* het ontwerp van nieuwe informatiestandaarden;
* het beheer en de doorontwikkeling van bestaande informatiestandaarden.
De criteria gelden voor alle informatiestandaarden die onder beheer staan van Nictiz.

=Karakter en status van toetsingscriteria=

==Definitie==
Toetsingscriteria zijn ontwerpregels die de productarchitectuurprincipes vertalen naar toetsbare eisen. Ze bieden houvast bij het beoordelen van ontwerpen en bevorderen de eenduidigheid in de toepassing van architectuur.

De toetsingscriteria specificeren:
* welke generieke standaarden (en welke versies daarvan) moeten worden toegepast;
* welke regels gelden voor het gebruik van generieke standaarden binnen een informatiestandaard.

==Niveau van verplichting==
Elk toetsingscriterium kent een niveau van verplichting, afhankelijk van de status van de onderliggende documentatie:
* Verplicht: gebaseerd op documentatie met een definitieve status of waarover brede consensus bestaat.
* Aanbevolen: afgeleid van documentatie met een alfa- of bètastatus die nog niet volledig is gevalideerd of beproefd.

Wanneer een ontwerp van een informatiestandaard afwijkt van een toetsingscriterium, legt de beheerder van de standaard deze afwijking gemotiveerd en gedocumenteerd vast volgens het comply or explain-principe. Bij afwijkingen van verplichte toetsingscriteria geeft de beheerder aan hoe op termijn alsnog aan het criterium zal worden voldaan.

De volgende niveaus worden gehanteerd:

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:42%; vertical-align:top; text-align:left" | Betekenis
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Verplicht. Essentieel voor het realiseren van interoperabiliteit en samenhang tussen informatiestandaarden.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Sterk aanbevolen. Afwijking is mogelijk, mits gemotiveerd en verantwoord.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Wordt afgeraden. Toepassing is toegestaan, maar alleen met een onderbouwde motivatie.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Optioneel. Toepassing is toegestaan, maar niet verplicht.
|-
|}

=Toepassing=
De toetsingscriteria vormen het kader voor:
* het opstellen van ontwerpdocumentatie door de beheerder van een informatiestandaard;
* de toetsing tijdens besluitvorming over acceptatie of wijziging van een informatiestandaard door het Productarchitectuurteam en de Productarchitectuurboard;
* de borging van interoperabiliteit binnen het stelsel van informatiestandaarden.

=Proces=
==Ingangstoets==
Bij het opstellen van een nieuw ontwerp van een informatiestandaard wordt een ingangstoets uitgevoerd.
Deze toets vindt plaats in één of meerdere werksessies waarin het Productarchitectuurteam en de beheerder van de informatiestandaard gezamenlijk de ontwerpplannen beoordelen. Een tweede beheerteam van een andere informatiestandaard kan deelnemen in het kader van peer review.

Afwijkingen of mogelijke afwijkingen worden vastgelegd op de [https://nictiz.atlassian.net/wiki/spaces/POB/pages/340099187/Product+Architectuur?atlOrigin=eyJpIjoiM2YyM2YzMTY4ODQ4NDIzZjk5NzE5NGM4N2FiMjBkOGUiLCJwIjoiYyJ9 interne Productarchitectuur Confluence-pagina] en geregistreerd als Jira-tickets.

==Monitoring==
De opvolging van acties bij geconstateerde afwijkingen vindt plaats via de Productarchitectuur Confluence-pagina, met verwijzingen naar de onderliggende Jira-tickets.

Elke informatiestandaard heeft een toegewezen productarchitect die fungeert als eerste aanspreekpunt voor vragen en advies over productarchitectuur. 
De productarchitect signaleert nieuwe afwijkingen die kunnen ontstaan tijdens de verdere uitwerking van de ontwerpplannen.

==Toets voorafgaand aan publicatie==
Het voldoen aan de toetsingscriteria is een voorwaarde voor publicatie van een informatiestandaard.
Bij geconstateerde afwijkingen beoordeelt de Productarchitectuurboard, op basis van de onderbouwing, of publicatie kan doorgaan.

Afwijkingen van verplichte of aanbevolen criteria worden vastgelegd en periodiek geëvalueerd om te bepalen of aanpassing van het toetsingskader nodig is.

=Beheer=
De toetsingscriteria worden beheerd door het Productarchitectuurteam en vastgesteld door de Productarchitectuurboard van de afdeling Productontwikkeling & Beheer van Nictiz. In het Productarchitectuurteam is tevens het Architectuurteam van de afdeling Strategie & Advies van Nictiz vertegenwoordigd.

Wijzigingen of aanvullingen worden vastgesteld na consultatie van betrokken stakeholders en gepubliceerd in de meest recente versie van dit document.

De toetsingscriteria kennen een hogere wijzigingsfrequentie dan de meer stabiele, overkoepelende productarchitectuurprincipes.

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:Ontwerpkaders Gebruik zibs 2024

2025-10-31T15:42:27Z

Malou Paiman: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{underconstruction}} {{NOINDEX|visible=yes}} {{DISPLAYTITLE:Ontwerpkaders: Gebruik van zibs 2024}} {| class="wikitable" |- ! | [https://informatiestandaarden.nict...'

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Ontwerpkaders: Gebruik van zibs 2024}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
 
=Achtergrond=
==Aanleiding==
Binnen de productteams van Nictiz bestond onduidelijkheid over het gebruik van zibs 2024. Deze onduidelijkheid ontstond omdat het huidige stelselbesluit dateert van vóór de zib-publicatie 2024. Met deze ontwerpkaders wordt richting gegeven aan de manier waarop productteams de zibs uit publicatie 2024 kunnen toepassen binnen het stelsel.

==Doel en reikwijdte==
De ontwerpkaders zijn opgesteld door het Productarchitectuurteam en op 21 juli 2025 vastgesteld door de Productarchitectuurboard. Ze zijn van toepassing op alle informatiestandaarden die onder beheer van Nictiz vallen. De volledige [https://nictiznl.sharepoint.com/:b:/r/sites/Productarchitectuur/Gedeelde%20documenten/Memo%27s/Memo%20-%20Gebruik%20van%20zibs%202024.pdf?csf=1&web=1&e=yAOJp7 memo] waarop deze pagina is gebaseerd, is beschikbaar in de interne Teams-omgeving van het Productarchitectuurteam.

Deze ontwerpkaders hebben een tijdelijk karakter. Ze maken geen onderdeel uit van het formele stelselbeheertraject voor landelijke besluitvorming over een nieuwe baseline. Wel sluiten ze aan bij de uitgangspunten van stelselbeheer, om het risico op tegenstrijdige besluitvorming te beperken.

=Ontwerpvraagstuk=
De ontwerpkaders op deze pagina geven richting aan het volgende ontwerpvraagstuk:

''Mogen zibs 2024 worden toegepast in nieuwe ontwikkelingen van informatiestandaarden van Nictiz, en zo ja, onder welke voorwaarden?''

=Ontwerpkaders=
* Informatiestandaarden blijven het huidige FHIR-besluit volgen en gebruiken zib 2017/FHIR STU3 of zib 2020/FHIR R4 zolang er nog geen nieuwe landelijke baseline is vastgesteld;
* Toepassing van pre-adopts uit zib 2024 in nieuwe releases van informatiestandaarden is toegestaan wanneer aan alle onderstaande voorwaarden wordt voldaan:
*# Er is een informatiebehoefte die niet ingevuld kan worden met zib 2020 (of 2017), maar wel met een pre-adopt uit zib 2024;
*# EHDS-compatibiliteit wordt niet gehinderd;
*# Beperkte tot geen nadelige impact op interoperabiliteit;
*# Er is instemming vanuit de Productarchitectuurboard.
* Bij toepassing van een pre-adopt zijn de volgende acties vereist:
*# De afwijking t.g.v. de pre-adopt wordt gedocumenteerd in de informatiestandaard;
*# De afwijking t.g.v. pre-adopt wordt opgenomen in het nl-core-FHIR-profiel of toekomstige andere generieke bouwsteen (zoals transactiebouwsteen).
 
''Deze ontwerpkaders zijn onder voorbehoud van de impact van afwijken van de baseline-zibs op MDR-certificering door leveranciers. Mocht een productteam van Nictiz willen afwijken van de baseline-zibs, voordat de juridische uitwerking van dit vraagstuk afgerond is, dan kan het productteam ervoor kiezen om de analyse naar de eventuele gevolgen voor MDR-certificering zelf met de eigen stakeholders van de informatiestandaard uit te voeren.''
 
