informatiestandaarden - Gebruikersbijdragen [nl]

Landingspagina Labuitwisseling

2026-02-24T09:27:00Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele Ontwerpen */

__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==


Op deze pagina vindt u een overzicht van relevante publicaties over de Nederlandse Labcodeset, de informatiestandaard Labuitwisseling en de betrokkenheid bij het programma Medicatieoverdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen.

In het hoofdstuk [[Landingspagina_Labuitwisseling#ONDERSTEUNENDE_INFORMATIE_.26_HANDLEIDINGEN|Ondersteunende informatie & handleidingen]] worden onder andere de processen rondom informatiestandaarden, ZIBS, Wiki en ART-DECOR toegelicht.

===Nederlandse Labcodeset===
De Nederlandse Labcodeset ([https://www.labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse Labcodeset]) biedt een gestandaardiseerde manier om laboratoriumgegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. Deze set is bedoeld voor laboratoria en zorgaanbieders die laboratoriuminformatie digitaal willen delen volgens afgesproken standaarden.

Voor gebruikers:

* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Toelichting_op_browser_van_Nederlandse_Labcodeset Toelichting op browser van Nederlandse Labcodeset]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_handleiding_Eenheid_van_Taal_in_laboratoriumgeneeskunde Toelichting op het dossier Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde]

Voor beheerders:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_onderhoud Technisch beheer]
* Functioneel beheer: volgt

===Medicatieoverdracht Beproeving Lab===
De leveranciers betrokken bij, of geïnteresseerd in het programma Medicatieoverdracht en de Beproeving Lab kunnen voor meer informatie terecht op [[Lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving|een aanvullende pagina over Medicatieoverdracht Beproeving Lab]]

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

==ONTWERPEN==
De volgende ART-DECOR publicaties, Functionele- en Technische ontwerpen zijn beschikbaar van de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.

NB: Het versienummer van het functionele / technisch ontwerp hoeft niet gelijk op te gaan met het versienummer van de informatiestandaard. Een aanpassing in ART-DECOR resulteert niet altijd in een aangepast functioneel / technisch ontwerp en vice versa.

===Actueel ART-DECOR ===
Er zijn momenteel drie actuele ontwerpen beschikbaar:
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 2| Lab2Lab & Lab2PublicHealth (& Lab2Zorg verouderd)] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Lab2Patiënt is los van de andere domeinen opgezet. De reden daarvan is dat het gaat om een nieuw onderdeel van de informatiestandaard Labuitwisseling, met een eigen versiebeheer.

In het verleden werden Lab2PublicHealth, Lab2Lab en Lab2Zorg gezamenlijk gepubliceerd. Door onverwachte problemen met ART-DECOR is dat nu helaas niet mogelijk. Lab2Zorg is daarom apart gepubliceerd.

Beta.2 is alleen bedoeld voor Lab2PublicHealth en Lab2Lab. ART-DECOR biedt helaas niet de mogelijkheid om een actieve publicatie te wijzigen. Lab2Zorg is daarom nog [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html hier] te vinden.
Indien mogelijk worden deze drie domeinen bij de eerstvolgende release op ART-DECOR weer gebundeld.

====Vorige versie(s)====
*[http://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V2.0.0
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.6.1
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.5
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.4
*Informatiestandaard Labuitwisseling Release 2017

Versies ouder dan Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta zijn [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/ hier] te vinden.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, ook via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

====Actuele versie voor Functioneel Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab V1.0.2]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth V1.0.0]]
*[[Lab:V3.0.2-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.2-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.1-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.1-beta.2]]

====Actuele versie voor Technisch Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0-B4_FHIR_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V1.0-b2_FHIR_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patiënt V1.0.0-beta.1]]

====Actuele versie voor MO Kickstart====
*[[lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.2]]