==Aanvullende informatie==
Randvoorwaarden voor het toepassen van een pre-adopt uit zib 2024:
 
# '''Aantoonbare informatiebehoefte'''
#* Bepaalde informatiebehoeften kunnen niet adequaat worden ingevuld met zib 2020 (of zib 2017), terwijl zib 2024 wel een passend informatiemodel biedt;
#** N.B. Het heeft de voorkeur om alleen zib 2020 met een pre-adopt uit zib 2024 te hanteren. De combinatie van zib 2017 met een pre-adopt uit zib 2024 mag, maar het heeft de voorkeur om in de basis over te stappen naar zib 2020 en dan een pre-adopt uit zib 2024 toe te passen. De combinatie van 2017/2024 naast 2020/2024 brengt het risico mee van grotere variatie en daarmee grotere complexiteit bij gebruikers en eindgebruikers;
#* De pre-adopt die een oplossing biedt voor deze onvervulde informatiebehoefte kan zich uiten in:
#** Nieuwe bouwstenen die nog niet voorkomen in eerdere versies (bijvoorbeeld zib AanvraagGegevens);
#** Wijzigingen in een zib die bestaande knelpunten oplossen;
#*** N.B. Dit mogen ook onderdelen zijn uit zib 2024 die niet-compatibel zijn met zib 2020 (of zib 2017) (zoals aanpassing van kardinaliteiten of waardelijsten). Wel dienen niet-compatibele pre-adopts met terughoudendheid toegepast te worden vanwege de toegenomen complexiteit;
# '''Compatibiliteit met EHDS'''
#* De pre-adopt uit zib 2024 moet EHDS-compatibel zijn;
#** Het productteam legt de vraag t.a.v. EHDS-compatibiliteit neer bij het Productarchitectuurteam;
#** Indien de pre-adopt niet EHDS-compatibel is, dan consulteert het productteam het Productarchitectuurteam voor de vraag welke oplossing wel EHDS-compatibel is;
# '''Beperkte tot geen nadelige impact op zorgbrede interoperabiliteit'''
#* Het productteam heeft een risicoanalyse uitgevoerd, waaruit blijkt dat de pre-adopt geen of slechts beperkte (en oplosbare) belemmeringen vormt voor domeinoverstijgende interoperabiliteit. De risicoanalyse beantwoordt onder meer:
#** Gaat het om een pre-adopt uit zib 2024 die niet-compatibel is met zib 2020 (of zib 2017)?
#** Welke hybride situaties ontstaan t.g.v. van deze pre-adopt?
#*** In welke informatiestandaarden en sectoren wordt de betreffende zib gebruikt en in welke versie?
#*** Welke overlap in leveranciers en eindgebruikers bestaat er?
#*** Welke impact heeft de hybride situatie op leveranciers en eindgebruikers? (bijvoorbeeld het tijdelijk moeten invullen van één gegeven in twee velden)
# '''Instemming vanuit de Productarchitectuurboard'''
#* Voor het doorvoeren van een pre-adopt in een informatiestandaard is vooraf instemming vereist van de Productarchitectuurboard. Hiervoor levert het productteam een beschrijving aan van de pre-adopt met onderbouwing a.d.h.v. bovengenoemde voorwaarden 1-3.
 
Benodigde acties bij toepassing van een pre-adopt uit zibs 2024:
# '''Documentatie in de informatiestandaard'''
#* De afwijking op de baseline is gedocumenteerd, inclusief:
#** De onderdelen die vooruitlopen op de baseline;
#** De motivering en aard van de afwijking.
# '''Opname in nl-core profielen'''
#* Afstemming heeft plaatsgevonden met het zib-profiling team en het nl-coreteam over het gebruik van de betreffende pre-adopt. De voorkeur gaat uit naar opname van de oplossing in de nl-core laag (of andere generieke laag zoals transactiebouwstenen).

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.0.0
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 31-10-2025
| -
|}
Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-31T13:55:52Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria]
|}
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen. Systemen moeten daarnaast in staat zijn onbekende codes te ontvangen en te verwerken. Wanneer een code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als deze verplichting niet wordt toegepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologie is uit SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard), tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
Keuze van het terminologiestelsel voor de terminologiekoppeling wordt gemaakt op basis van de scope van de Visie Eenheid van Taal, waarin de grondplaat is opgenomen. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap verlopen volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Waardelijsten en datasetconcepten (waar nodig) zijn voorzien van terminologiekoppelingen. ''Rationale: Door concepten te coderen met behulp van een terminologiestelsel ontstaat een gemeenschappelijke taal tussen systemen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.4''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM Gegevensobjecten] binnen een informatiesysteem worden geïdentificeerd aan de hand van een identifier. ''Rationale: Het gebruik van een identifier voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=identificatie&op=DISPTERM identificatie] voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten. Op basis van duplicaatdetectie kunnen informatiesystemen [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=ontdubbeling&op=DISPTERM ontdubbelen].''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard hanteert de term wijzigen (mutatie) in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Data voor de Zorg.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat gegevensobject.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) gegevensobject waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs2
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard3
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse4 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs5
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd5
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/ Beheerproces zibs];
3 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
5 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-31T13:51:21Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingsciteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader (draft-versie)] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria (draft-versie)]
|}
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen. Systemen moeten daarnaast in staat zijn onbekende codes te ontvangen en te verwerken. Wanneer een code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als deze verplichting niet wordt toegepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologie is uit SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard), tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
Keuze van het terminologiestelsel voor de terminologiekoppeling wordt gemaakt op basis van de scope van de Visie Eenheid van Taal, waarin de grondplaat is opgenomen. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap verlopen volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Waardelijsten en datasetconcepten (waar nodig) zijn voorzien van terminologiekoppelingen. ''Rationale: Door concepten te coderen met behulp van een terminologiestelsel ontstaat een gemeenschappelijke taal tussen systemen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.4''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM Gegevensobjecten] binnen een informatiesysteem worden geïdentificeerd aan de hand van een identifier. ''Rationale: Het gebruik van een identifier voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=identificatie&op=DISPTERM identificatie] voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten. Op basis van duplicaatdetectie kunnen informatiesystemen [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=ontdubbeling&op=DISPTERM ontdubbelen].''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard hanteert de term wijzigen (mutatie) in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Data voor de Zorg.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat gegevensobject.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) gegevensobject waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs2
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard3
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse4 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs5
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd5
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/ Beheerproces zibs];
3 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
5 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingskader

2025-10-31T13:50:55Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingskader Productarchitectuur (draft-versie)}}
{| class="wikitable"
|-
! | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Hoofdproces Hoofdpagina Productarchitectuur] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader (draft-versie)] | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria (draft-versie)]
|}
==Doel==
De toetsingscriteria dragen bij aan de consistentie en samenhang tussen informatiestandaarden en ondersteunen daarmee de zorgbrede interoperabiliteit. Ze vormen een concrete uitwerking van de overkoepelende productarchitectuurprincipes en bieden kaders voor het ontwerpen van informatiestandaarden.

==Reikwijdte==
De toetsingscriteria zijn van toepassing op:
* het ontwerp van nieuwe informatiestandaarden;
* het beheer en de doorontwikkeling van bestaande informatiestandaarden.
De criteria gelden voor alle informatiestandaarden die onder beheer staan van Nictiz.

==Karakter en status van toetsingscriteria==

===Definitie===
Toetsingscriteria zijn ontwerpregels die de productarchitectuurprincipes vertalen naar toetsbare eisen. Ze bieden houvast bij het beoordelen van ontwerpen en bevorderen de eenduidigheid in de toepassing van architectuur.

De toetsingscriteria specificeren:
* welke generieke standaarden (en welke versies daarvan) moeten worden toegepast;
* welke regels gelden voor het gebruik van generieke standaarden binnen een informatiestandaard.

===Niveau van verplichting===
Elk toetsingscriterium kent een niveau van verplichting, afhankelijk van de status van de onderliggende documentatie:
* Verplicht: gebaseerd op documentatie met een definitieve status of waarover brede consensus bestaat.
* Aanbevolen: afgeleid van documentatie met een alfa- of bètastatus die nog niet volledig is gevalideerd of beproefd.