====Vorige versie(s) ====
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]
*[[Lab:V3.0.1-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.1-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.3]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient V1.0.0-beta]]
*[[MedMij:V2020.01/OntwerpLabresult|Ontwerp Lab2Patiënt V2020.01]]
*[[Lab:V2.0.2_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.2]]
*[[Lab:V2.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.1]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V2.0.0]]
*[[Lab:V1.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.1]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.0]]

==TESTEN & KWALIFICATIE==
Meer informatie en test/kwalificatiescripts vindt u via de pagina [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie|Testen en Kwalificatie Uitwisseling Laboratoriumgegevens]]

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

Landingspagina Labuitwisseling

2026-02-24T09:26:45Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele Ontwerpen */

__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==


Op deze pagina vindt u een overzicht van relevante publicaties over de Nederlandse Labcodeset, de informatiestandaard Labuitwisseling en de betrokkenheid bij het programma Medicatieoverdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen.

In het hoofdstuk [[Landingspagina_Labuitwisseling#ONDERSTEUNENDE_INFORMATIE_.26_HANDLEIDINGEN|Ondersteunende informatie & handleidingen]] worden onder andere de processen rondom informatiestandaarden, ZIBS, Wiki en ART-DECOR toegelicht.

===Nederlandse Labcodeset===
De Nederlandse Labcodeset ([https://www.labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse Labcodeset]) biedt een gestandaardiseerde manier om laboratoriumgegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. Deze set is bedoeld voor laboratoria en zorgaanbieders die laboratoriuminformatie digitaal willen delen volgens afgesproken standaarden.

Voor gebruikers:

* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Toelichting_op_browser_van_Nederlandse_Labcodeset Toelichting op browser van Nederlandse Labcodeset]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_handleiding_Eenheid_van_Taal_in_laboratoriumgeneeskunde Toelichting op het dossier Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde]

Voor beheerders:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_onderhoud Technisch beheer]
* Functioneel beheer: volgt

===Medicatieoverdracht Beproeving Lab===
De leveranciers betrokken bij, of geïnteresseerd in het programma Medicatieoverdracht en de Beproeving Lab kunnen voor meer informatie terecht op [[Lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving|een aanvullende pagina over Medicatieoverdracht Beproeving Lab]]

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

==ONTWERPEN==
De volgende ART-DECOR publicaties, Functionele- en Technische ontwerpen zijn beschikbaar van de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.

NB: Het versienummer van het functionele / technisch ontwerp hoeft niet gelijk op te gaan met het versienummer van de informatiestandaard. Een aanpassing in ART-DECOR resulteert niet altijd in een aangepast functioneel / technisch ontwerp en vice versa.

===Actueel ART-DECOR ===
Er zijn momenteel drie actuele ontwerpen beschikbaar:
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 2| Lab2Lab & Lab2PublicHealth (& Lab2Zorg verouderd)] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Lab2Patiënt is los van de andere domeinen opgezet. De reden daarvan is dat het gaat om een nieuw onderdeel van de informatiestandaard Labuitwisseling, met een eigen versiebeheer.

In het verleden werden Lab2PublicHealth, Lab2Lab en Lab2Zorg gezamenlijk gepubliceerd. Door onverwachte problemen met ART-DECOR is dat nu helaas niet mogelijk. Lab2Zorg is daarom apart gepubliceerd.

Beta.2 is alleen bedoeld voor Lab2PublicHealth en Lab2Lab. ART-DECOR biedt helaas niet de mogelijkheid om een actieve publicatie te wijzigen. Lab2Zorg is daarom nog [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html hier] te vinden.
Indien mogelijk worden deze drie domeinen bij de eerstvolgende release op ART-DECOR weer gebundeld.

====Vorige versie(s)====
*[http://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V2.0.0
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.6.1
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.5
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.4
*Informatiestandaard Labuitwisseling Release 2017

Versies ouder dan Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta zijn [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/ hier] te vinden.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

====Actuele versie voor Functioneel Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab V1.0.2]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth V1.0.0]]
*[[Lab:V3.0.2-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.2-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.1-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.1-beta.2]]

====Actuele versie voor Technisch Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0-B4_FHIR_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V1.0-b2_FHIR_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patiënt V1.0.0-beta.1]]

====Actuele versie voor MO Kickstart====
*[[lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.2]]

====Vorige versie(s) ====
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]
*[[Lab:V3.0.1-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.1-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.3]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient V1.0.0-beta]]
*[[MedMij:V2020.01/OntwerpLabresult|Ontwerp Lab2Patiënt V2020.01]]
*[[Lab:V2.0.2_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.2]]
*[[Lab:V2.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.1]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V2.0.0]]
*[[Lab:V1.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.1]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.0]]

==TESTEN & KWALIFICATIE==
Meer informatie en test/kwalificatiescripts vindt u via de pagina [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie|Testen en Kwalificatie Uitwisseling Laboratoriumgegevens]]

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

Landingspagina Labuitwisseling

2026-02-24T09:26:12Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele Ontwerpen */

__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==


Op deze pagina vindt u een overzicht van relevante publicaties over de Nederlandse Labcodeset, de informatiestandaard Labuitwisseling en de betrokkenheid bij het programma Medicatieoverdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen.

In het hoofdstuk [[Landingspagina_Labuitwisseling#ONDERSTEUNENDE_INFORMATIE_.26_HANDLEIDINGEN|Ondersteunende informatie & handleidingen]] worden onder andere de processen rondom informatiestandaarden, ZIBS, Wiki en ART-DECOR toegelicht.

===Nederlandse Labcodeset===
De Nederlandse Labcodeset ([https://www.labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse Labcodeset]) biedt een gestandaardiseerde manier om laboratoriumgegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. Deze set is bedoeld voor laboratoria en zorgaanbieders die laboratoriuminformatie digitaal willen delen volgens afgesproken standaarden.

Voor gebruikers:

* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Toelichting_op_browser_van_Nederlandse_Labcodeset Toelichting op browser van Nederlandse Labcodeset]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_handleiding_Eenheid_van_Taal_in_laboratoriumgeneeskunde Toelichting op het dossier Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde]

Voor beheerders:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_onderhoud Technisch beheer]
* Functioneel beheer: volgt

===Medicatieoverdracht Beproeving Lab===
De leveranciers betrokken bij, of geïnteresseerd in het programma Medicatieoverdracht en de Beproeving Lab kunnen voor meer informatie terecht op [[Lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving|een aanvullende pagina over Medicatieoverdracht Beproeving Lab]]

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

==ONTWERPEN==
De volgende ART-DECOR publicaties, Functionele- en Technische ontwerpen zijn beschikbaar van de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.

NB: Het versienummer van het functionele / technisch ontwerp hoeft niet gelijk op te gaan met het versienummer van de informatiestandaard. Een aanpassing in ART-DECOR resulteert niet altijd in een aangepast functioneel / technisch ontwerp en vice versa.

===Actueel ART-DECOR ===
Er zijn momenteel drie actuele ontwerpen beschikbaar:
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 2| Lab2Lab & Lab2PublicHealth (& Lab2Zorg verouderd)] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Lab2Patiënt is los van de andere domeinen opgezet. De reden daarvan is dat het gaat om een nieuw onderdeel van de informatiestandaard Labuitwisseling, met een eigen versiebeheer.

In het verleden werden Lab2PublicHealth, Lab2Lab en Lab2Zorg gezamenlijk gepubliceerd. Door onverwachte problemen met ART-DECOR is dat nu helaas niet mogelijk. Lab2Zorg is daarom apart gepubliceerd.

Beta.2 is alleen bedoeld voor Lab2PublicHealth en Lab2Lab. ART-DECOR biedt helaas niet de mogelijkheid om een actieve publicatie te wijzigen. Lab2Zorg is daarom nog [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html hier] te vinden.
Indien mogelijk worden deze drie domeinen bij de eerstvolgende release op ART-DECOR weer gebundeld.