Wanneer een ontwerp van een informatiestandaard afwijkt van een toetsingscriterium, legt de beheerder van de standaard deze afwijking gemotiveerd en gedocumenteerd vast volgens het comply or explain-principe. Bij afwijkingen van verplichte toetsingscriteria geeft de beheerder aan hoe op termijn alsnog aan het criterium zal worden voldaan.

De volgende niveaus worden gehanteerd:

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:42%; vertical-align:top; text-align:left" | Betekenis
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Verplicht. Essentieel voor het realiseren van interoperabiliteit en samenhang tussen informatiestandaarden.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Sterk aanbevolen. Afwijking is mogelijk, mits gemotiveerd en verantwoord.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Wordt afgeraden. Toepassing is toegestaan, maar alleen met een onderbouwde motivatie.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Optioneel. Toepassing is toegestaan, maar niet verplicht.
|-
|}

==Toepassing==
De toetsingscriteria vormen het kader voor:
* het opstellen van ontwerpdocumentatie door de beheerder van een informatiestandaard;
* de toetsing tijdens besluitvorming over acceptatie of wijziging van een informatiestandaard door het Productarchitectuurteam en de Productarchitectuurboard;
* de borging van interoperabiliteit binnen het stelsel van informatiestandaarden.

==Proces==
===Ingangstoets===
Bij het opstellen van een nieuw ontwerp van een informatiestandaard wordt een ingangstoets uitgevoerd.
Deze toets vindt plaats in één of meerdere werksessies waarin het Productarchitectuurteam en de beheerder van de informatiestandaard gezamenlijk de ontwerpplannen beoordelen. Een tweede beheerteam van een andere informatiestandaard kan deelnemen in het kader van peer review.

Afwijkingen of mogelijke afwijkingen worden vastgelegd op de [https://nictiz.atlassian.net/wiki/spaces/POB/pages/340099187/Product+Architectuur?atlOrigin=eyJpIjoiM2YyM2YzMTY4ODQ4NDIzZjk5NzE5NGM4N2FiMjBkOGUiLCJwIjoiYyJ9 interne Productarchitectuur Confluence-pagina] en geregistreerd als Jira-tickets.

===Monitoring===
De opvolging van acties bij geconstateerde afwijkingen vindt plaats via de Productarchitectuur Confluence-pagina, met verwijzingen naar de onderliggende Jira-tickets.

Elke informatiestandaard heeft een toegewezen productarchitect die fungeert als eerste aanspreekpunt voor vragen en advies over productarchitectuur. 
De productarchitect signaleert nieuwe afwijkingen die kunnen ontstaan tijdens de verdere uitwerking van de ontwerpplannen.

===Toets voorafgaand aan publicatie===
Het voldoen aan de toetsingscriteria is een voorwaarde voor publicatie van een informatiestandaard.
Bij geconstateerde afwijkingen beoordeelt de Productarchitectuurboard, op basis van de onderbouwing, of publicatie kan doorgaan.

Afwijkingen van verplichte of aanbevolen criteria worden vastgelegd en periodiek geëvalueerd om te bepalen of aanpassing van het toetsingskader nodig is.

==Beheer==
De toetsingscriteria worden beheerd door het Productarchitectuurteam en vastgesteld door de Productarchitectuurboard van de afdeling Productontwikkeling & Beheer van Nictiz. In het Productarchitectuurteam is tevens het Architectuurteam van de afdeling Strategie & Advies van Nictiz vertegenwoordigd.

Wijzigingen of aanvullingen worden vastgesteld na consultatie van betrokken stakeholders en gepubliceerd in de meest recente versie van dit document.

De toetsingscriteria kennen een hogere wijzigingsfrequentie dan de meer stabiele, overkoepelende productarchitectuurprincipes.

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-31T13:28:45Z

Malou Paiman: /* Aandachtspunten */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingsciteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
 
[[pa:Hoofdproces|Terug naar de Hoofdpagina Productarchitectuur]] 
 
Zie ook:
* [[pa:VDraft_Toetsingskader|Toetsingskader Productarchitectuur (draft-versie)]]
* [[pa:Productarchitectuurprincipes|Productarchitectuurprincipes]]
 
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen. Systemen moeten daarnaast in staat zijn onbekende codes te ontvangen en te verwerken. Wanneer een code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als deze verplichting niet wordt toegepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologie is uit SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard), tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
Keuze van het terminologiestelsel voor de terminologiekoppeling wordt gemaakt op basis van de scope van de Visie Eenheid van Taal, waarin de grondplaat is opgenomen. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap verlopen volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Waardelijsten en datasetconcepten (waar nodig) zijn voorzien van terminologiekoppelingen. ''Rationale: Door concepten te coderen met behulp van een terminologiestelsel ontstaat een gemeenschappelijke taal tussen systemen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.4''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM Gegevensobjecten] binnen een informatiesysteem worden geïdentificeerd aan de hand van een identifier. ''Rationale: Het gebruik van een identifier voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=identificatie&op=DISPTERM identificatie] voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten. Op basis van duplicaatdetectie kunnen informatiesystemen [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=ontdubbeling&op=DISPTERM ontdubbelen].''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard hanteert de term wijzigen (mutatie) in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Data voor de Zorg.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat gegevensobject.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) gegevensobject waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs2
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard3
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse4 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs5
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium [[#Logisch|2.1.4 en 2.1.5]] volgt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd5
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/ Beheerproces zibs];
3 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
5 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-31T13:27:09Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
{{DISPLAYTITLE:Toetsingsciteria Productarchitectuur (draft-versie)}}
 
[[pa:Hoofdproces|Terug naar de Hoofdpagina Productarchitectuur]] 
 
Zie ook:
* [[pa:VDraft_Toetsingskader|Toetsingskader Productarchitectuur (draft-versie)]]
* [[pa:Productarchitectuurprincipes|Productarchitectuurprincipes]]
 
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan de in de zib gespecificeerde waardelijst, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen. Systemen moeten daarnaast in staat zijn onbekende codes te ontvangen en te verwerken. Wanneer een code onbekend is, wordt de meegestuurde weergavenaam aan de gebruiker getoond. 
Als deze verplichting niet wordt toegepast, moet er een alternatieve werkwijze zijn om het gebruik van verschillende versies van codestelsels tussen systemen te ondersteunen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Producten voldoen aan besluiten over de te gebruiken terminologiestelsels. ''Rationale: Gebruik van hetzelfde terminologiestelsel voor dezelfde doeleinden zorgt voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=eenheid+van+taal eenheid van taal].''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologie is uit SNOMED, LOINC en IDMP (in Nederland: G-Standaard), tenzij een code buiten de grondplaat beter voldoet. 
Keuze van het terminologiestelsel voor de terminologiekoppeling wordt gemaakt op basis van de scope van de Visie Eenheid van Taal, waarin de grondplaat is opgenomen. 
Er zijn uitzonderingen waarbij het noodzakelijk is om buiten de grondplaat te coderen, bijvoorbeeld bij NHG-tabellen of DSM, maar ook op deze gebieden is het doel om naar de grondplaat te bewegen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://www.nictiz.nl/overig/van-eenduidige-informatie-uitwisseling-tot-hulpmiddel-voor-betere-zorg/ Visie Eenheid van Taal]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Diagnoses, problemen, behandelingen en verrichtingen worden gecodeerd met SNOMED. 
Zo niet, dan verloopt de overstap verlopen volgens de opgestelde SNOMED-roadmap.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/bibliotheek/snomed-besluit/ SNOMED-besluit 2024]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Waardelijsten en datasetconcepten (waar nodig) zijn voorzien van terminologiekoppelingen. ''Rationale: Door concepten te coderen met behulp van een terminologiestelsel ontstaat een gemeenschappelijke taal tussen systemen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Terminologiekoppelingen in de dataset van een informatiestandaard zijn conform de Richtlijn Terminologie koppelen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/05/20250507-Richtlijn-terminologie-koppelen-v1.0.pdf Richtlijn Terminologie koppelen v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.4''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan elementen van de zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset#Transactiedataset kardinaliteit] van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het produceren van uitwisselberichten of het verwerken van informatie kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.4.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Voor het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft het vastleggen en/of uitwisselen van informatie voor één of meerdere concrete situaties. Een informatiestandaard is daarmee een oplossing voor één of meerdere specifieke [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=usecases usecases].
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset v3.0.1]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard beschrijft een usecase aan de hand van [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=actoren&op=DISPTERM actoren] (mensen en informatiesystemen) en [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=transactie&op=DISPTERM trasacties] (welke informatie wordt wanneer vastgelegd en/of uitgewisseld).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Zie toetsingscriterium 2.4.1 en 2.4.2. Overige toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie voor ontdubbelen==
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=gegevensobjecten&op=DISPTERM Gegevensobjecten] binnen een informatiesysteem worden geïdentificeerd aan de hand van een identifier. ''Rationale: Het gebruik van een identifier voor [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=identificatie&op=DISPTERM identificatie] voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten. Op basis van duplicaatdetectie kunnen informatiesystemen [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?searchString=ontdubbeling&op=DISPTERM ontdubbelen].''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijd unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten de oorspronkelijke identifier die was toegekend door het bronsysteem.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.3''' Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''
|-
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | [[pa:VDraft_Toetsingskader#Niveau van verplichting|Niveau]]
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard hanteert de term wijzigen (mutatie) in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Data voor de Zorg.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een bronsysteem leiden tot een nieuwe versie van dat gegevensobject.
* Wijzigingen aan gegevensobjecten in een secundair systeem leiden tot een nieuw (afgeleid) gegevensobject waarvoor het secundaire systeem dan bronsysteem wordt.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://thesauruszorgenwelzijn.multites.net/default.asp?op=DISPTERM&searchString=wijzigingen Thesaurus Data voor de Zorg 'wijzigingen']
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het secundaire systeem wijst een nieuwe identifier toe bij aanpassingen op overgenomen gegevens.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard vereist van systemen dat de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, worden vastgelegd en uitgewisseld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:1
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
** Zibs hebben kardinaliteiten op logisch niveau (nu hebben zibs [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten conceptuele kardinaliteiten])
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op zibs''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs2
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard3
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse4 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs5
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling van toetsingscriterium 2.1.4 en 2.1.5 volt uit de praktische handvatten (de spelregels) voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd5
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/ Beheerproces zibs];
3 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
5 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1.0-alfa.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingskader

2025-10-30T15:51:30Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
 
 
Zie ook: [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)]
 

==Doel==
De toetsingscriteria dragen bij aan de consistentie en samenhang tussen informatiestandaarden en ondersteunen daarmee de zorgbrede interoperabiliteit. Ze vormen een concrete uitwerking van de overkoepelende productarchitectuurprincipes en bieden kaders voor het ontwerpen van informatiestandaarden.

Zie ook: [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes]

==Reikwijdte==
De toetsingscriteria zijn van toepassing op:
* het ontwerp van nieuwe informatiestandaarden;
* het beheer en de doorontwikkeling van bestaande informatiestandaarden.
De criteria gelden voor alle informatiestandaarden die onder beheer staan van Nictiz.

==Karakter en status van toetsingscriteria==

===Definitie===
Toetsingscriteria zijn ontwerpregels die de productarchitectuurprincipes vertalen naar toetsbare eisen. Ze bieden houvast bij het beoordelen van ontwerpen en bevorderen de eenduidigheid in de toepassing van architectuur.

De toetsingscriteria specificeren:
* welke generieke standaarden (en welke versies daarvan) moeten worden toegepast;
* welke regels gelden voor het gebruik van generieke standaarden binnen een informatiestandaard.

===Niveau van verplichting===
Elk toetsingscriterium kent een niveau van verplichting, afhankelijk van de status van de onderliggende documentatie:
* Verplicht: gebaseerd op documentatie met een definitieve status of waarover brede consensus bestaat.
* Aanbevolen: afgeleid van documentatie met een alfa- of bètastatus die nog niet volledig is gevalideerd of beproefd.

Wanneer een ontwerp van een informatiestandaard afwijkt van een toetsingscriterium, legt de beheerder van de standaard deze afwijking gemotiveerd en gedocumenteerd vast volgens het comply or explain-principe. Bij afwijkingen van verplichte toetsingscriteria geeft de beheerder aan hoe op termijn alsnog aan het criterium zal worden voldaan.

De volgende niveaus worden gehanteerd:

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:42%; vertical-align:top; text-align:left" | Betekenis
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Verplicht. Essentieel voor het realiseren van interoperabiliteit en samenhang tussen informatiestandaarden.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Sterk aanbevolen. Afwijking is mogelijk, mits gemotiveerd en verantwoord.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Wordt afgeraden. Toepassing is toegestaan, maar alleen met een onderbouwde motivatie.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Optioneel. Toepassing is toegestaan, maar niet verplicht.
|-
|}

==Toepassing==
De toetsingscriteria vormen het kader voor:
* het opstellen van ontwerpdocumentatie door de beheerder van een informatiestandaard;
* de toetsing tijdens besluitvorming over acceptatie of wijziging van een informatiestandaard door het Productarchitectuurteam en de Productarchitectuurboard;
* de borging van interoperabiliteit binnen het stelsel van informatiestandaarden.

==Proces==
===Ingangstoets===
Bij het opstellen van een nieuw ontwerp van een informatiestandaard wordt een ingangstoets uitgevoerd.
Deze toets vindt plaats in één of meerdere werksessies waarin het Productarchitectuurteam en de beheerder van de informatiestandaard gezamenlijk de ontwerpplannen beoordelen. Een tweede beheerteam van een andere informatiestandaard kan deelnemen in het kader van peer review.

Afwijkingen of mogelijke afwijkingen worden vastgelegd op de Productarchitectuur Confluence-pagina en geregistreerd als Jira-tickets.

===Monitoring===
De opvolging van acties voor het herstellen van afwijkingen vindt plaats via de Productarchitectuur Confluence-pagina, met verwijzingen naar de onderliggende Jira-tickets.

Elke informatiestandaard heeft een toegewezen productarchitect die fungeert als eerste aanspreekpunt voor vragen en advies over productarchitectuur. 
De productarchitect signaleert nieuwe afwijkingen die kunnen ontstaan tijdens de verdere uitwerking van de ontwerpplannen.

===Voorafgaand aan publicatie===
Naleving van de toetsingscriteria is een voorwaarde voor publicatie van een informatiestandaard.
Bij geconstateerde afwijkingen beoordeelt de Productarchitectuurboard, op basis van de onderbouwing, of publicatie kan doorgaan.

Afwijkingen van verplichte of aanbevolen criteria worden vastgelegd en periodiek geëvalueerd om te bepalen of aanpassing van het toetsingskader nodig is.

==Beheer==
De toetsingscriteria worden beheerd door het Productarchitectuurteam en vastgesteld door de Productarchitectuurboard van de afdeling Productontwikkeling & Beheer van Nictiz. In het Productarchitectuurteam is tevens het Architectuurteam van de afdeling Strategie & Advies van Nictiz vertegenwoordigd.

Wijzigingen of aanvullingen worden vastgesteld na consultatie van betrokken stakeholders en gepubliceerd in de meest recente versie van dit document.

De toetsingscriteria kennen een hogere wijzigingsfrequentie dan de meer stabiele, overkoepelende productarchitectuurprincipes.

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T15:50:40Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
 
 
Zie ook:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingskader Toetsingskader Productarchitectuur (draft-versie)]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes]
 
=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken termen in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Zorg en Welzijn en de deelthesaurus Data voor de Zorg.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/terminologie/thesaurus-zorg-welzijn/ Thesaurus Zorg en Welzijn]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het verwerken van informatie en het produceren van uitwisselberichten kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib, zodat berichten uit andere domeinen conform het afgesproken informatiemodel kunnen worden ontvangen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)1
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd4
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]



=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingskader

2025-10-30T15:46:12Z

Malou Paiman: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{underconstruction}} {{NOINDEX|visible=yes}} Zie ook: [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria Product...'

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}
 
 
Zie ook: [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:VDraft_Toetsingscriteria Toetsingscriteria Productarchitectuur (draft-versie)]

==Doel==
De toetsingscriteria dragen bij aan de consistentie en samenhang tussen informatiestandaarden en ondersteunen daarmee de zorgbrede interoperabiliteit. Ze vormen een concrete uitwerking van de overkoepelende productarchitectuurprincipes en bieden kaders voor het ontwerpen van informatiestandaarden.

Zie ook: [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/pa:Productarchitectuurprincipes Productarchitectuurprincipes]

==Reikwijdte==
De toetsingscriteria zijn van toepassing op:
* het ontwerp van nieuwe informatiestandaarden;
* het beheer en de doorontwikkeling van bestaande informatiestandaarden.
De criteria gelden voor alle informatiestandaarden die onder beheer staan van Nictiz.

==Karakter en status van toetsingscriteria==

===Definitie===
Toetsingscriteria zijn ontwerpregels die de productarchitectuurprincipes vertalen naar toetsbare eisen. Ze bieden houvast bij het beoordelen van ontwerpen en bevorderen de eenduidigheid in de toepassing van architectuur.

De toetsingscriteria specificeren:
* welke generieke standaarden (en welke versies daarvan) moeten worden toegepast;
* welke regels gelden voor het gebruik van generieke standaarden binnen een informatiestandaard.

===Niveau van verplichting===
Elk toetsingscriterium kent een niveau van verplichting, afhankelijk van de status van de onderliggende documentatie:
* Verplicht: gebaseerd op documentatie met een definitieve status of waarover brede consensus bestaat.
* Aanbevolen: afgeleid van documentatie met een alfa- of bètastatus die nog niet volledig is gevalideerd of beproefd.

Wanneer een ontwerp van een informatiestandaard afwijkt van een toetsingscriterium, legt de beheerder van de standaard deze afwijking gemotiveerd en gedocumenteerd vast volgens het comply or explain-principe. Bij afwijkingen van verplichte toetsingscriteria geeft de beheerder aan hoe op termijn alsnog aan het criterium zal worden voldaan.

De volgende niveaus worden gehanteerd:

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:42%; vertical-align:top; text-align:left" | Betekenis
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Verplicht. Essentieel voor het realiseren van interoperabiliteit en samenhang tussen informatiestandaarden.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Niet toegestaan. Toepassing is in alle gevallen uitgesloten.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Sterk aanbevolen. Afwijking is mogelijk, mits gemotiveerd en verantwoord.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Wordt afgeraden. Toepassing is toegestaan, maar alleen met een onderbouwde motivatie.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Optioneel. Toepassing is toegestaan, maar niet verplicht.
|-
|}

==Toepassing==
De toetsingscriteria vormen het kader voor:
* het opstellen van ontwerpdocumentatie door de beheerder van een informatiestandaard;
* de toetsing tijdens besluitvorming over acceptatie of wijziging van een informatiestandaard door het Productarchitectuurteam en de Productarchitectuurboard;
* de borging van interoperabiliteit binnen het stelsel van informatiestandaarden.

==Proces==
===Ingangstoets===
Bij het opstellen van een nieuw ontwerp van een informatiestandaard wordt een ingangstoets uitgevoerd.
Deze toets vindt plaats in één of meerdere werksessies waarin het Productarchitectuurteam en de beheerder van de informatiestandaard gezamenlijk de ontwerpplannen beoordelen. Een tweede beheerteam van een andere informatiestandaard kan deelnemen in het kader van peer review.

Afwijkingen of mogelijke afwijkingen worden vastgelegd op de Productarchitectuur Confluence-pagina en geregistreerd als Jira-tickets.

===Monitoring===
De opvolging van acties voor het herstellen van afwijkingen vindt plaats via de Productarchitectuur Confluence-pagina, met verwijzingen naar de onderliggende Jira-tickets.

Elke informatiestandaard heeft een toegewezen productarchitect die fungeert als eerste aanspreekpunt voor vragen en advies over productarchitectuur. 
De productarchitect signaleert nieuwe afwijkingen die kunnen ontstaan tijdens de verdere uitwerking van de ontwerpplannen.

===Voorafgaand aan publicatie===
Naleving van de toetsingscriteria is een voorwaarde voor publicatie van een informatiestandaard.
Bij geconstateerde afwijkingen beoordeelt de Productarchitectuurboard, op basis van de onderbouwing, of publicatie kan doorgaan.

Afwijkingen van verplichte of aanbevolen criteria worden vastgelegd en periodiek geëvalueerd om te bepalen of aanpassing van het toetsingskader nodig is.

==Beheer==
De toetsingscriteria worden beheerd door het Productarchitectuurteam en vastgesteld door de Productarchitectuurboard van de afdeling Productontwikkeling & Beheer van Nictiz. In het Productarchitectuurteam is tevens het Architectuurteam van de afdeling Strategie & Advies van Nictiz vertegenwoordigd.

Wijzigingen of aanvullingen worden vastgesteld na consultatie van betrokken stakeholders en gepubliceerd in de meest recente versie van dit document.

De toetsingscriteria kennen een hogere wijzigingsfrequentie dan de meer stabiele, overkoepelende productarchitectuurprincipes.

=Documenthistorie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:50%;"
|-
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Versie
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Datum
! style="width:8%; vertical-align:top; text-align:left" | Status
! style="width:34%; vertical-align:top; text-align:left" | Wijziging
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 0.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | draft
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 30-10-2025
|-
|}

Voor het opstellen van deze pagina is ChatGPT gebruikt als hulp voor het verbeteren van de schrijfstijl en zinsstructuur en voor grammaticacontrole.

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T14:32:56Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken termen in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Zorg en Welzijn en de deelthesaurus Data voor de Zorg.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/terminologie/thesaurus-zorg-welzijn/ Thesaurus Zorg en Welzijn]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het verwerken van informatie en het produceren van uitwisselberichten kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib, zodat berichten uit andere domeinen conform het afgesproken informatiemodel kunnen worden ontvangen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib en nl-core.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.6
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)1
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd4
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T14:25:52Z

Malou Paiman: /* Taal */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden gebruiken termen in de betekenis zoals vastgelegd in de Thesaurus Zorg en Welzijn en de deelthesaurus Data voor de Zorg.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/terminologie/thesaurus-zorg-welzijn/ Thesaurus Zorg en Welzijn]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het verwerken van informatie en het produceren van uitwisselberichten kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib, zodat berichten uit andere domeinen conform het afgesproken informatiemodel kunnen worden ontvangen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)1
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd4
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T14:12:26Z

Malou Paiman: /* Systeem */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het verwerken van informatie en het produceren van uitwisselberichten kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib, zodat berichten uit andere domeinen conform het afgesproken informatiemodel kunnen worden ontvangen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard omvat ook een technische specificatie. Deze technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)1
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd4
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T14:09:28Z

Malou Paiman: /* Logisch */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard maakt geen aanpassingen aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.5]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het verwerken van informatie en het produceren van uitwisselberichten kan een informatiestandaard de kardinaliteit van een zib beperken.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten past de informatiestandaard geen beperkingen toe op de kardinaliteit van een zib, zodat berichten uit andere domeinen conform het afgesproken informatiemodel kunnen worden ontvangen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)1
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd4
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T13:47:25Z

Malou Paiman: /* Aandachtspunten */

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile).1 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het beperken van een kardinaliteit kan bij het verwerken van informatie in usecases en bij het produceren van uitwisselberichten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten wordt aanbevolen om geen inperkingen in kardinaliteit toe te passen, vanwege het ontvangen van berichten uit andere domeinen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld met betrokkenen buiten en binnen Nictiz (architectuurprincipes zibs 2.0)1
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat er een beweging ontstaat naar zibs 2.0 en de nieuwe toepassingsregels
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste generieke wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib 2.0
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd4
** Dit is de praktische uitwerking van de architectuurprincipes zibs 2.0 die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen1
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0];
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden];
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1];
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T13:36:54Z

Malou Paiman:

{{underconstruction}}
{{NOINDEX|visible=yes}}

=Taal=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.1''' Gebruik bestaande concepten en waardelijsten. ''Rationale: Door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen: 
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
 
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|1.1.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
| -
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 1.2''' Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Logisch=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.1''' Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.3]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile).1 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.1.4]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.2''' Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.3''' Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.1]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [[#Aandachtspunten|2.3.2]]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 2.4''' Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het beperken van een kardinaliteit kan bij het verwerken van informatie in usecases en bij het produceren van uitwisselberichten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten wordt aanbevolen om geen inperkingen in kardinaliteit toe te passen, vanwege het ontvangen van berichten uit andere domeinen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

=Systeem=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.1''' Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar. ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.2''' Voor elk product is er een usecase. ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 3.3''' Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

= Transactie=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;" | '''Principe 4.1''' Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''
|}
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 4.2''' Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