====Vorige versie(s)====
*[http://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V2.0.0
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.6.1
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.5
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.4
*Informatiestandaard Labuitwisseling Release 2017

Versies ouder dan Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta zijn [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/ hier] te vinden.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

====Actuele versie voor Functioneel Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab V1.0.2]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth V1.0.0]]
*[[Lab:V3.0.2-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.2-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.1-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.1-beta.2]]

====Actuele versie voor Technisch Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0-B4_FHIR_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0.beta.4]]
*[[Lab:V1.0-b2_FHIR_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patiënt V1.0.0]]

====Actuele versie voor MO Kickstart====
*[[lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.2]]

====Vorige versie(s) ====
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]
*[[Lab:V3.0.1-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.1-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.3]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient V1.0.0-beta]]
*[[MedMij:V2020.01/OntwerpLabresult|Ontwerp Lab2Patiënt V2020.01]]
*[[Lab:V2.0.2_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.2]]
*[[Lab:V2.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.1]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V2.0.0]]
*[[Lab:V1.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.1]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.0]]

==TESTEN & KWALIFICATIE==
Meer informatie en test/kwalificatiescripts vindt u via de pagina [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie|Testen en Kwalificatie Uitwisseling Laboratoriumgegevens]]

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

Landingspagina Labuitwisseling

2026-02-24T09:25:43Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele versie voor Technisch Ontwerp */

__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==


Op deze pagina vindt u een overzicht van relevante publicaties over de Nederlandse Labcodeset, de informatiestandaard Labuitwisseling en de betrokkenheid bij het programma Medicatieoverdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen.

In het hoofdstuk [[Landingspagina_Labuitwisseling#ONDERSTEUNENDE_INFORMATIE_.26_HANDLEIDINGEN|Ondersteunende informatie & handleidingen]] worden onder andere de processen rondom informatiestandaarden, ZIBS, Wiki en ART-DECOR toegelicht.

===Nederlandse Labcodeset===
De Nederlandse Labcodeset ([https://www.labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse Labcodeset]) biedt een gestandaardiseerde manier om laboratoriumgegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. Deze set is bedoeld voor laboratoria en zorgaanbieders die laboratoriuminformatie digitaal willen delen volgens afgesproken standaarden.

Voor gebruikers:

* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Toelichting_op_browser_van_Nederlandse_Labcodeset Toelichting op browser van Nederlandse Labcodeset]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_handleiding_Eenheid_van_Taal_in_laboratoriumgeneeskunde Toelichting op het dossier Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde]

Voor beheerders:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_onderhoud Technisch beheer]
* Functioneel beheer: volgt

===Medicatieoverdracht Beproeving Lab===
De leveranciers betrokken bij, of geïnteresseerd in het programma Medicatieoverdracht en de Beproeving Lab kunnen voor meer informatie terecht op [[Lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving|een aanvullende pagina over Medicatieoverdracht Beproeving Lab]]

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

==ONTWERPEN==
De volgende ART-DECOR publicaties, Functionele- en Technische ontwerpen zijn beschikbaar van de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.

NB: Het versienummer van het functionele / technisch ontwerp hoeft niet gelijk op te gaan met het versienummer van de informatiestandaard. Een aanpassing in ART-DECOR resulteert niet altijd in een aangepast functioneel / technisch ontwerp en vice versa.

===Actueel ART-DECOR ===
Er zijn momenteel drie actuele ontwerpen beschikbaar:
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 2| Lab2Lab & Lab2PublicHealth (& Lab2Zorg verouderd)] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Lab2Patiënt is los van de andere domeinen opgezet. De reden daarvan is dat het gaat om een nieuw onderdeel van de informatiestandaard Labuitwisseling, met een eigen versiebeheer.

In het verleden werden Lab2PublicHealth, Lab2Lab en Lab2Zorg gezamenlijk gepubliceerd. Door onverwachte problemen met ART-DECOR is dat nu helaas niet mogelijk. Lab2Zorg is daarom apart gepubliceerd.

Beta.2 is alleen bedoeld voor Lab2PublicHealth en Lab2Lab. ART-DECOR biedt helaas niet de mogelijkheid om een actieve publicatie te wijzigen. Lab2Zorg is daarom nog [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html hier] te vinden.
Indien mogelijk worden deze drie domeinen bij de eerstvolgende release op ART-DECOR weer gebundeld.

====Vorige versie(s)====
*[http://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V2.0.0
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.6.1
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.5
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.4
*Informatiestandaard Labuitwisseling Release 2017

Versies ouder dan Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta zijn [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/ hier] te vinden.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

====Actuele versie voor Functioneel Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab V1.0.2]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth V1.0.0]]
*[[Lab:V3.0.2-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.2-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.1-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.1-beta.2]]

====Actuele versie voor Technisch Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0-B4_FHIR_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0]]
*[[Lab:V1.0-b2_FHIR_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patiënt V1.0.0]]

====Actuele versie voor MO Kickstart====
*[[lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.2]]

====Vorige versie(s) ====
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]
*[[Lab:V3.0.1-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.1-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.3]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient V1.0.0-beta]]
*[[MedMij:V2020.01/OntwerpLabresult|Ontwerp Lab2Patiënt V2020.01]]
*[[Lab:V2.0.2_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.2]]
*[[Lab:V2.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.1]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V2.0.0]]
*[[Lab:V1.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.1]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.0]]

==TESTEN & KWALIFICATIE==
Meer informatie en test/kwalificatiescripts vindt u via de pagina [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie|Testen en Kwalificatie Uitwisseling Laboratoriumgegevens]]

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

Landingspagina Labuitwisseling

2026-02-24T09:24:26Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele Ontwerpen */

__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==


Op deze pagina vindt u een overzicht van relevante publicaties over de Nederlandse Labcodeset, de informatiestandaard Labuitwisseling en de betrokkenheid bij het programma Medicatieoverdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen.

In het hoofdstuk [[Landingspagina_Labuitwisseling#ONDERSTEUNENDE_INFORMATIE_.26_HANDLEIDINGEN|Ondersteunende informatie & handleidingen]] worden onder andere de processen rondom informatiestandaarden, ZIBS, Wiki en ART-DECOR toegelicht.

===Nederlandse Labcodeset===
De Nederlandse Labcodeset ([https://www.labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse Labcodeset]) biedt een gestandaardiseerde manier om laboratoriumgegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. Deze set is bedoeld voor laboratoria en zorgaanbieders die laboratoriuminformatie digitaal willen delen volgens afgesproken standaarden.

Voor gebruikers:

* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Toelichting_op_browser_van_Nederlandse_Labcodeset Toelichting op browser van Nederlandse Labcodeset]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_handleiding_Eenheid_van_Taal_in_laboratoriumgeneeskunde Toelichting op het dossier Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde]

Voor beheerders:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_onderhoud Technisch beheer]
* Functioneel beheer: volgt

===Medicatieoverdracht Beproeving Lab===
De leveranciers betrokken bij, of geïnteresseerd in het programma Medicatieoverdracht en de Beproeving Lab kunnen voor meer informatie terecht op [[Lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving|een aanvullende pagina over Medicatieoverdracht Beproeving Lab]]

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

==ONTWERPEN==
De volgende ART-DECOR publicaties, Functionele- en Technische ontwerpen zijn beschikbaar van de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.

NB: Het versienummer van het functionele / technisch ontwerp hoeft niet gelijk op te gaan met het versienummer van de informatiestandaard. Een aanpassing in ART-DECOR resulteert niet altijd in een aangepast functioneel / technisch ontwerp en vice versa.