= Data of verwerking=
{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.1''' Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left; font-weight:normal; background-color:white;"| '''Principe 5.2''' Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekent niet dat ze voor andere usecases ook verplicht.''
|}
''Toetsingscriteria nog in ontwikkeling'' 
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Principe 1.1 Gegevensobjecten binnen een informatiesysteem worden uniek geïdentificeerd aan de hand van een identifier.''Rationale: Het gebruik van een identifier voor unieke identificatie voorkomt de noodzaak om regels op te stellen voor het afleiden van objectidentiteit uit de inhoud van gegevensobjecten.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

* Principe 1.2 Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, worden beschouwd als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Door ongewijzigde overgenomen gegevens als duplicaat te herkennen, wordt voorkomen dat eindgebruikers onnodig worden geconfronteerd met dubbele informatie. Dit bevordert overzicht en efficiëntie in het gebruik van informatiesystemen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
|}

* Principe 1.3 Mutaties van een gegevensobject mogen alleen plaatsvinden in het bronsysteem; mutaties in secundaire systemen zijn niet toegestaan. Een mutatie leidt tot een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk dat systemen objecten wijzigen waar zij geen eigenaarschap over hebben. De bronhouder is verantwoordelijk voor de juistheid van gegevens. Juistheid kan niet worden gegarandeerd wanneer externen gegevens muteren en doorsturen alsof deze mutaties in de bron hebben plaatsgevonden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Aanvullingen of aanpassingen op overgenomen gegevens uit een ander systeem leiden tot een nieuw, zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076 Generiek functioneel ontwerp objectidentificatie alfa-versie]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem behoudt de identifier van een object bij een mutatie; de versie van het object wordt wel vernieuwd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem registreert de datum en tijd van mutatie met volledige datum- en tijdstempels, inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van een object eenduidig van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

=Aandachtspunten=


'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld (architectuurprincipes zibs 2.0)1 met betrokkenen binnen en buiten Nictiz
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat ze bewegen naar de toepassing van zibs in informatiestandaarden in de situatie van zibs 2.0
 

'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
 

'''Ontwikkeling van logische modellen zo veel mogelijk op basis van bestaande internationale standaarden''' 
* Nadere invulling op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.4
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
 
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden]
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1]
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-30T10:49:34Z

Malou Paiman: /* Principe 2.3 */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen ''of relaties'' toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria1
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Niveau
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het beperken van een kardinaliteit kan bij het verwerken van informatie in usecases en bij het produceren van uitwisselberichten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het ontvangen van berichten wordt aanbevolen om geen inperkingen in kardinaliteit toe te passen, vanwege het ontvangen van berichten uit andere domeinen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

1 Aandachtpunten bij de toetsingscriteria onder principe 2.3: 
'''Toepassingsregels voor zibs in informatiestandaarden''' 
* Zibs en hun rol:
** Zibs vormen de logische modellen voor informatiestandaarden
** Nieuwe architectuurprincipes voor zibs zijn opgesteld (architectuurprincipes zibs 2.0)1 met betrokkenen binnen en buiten Nictiz
* Belangrijke punten van de architectuurprincipes:
** Zibs worden zo veel mogelijk gebaseerd op bestaande internationale standaarden, zoals OpenEHR, FHIR en Xt-EHR
** Zibs zijn maximale modellen die alle informatie modelleren waar behoefte aan is. Informatiestandaarden kunnen zibs niet uitbreiden, alleen inperken
** Zibs kunnen alle soorten informatie modelleren, dus ook logistiek en workflow
** Zibs zijn een logisch model (nu worden ze soms als logisch en andere keren alleen als conceptueel model beschouwd)
* Nieuwe regels voor toepassing in informatiestandaarden:
** De nieuwe vorm van zibs betekent andere toepassingsregels in informatiestandaarden
** Zib-publicaties van 2017, 2020 en 2024 zijn nog vóór architectuurprincipes zibs 2.0
** Toetsingscriteria zijn zo geformuleerd dat ze bewegen naar de toepassing van zibs in informatiestandaarden in de situatie van zibs 2.0 
'''Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib''' 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard2
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse3 bij wijzigingsverzoeken voor de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs4
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
2 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden]
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1]
4 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

==Principe 3.1==
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
==Principe 5.1==
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
'''Principe 1.1'''
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van identifiers. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van identifiers is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden dat het gaat om eenzelfde object. Dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten. Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076]
|-
|}

'''Principe 1.2'''
* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076]
|-
|}

'''Principe 1.3'''
* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij aanvullingen of aanpassen op overgenomen gegevens uit een ander systeem, ontstaat een nieuw zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem houdt de identifier van een object gelijk bij een mutatie. De versie wordt wel vernieuwd, met de datum/tijd van de mutatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem vult de MutatieDatumTijd met volledige datum/tijd stempels inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T16:34:42Z

Malou Paiman: /* Duplicaatdetectie */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

==Principe 3.1==
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
==Principe 5.1==
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
'''Principe 1.1'''
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van identifiers. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van identifiers is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden dat het gaat om eenzelfde object. Dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bronsystemen kennen wereldwijk unieke identifiers toe aan nieuwe objecten. Secundaire systemen persisteren de identifiers van binnenkomende objecten.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076]
|-
|}

'''Principe 1.2'''
* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Secundaire systemen hanteren bij het uitwisselen van overgenomen objecten uit andere bronsystemen de oorspronkelijke identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076]
|-
|}

'''Principe 1.3'''
* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij aanvullingen of aanpassen op overgenomen gegevens uit een ander systeem, ontstaat een nieuw zelfstandig object met een nieuwe identifier.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-34076 NICTIZ-34076]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem houdt de identifier van een object gelijk bij een mutatie. De versie wordt wel vernieuwd, met de datum/tijd van de mutatie.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Het bronsysteem vult de MutatieDatumTijd met volledige datum/tijd stempels inclusief tijdzone, zodat eerdere en latere versies van elkaar onderscheiden kunnen worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T16:00:12Z

Malou Paiman: /* Systeem */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

==Principe 3.1==
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
==Principe 5.1==
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van objectidentificaties. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van een objectidentificatie is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden van eenzelfde object; dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T15:59:14Z

Malou Paiman: /* Principe 5.1 */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

'''Principe 3.1:'''
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
==Principe 5.1==
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van objectidentificaties. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van een objectidentificatie is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden van eenzelfde object; dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T15:58:56Z

Malou Paiman: /* Principe 5.2 */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

'''Principe 3.1:'''
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
===Principe 5.1===
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van objectidentificaties. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van een objectidentificatie is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden van eenzelfde object; dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T15:58:03Z

Malou Paiman: /* Systeem */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

'''Principe 3.1:'''
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
===Principe 5.1===
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''

'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van objectidentificaties. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van een objectidentificatie is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden van eenzelfde object; dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T15:57:21Z

Malou Paiman: /* Principe 4.1 */

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

'''Principe 3.1:'''
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
===Principe 5.1===
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''

'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van objectidentificaties. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van een objectidentificatie is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden van eenzelfde object; dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T15:56:39Z

Malou Paiman:

{{IssueBox|'''<big>Aan deze pagina wordt momenteel gewerkt. </big>'''}}

==Doel==
Doel van de toetsingscriteria is het bieden van duidelijke kaders waar informatieproducten van Nictiz aan verwacht worden te voldoen.

==Structuur==
De toetsingscriteria zijn ontwerpregels die een concrete uitwerking vormen van de overkoepelende productarchitectuurprincipes. Deze ontwerpregels zijn afgeleid uit bestaande richtlijnen binnen en buiten Nictiz en vervolgens georganiseerd met de productarchitectuurprincipes als kapstok. De toetsingscriteria kennen een onderverdeling in verplichte ontwerpregels en aanbevelingen.

Meer informatie over de productarchitectuurprincipes is op een aparte pagina te vinden.