===Actueel ART-DECOR ===
Er zijn momenteel drie actuele ontwerpen beschikbaar:
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 2| Lab2Lab & Lab2PublicHealth (& Lab2Zorg verouderd)] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Lab2Patiënt is los van de andere domeinen opgezet. De reden daarvan is dat het gaat om een nieuw onderdeel van de informatiestandaard Labuitwisseling, met een eigen versiebeheer.

In het verleden werden Lab2PublicHealth, Lab2Lab en Lab2Zorg gezamenlijk gepubliceerd. Door onverwachte problemen met ART-DECOR is dat nu helaas niet mogelijk. Lab2Zorg is daarom apart gepubliceerd.

Beta.2 is alleen bedoeld voor Lab2PublicHealth en Lab2Lab. ART-DECOR biedt helaas niet de mogelijkheid om een actieve publicatie te wijzigen. Lab2Zorg is daarom nog [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html hier] te vinden.
Indien mogelijk worden deze drie domeinen bij de eerstvolgende release op ART-DECOR weer gebundeld.

====Vorige versie(s)====
*[http://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V2.0.0
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.6.1
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.5
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.4
*Informatiestandaard Labuitwisseling Release 2017

Versies ouder dan Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta zijn [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/ hier] te vinden.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

====Actuele versie voor Functioneel Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab V1.0.2]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth V1.0.0]]
*[[Lab:V3.0.2-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.2-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.1-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.1-beta.2]]

====Actuele versie voor Technisch Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0-B4_FHIR_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0]]

====Actuele versie voor MO Kickstart====
*[[lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.2]]

====Vorige versie(s) ====
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]
*[[Lab:V3.0.1-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.1-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.3]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient V1.0.0-beta]]
*[[MedMij:V2020.01/OntwerpLabresult|Ontwerp Lab2Patiënt V2020.01]]
*[[Lab:V2.0.2_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.2]]
*[[Lab:V2.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.1]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V2.0.0]]
*[[Lab:V1.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.1]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.0]]

==TESTEN & KWALIFICATIE==
Meer informatie en test/kwalificatiescripts vindt u via de pagina [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie|Testen en Kwalificatie Uitwisseling Laboratoriumgegevens]]

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

Landingspagina Labuitwisseling

2026-02-24T09:22:18Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele Ontwerpen */

__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==


Op deze pagina vindt u een overzicht van relevante publicaties over de Nederlandse Labcodeset, de informatiestandaard Labuitwisseling en de betrokkenheid bij het programma Medicatieoverdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen.

In het hoofdstuk [[Landingspagina_Labuitwisseling#ONDERSTEUNENDE_INFORMATIE_.26_HANDLEIDINGEN|Ondersteunende informatie & handleidingen]] worden onder andere de processen rondom informatiestandaarden, ZIBS, Wiki en ART-DECOR toegelicht.

===Nederlandse Labcodeset===
De Nederlandse Labcodeset ([https://www.labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse Labcodeset]) biedt een gestandaardiseerde manier om laboratoriumgegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. Deze set is bedoeld voor laboratoria en zorgaanbieders die laboratoriuminformatie digitaal willen delen volgens afgesproken standaarden.

Voor gebruikers:

* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Toelichting_op_browser_van_Nederlandse_Labcodeset Toelichting op browser van Nederlandse Labcodeset]
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_handleiding_Eenheid_van_Taal_in_laboratoriumgeneeskunde Toelichting op het dossier Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde]

Voor beheerders:
* [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/lc:Labcodeset_onderhoud Technisch beheer]
* Functioneel beheer: volgt

===Medicatieoverdracht Beproeving Lab===
De leveranciers betrokken bij, of geïnteresseerd in het programma Medicatieoverdracht en de Beproeving Lab kunnen voor meer informatie terecht op [[Lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving|een aanvullende pagina over Medicatieoverdracht Beproeving Lab]]

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

==ONTWERPEN==
De volgende ART-DECOR publicaties, Functionele- en Technische ontwerpen zijn beschikbaar van de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.