=Taal=

==Principe 1.1==
* Gebruik bestaande concepten en waardelijsten; ''Rationale: door gemeenschappelijke taal te gebruiken is het mogelijk om tussen verschillende domeinen op een semantisch correcte manier gegevens te delen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Waardelijsten in informatiestandaarden zijn gelijk aan de corresponderende waardelijsten in de zibs of zijn een inperking hiervan, maar geen uitbreiding. 
Uitzonderingen:
* Indien de binding van de waardelijst van de zib 'extensible' is, mogen waarden toegevoegd worden die voldoen voor de criteria voor 'extensible'. 
* Indien het gaat om een waardelijst van de zib met OTH Nullflavor, mag vrije tekst gebruikt worden als waarde wanneer de gecodeerde waarden uit de waardelijst niet voldoen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden]
[https://zibs.nl/wiki/Codelist_Bindings_Backup Wiki-pagina Bindings van zibs] 
[https://nictiz.atlassian.net/issues/ZIBFHIR-249| ZIBFHIR-249] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/ZIB-2685| ZIB-2685]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaarden voegen geen waardelijsten toe naast de in de zib gespecificeerde waardelijsten.
| [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijsten in informatiestandaarden] 
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Als het nodig is om aan te passen naar welke waardelijst(en) de zib verwijst, dan gebeurt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met de aandachtspunten genoemd bij toetsingscriterium 2.3.3.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een waardelijst in een informatiestandaard minder waarden bevat dan in de zib, dan beschrijft de informatiestandaard hoe geborgd wordt dat alleen de ingeperkte lijst wordt verwerkt en/of gedeeld.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://richtlijnen.zibtransitie.nl/terminologie/waardelijst-in-informatiestandaard/ Waardelijst in informatiestandaard]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 1.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Er is een verplichting opgenomen voor systemen voor het meesturen van een weergavenaam bij terminologiecoderingen, tenzij er een andere werkwijze gehanteerd wordt als oplossing voor het gebruik van verschillende versies van codestelsels door systemen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/app/uploads/2024/10/Dynamische-waardelijsten_oktober2024.pdf?_gl=1*g821zl*_up*MQ..*_ga*MTkwNzg4MTcwMS4xNzQ0NzA3NjQ1*_ga_0ZRXV90GXH*MTc0NDcwNzY0NS4xLjEuMTc0NDcwNzY0OS4wLjAuMjA0Mzk0MzMyNA.. Advies Dynamische waardelijsten]
|-
|}
'''Toetsingscriteria terminologiekoppelingen''' 
''Nog toe te voegen'' 

==Principe 1.2==
* Definieer welk deel van de dialoog geïmplementeerd wordt; gebruik hiervoor bestaande definities; voor zowel communicatie als ook verwerking. ''Rationale: door duidelijk te maken wat de verwachting is waarmee de gegevens opgeslagen of gedeeld worden kunnen alle partijen de correcte actie nemen.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Logisch=

==Principe 2.1==
* Informatiestandaarden maken gebruik van bestaande logische modellen. ''Rationale: hergebruik van logische modellen leidt tot standaardisatie van gegevens en maakt hergebruik van deze gegevens voor andere doeleinden mogelijk.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Datasets van informatiestandaarden zijn opgebouwd uit zibs. 
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria v0.91 Bijlage 5 Tabel 6 Generieke aspecten]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van zibs conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Uitzondering:
* Onder voorwaarden mag een pre-adopt zib 2024 toegepast worden.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022] 
Interne memo Gebruik pre-adopts zib 2024
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikte zib is, wordt gebruik gemaakt van een ander bestaand informatiemodel indien beschikbaar, bijvoorbeeld uit datasets van andere informatiestandaarden of een internationaal model (een Xt-EHR logical model, bestaande DCM/CIM, openEHR archetype of FHIR Resource/Profile). 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er geen geschikt bestaand informatiemodel is, worden relevante beschikbare ontwerppatronen en spelregels gevolgd uit internationale literatuur (zoals de HL7 CIMI style guide en openEHR editorial style guide) voor het opstellen van een nieuw informatiemodel.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
|}
Aandachtspunten bij toetsingscriterium 2.1.3: 
* Dit toetsingscriterium zal nadere invulling krijgen op basis van de praktische handvatten voor het ontwikkelen van een zib volgens de architectuurprincipes zibs 2.0.
** Deze praktische handvatten worden door Nictiz en de Zib-community opgeleverd.1
** Dit is de praktische uitwerking van [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0 (intern document)], die via het ontwikkeltraject 'Zib-transitie' tot stand zijn gekomen.
1 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1]


==Principe 2.2==
* Logische modellen worden zowel voor verwerking(opslag) als ook deling gebruikt. ''Rationale: door opslag en deling dezelfde structuur te geven is de kans op verlies van semantiek minimaal.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling '' 

==Principe 2.3==
* Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan; of verruimt de kardinaliteit van elementen of relaties in een logisch model. ''Rationale: toevoegen van elementen zorgt ervoor dat ontvangers mogelijk de gegevens niet kunnen verwerken.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard voegt geen elementen of relaties toe aan een zib.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://engage.cloud.microsoft/main/org/nictiz.nl/threads/eyJfdHlwZSI6IlRocmVhZCIsImlkIjoiMzU1MDUwNjM2MzY5OTIwMCJ9?trk_copy_link=V2 Intern document Architectuurprincipes zibs 2.0 v1.0]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST NOT
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De kardinaliteit van elementen of relaties in een zib wordt niet verruimd in een informatiestandaard.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er aanpassingen nodig zijn in de zib verloopt dat via de afgesproken governance. 
* ''Houd rekening met onderstaande aandachtspunten.''
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/zibs/beheerproces-zibs/#:~:text=Beheerproces%20zibs,zibs%2C%20niet%20voor%20nieuwe%20zibs Beheerproces van zibs]
|-
|}

Aandachtpunten bij toetsingscriterium 2.3.3: 
Rollen en verantwoordelijkheden bij uitbreidingen of aanpassingen op een zib 
* Zib-centrum:
** Functioneel beheerder van de zibs
** Analyseert wijzigingsverzoeken op de zibs en consulteert de indiener
* Beheerder van de informatiestandaard:
** Gebruiker van de zibs en kan wijzigingsverzoeken op de zibs indienen
** Heeft inzicht in de samenhang tussen standaarden in het stelsel en overziet de gevolgen van wijzigingen in de eigen informatiestandaard1
** Verantwoordelijk voor een impactanalyse2 bij wijzigingen in de eigen informatiestandaard naar:
*** samenhang binnen de eigen informatiestandaard
*** samenhang tussen standaarden
*** compliance
*** gebruik
* Wenselijke werkwijze voor samenhang:
** Wijzigingen eerst generiek verwerken in de zib
** Pas daarna vanuit de vernieuwde zib toepassen in de informatiestandaard
** → vereist flexibel releasebeleid voor zibs
** Nictiz werkt aan plan voor flexibel publiceren van zibs3
* Huidige situatie:
** Ook nu is de beheerder van de informatiestandaard verantwoordelijk voor samenhang
** Toegepaste wijzigingen moeten geschikt zijn voor opname in de eerstvolgende zib-release
1 [https://www.nen.nl/nen-7522-2021-nl-283706 NEN 7522:2021 Ontwikkelen en beheren van standaarden en stelsels van standaarden] 
2 [https://nictiz.nl/app/uploads/2023/10/Duurzaam-Releasebeleid-versie-1.0.0_oktober2023.pdf Duurzaam Releasebeleid v1.0.0 par. 3.2.1] 
3 [https://nictiz.nl/app/uploads/2025/07/Plan-van-Aanpak-zib-transitie_Verder-met-zibs-in-databeschikbaarheid_v1.1.pdf Plan van aanpak: Verder met zibs in databeschikbaarheid v1.1 hoofdstuk 3]


==Principe 2.4==
* Een informatiestandaard kan de kardinaliteit inperken voor een specifieke usecase. ''Rationale: bepaalde berichten of opslag kan voor een usecase alleen relevant zijn met bepaalde gegevens of relaties. Als deze optioneel zijn in het logische model, kunnen ze voor deze usecase met een specifiek minimumaantal worden opgenomen.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 2.4.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MAY
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Een informatiestandaard kan de kardinaliteit van een zib inperken op basis van de informatiebehoefte in een usecase.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset] 
[https://zibs.nl/wiki/Zib_kardinaliteiten Wiki-pagina zibs en kardinaliteiten] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Kardinaliteiten_en_conformance Wiki-pagina uitleg kardinaliteiten en conformance] 
|-
|}

=Systeem=

'''Principe 3.1:'''
* Producten (informatiestandaarden) zijn zelfstandig implementeerbaar ''Rationale: Een product is een verzameling van specificaties die verwijzen naar alle lagen en leveren een consistent product. Producten duiden de relatie tussen de verschillende lagen in context van een usecase.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De technische specificatie is gebaseerd op het functioneel ontwerp.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Elk data-element in het FO is gemapt naar FHIR. 
Het gaat hierbij om datasetconcepten met een data-definitie. Groeperende datasetconcepten hebben mogelijk geen mapping.
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Alle verplichtingen en verwachtingen vanuit het FO zijn uitgewerkt in een profiel of in een tekst.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 3.2==
* Voor elk product is er een usecase ''Rationale: Een product bestaat uit elementen uit zowel de concepten/dialogen als ook de logische modellen. Producten kunnen deze elementen niet uitbreiden, maar wel de kardinaliteit inperken. Producten lossen een specifieke usecase op.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.2.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De informatiestandaard lost één of meerdere usecases op.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/qa:Instructie_opstellen_dataset QA Instructie opstellen dataset]
|-
|}

==Principe 3.3==
* Producten voldoen aan technische besluiten. ''Rationale: Producten implementeren oplossingen en gebruiken hiervoor technische middelen. Deze middelen moeten passen bij besluiten zoals gemaakt (zoals het FHIR besluit).''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De vigerende versies van FHIR conform het stelselbesluit worden toegepast. 
Zo niet, dan verloopt de overstap volgens de opgestelde migratieplannen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/releases/fhir-besluit-2022/ FHIR-besluit 2022]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | De generieke profielen in het nl-core-package zijn gebruikt, direct of als basis voor usecase-specifieke profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4] 
[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien een informatiestandaard specifieke profielen, transacties, eigen concepten etc. publiceert, zijn deze afgeleid op de relevante nl-core-profielen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Informatiestandaard-specifieke profielen zijn ingericht op het specifieke doel en niet op de generieke uitwisseling.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 3.3.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Uitbreidingen aan de profielen in het kader van een informatiestandaard zijn aangemeld voor opname in het nl-core-package (tenzij ze echt niet generiek toepasbaar zijn).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

= Transactie=

==Principe 4.1==
* Producten gebruiken (waar ze beschikbaar zijn) internationale standaarden. ''Rationale: leveranciers hebben typisch niet alleen te maken met de standaarden in Nederland, door internationale standaarden te gebruiken is de drempel voor een leverancier om de standaard te implementeren lager.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | FHIR wordt zuiver toegepast (met andere woorden: de instance heeft dezelfde betekenis zonder dat het profiel bekend is).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | https://hl7.org/fhir/resource.html#profile-tags
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.2
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Bij het maken van profielen of andere conformance resources worden de FHIR profiling guidelines gevolgd.
| [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_R4 Nictiz FHIR Profiling Guidelines R4]
| style="vertical-align:top; text-align:left" | [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/FHIR:V1.0_FHIR_Profiling_Guidelines_STU3 Nictiz FHIR Profiling Guidelines STU3]
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.3
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Profielen zijn gebaseerd of zijn compatibel met zib, nl-core, eu-core en indien relevant met IG's die als de facto standaard gelden (denk aan de IPS FHIR IG, IHE MHD, Structured Data Capture, mCode)
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.4
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Beschreven uitwisselpatronen en queries zijn gebaseerd of zijn compatibel met IG's die als als de facto standaard gelden (denk aan IHE MHD, mCode).
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 4.1.5
| style="vertical-align:top; text-align:left" | MUST
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Custom extensies worden vermeden wanneer FHIR core al een aanpak heeft om het concept te vertegenwoordigen.
| style="vertical-align:top; text-align:left" | " "
|-
|}

==Principe 4.2==
* Producten beschrijven geen details over de keuzes in de infrastructuur laag. ''Rationale: technische keuzes op de infrastructuur laag veranderen vaker en zijn in de meeste gevallen configuratie in de technische laag.''
 
'''Toetsingscriteria''' 
''Nog in ontwikkeling'' 

= Data of verwerking=
===Principe 5.1===
* Datastructuren zijn lang levend, aanpassingen zijn waar mogelijk toevoegingen. ''Rationale: Opslag is niet vluchtig zoals transacties, transformaties van structuren hebben het risico op gegevens verlies. Aanpassingen moeten zonder verlies van gegevens geconverteerd kunnen worden.''

{| class="wikitable" style="table-layout:fixed; width:100%;"
|+ style="text-align:left;" | Toetsingscriteria
|-
! style="width:4%; vertical-align:top; text-align:left" | Item
! style="width:6%; vertical-align:top; text-align:left" | Level
! style="width:67%; vertical-align:top; text-align:left" | Beschrijving
! style="width:23%; vertical-align:top; text-align:left" | Bron
|-
| style="vertical-align:top; text-align:left" | 5.1.1
| style="vertical-align:top; text-align:left" | SHOULD
| style="vertical-align:top; text-align:left" | Indien er overlap is tussen informatiestandaarden in bepaalde (groepen) van gegevens (bijvoorbeeld medicatiegegevens), is de informatiestandaard zo ontworpen dat er geen tegenstrijdigheden ontstaan (o.a. ten aanzien van informatiemodellen, coderingen (waardelijsten) en technische representatie)
| style="vertical-align:top; text-align:left" |[https://nationalebibliotheek.nictiz.nl/assets/uploads/2025/02/Notitie-Stelselcriteria-v0.91-werkdocument.pdf Stelselcriteria A4 Compatibiliteit] 
[https://nictiz.atlassian.net/browse/NICTIZ-29481 Project Verwijzen tussen standaarden NICTIZ-29481]
|- style="vertical-align:top;"
|-
|}

==Principe 5.2==
* Fysieke Dataopslag is vergevingsgezinder in het kader van ontbrekende gegevens dan transactie producten. Invoer voor usecases kan wel de kardinaliteit strenger definiëren. ''Rationale: De opslag moet voor meerdere usecases bruikbaar zijn en niet in alle usecases zullen alle gegevens altijd beschikbaar en/of verplicht zijn. Dat de gegevens voor de specifieke usecase verplicht zijn, betekend niet dat ze voor andere usecases ook verplicht zijn.''

'''Toetsingscriteria''' 
'' Nog in ontwikkeling ''
 

=Generieke patronen=

==Duplicaatdetectie==
* Het uniek identificeren van gegevensobjecten binnen een informatiesysteem gebeurt op basis van objectidentificaties. ''Rationale: Bij unieke identificatie op basis van een objectidentificatie is het niet nodig om voor elk object regels op te stellen over uit welke gegevenselementen afgeleid moet worden van eenzelfde object; dit in tegenstelling tot unieke identificatie op basis van inhoud van het gegevensobject.''

* Gegevens die ongewijzigd uit een ander systeem worden overgenomen, moeten worden gezien als kopie-informatie en niet als nieuwe informatie. ''Rationale: Wanneer informatiesystemen een gegevensobject met ongewijzigde inhoud als duplicaat kunnen herkennen, hoeft de eindgebruiker niet onnodig belast te worden met dubbele informatie op het scherm.''

* Muteren van een gegevensobject is enkel mogelijk in het bronsysteem en niet in het secundaire systeem. Een mutatie resulteert in een nieuwe versie van het gegevensobject. ''Rationale: Het is onwenselijk om objecten te muteren waar men geen eigenaarschap over heeft. Een zorgaanbieder staat garant over de juistheid van de gegevens in het systeem. Juistheid kan niet worden gegarandeerd in gevallen waarbij externen die gegevens zouden kunnen aanpassen en doorsturen alsof de door hen gemuteerde informatie in de bron al zo stond.''

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T14:15:10Z

Malou Paiman: /* Principe 2.1 */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T14:03:38Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T14:00:50Z

Malou Paiman: /* Logisch */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T13:38:11Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T13:36:25Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T13:35:49Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T13:34:01Z

Malou Paiman: /* Logisch */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-28T12:09:34Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-10-20T06:48:23Z

Malou Paiman: /* Logisch */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T15:51:26Z

Malou Paiman: /* Data of verwerking */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T15:51:00Z

Malou Paiman: /* Transactie */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T15:49:36Z

Malou Paiman: /* Systeem */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T15:47:40Z

Malou Paiman: /* Systeem */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T15:42:51Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T15:39:12Z

Malou Paiman: /* Logisch */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T14:33:15Z

Malou Paiman: /* Taal */

pa:VDraft Toetsingscriteria

2025-09-26T14:33:04Z

Malou Paiman: /* Taal */