NB: Het versienummer van het functionele / technisch ontwerp hoeft niet gelijk op te gaan met het versienummer van de informatiestandaard. Een aanpassing in ART-DECOR resulteert niet altijd in een aangepast functioneel / technisch ontwerp en vice versa.

===Actueel ART-DECOR ===
Er zijn momenteel drie actuele ontwerpen beschikbaar:
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 2| Lab2Lab & Lab2PublicHealth (& Lab2Zorg verouderd)] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Lab2Patiënt is los van de andere domeinen opgezet. De reden daarvan is dat het gaat om een nieuw onderdeel van de informatiestandaard Labuitwisseling, met een eigen versiebeheer.

In het verleden werden Lab2PublicHealth, Lab2Lab en Lab2Zorg gezamenlijk gepubliceerd. Door onverwachte problemen met ART-DECOR is dat nu helaas niet mogelijk. Lab2Zorg is daarom apart gepubliceerd.

Beta.2 is alleen bedoeld voor Lab2PublicHealth en Lab2Lab. ART-DECOR biedt helaas niet de mogelijkheid om een actieve publicatie te wijzigen. Lab2Zorg is daarom nog [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20230525T170259/index.html hier] te vinden.
Indien mogelijk worden deze drie domeinen bij de eerstvolgende release op ART-DECOR weer gebundeld.

====Vorige versie(s)====
*[http://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V2.0.0
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.6.1
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.5
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.4
*Informatiestandaard Labuitwisseling Release 2017

Versies ouder dan Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta zijn [https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/ hier] te vinden.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

====Actuele versie voor Functioneel Ontwerp====

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab V1.0.2]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth V1.0.0]]
*[[Lab:V3.0.2-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.2-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.1-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.1-beta.2]]

====Actuele versie voor Technisch Ontwerp====

====Actuele versie voor MO Kickstart====
*[[lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.2]]

====Vorige versie(s) ====
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]
*[[Lab:V3.0.1-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.1-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg V3.0.0-beta.3]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient V1.0.0-beta]]
*[[MedMij:V2020.01/OntwerpLabresult|Ontwerp Lab2Patiënt V2020.01]]
*[[Lab:V2.0.2_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.2]]
*[[Lab:V2.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V2.0.1]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V2.0.0]]
*[[Lab:V1.0.1_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.1]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Labwaardenoverdracht V1.0.0]]

==TESTEN & KWALIFICATIE==
Meer informatie en test/kwalificatiescripts vindt u via de pagina [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie|Testen en Kwalificatie Uitwisseling Laboratoriumgegevens]]

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

lab:FO DRAFT metlab2labels

2026-01-28T16:05:13Z

Roxanne van Zanden: /* Richtlijn & proces */

{{DISPLAYTITLE: LET OP DIT IS EEN DRAFT FO Uitwisseling Laboratoriumgegevens: Ontwerp Optie 1 mét Lab2-labels als processen}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:FO_DRAFT_metlab2labels|Functional]]
circle 990 216 215 [[Lab:TO_DRAFT_metlab2labels|Technical]]
desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doeleinden in het zorgproces, zoals bijvoorbeeld het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatie(dosering). Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de zorgverlener en/of patiënt te krijgen en te kunnen hergebruiken, moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig én op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen.
==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp voor de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens.
In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo ontvangt bijvoorbeeld een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Huisarts’ in zijn Huisartseninformatiesysteem (HIS) de laboratoriumgegevens vanuit het laboratoriuminformatiesysteem (LIS). De beschreven processen en uitwisseling van laboratoriumgegevens zijn gebaseerd op de vier domeinen uit de Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens, zoals beschreven in hoofdstuk 1.3.1.

Het proces voor het uitwisselen van de laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Proces Uitwisseling Laboratoriumgegevens</span>''

De informatiestandaard Labuitwisseling maakt het mogelijk dat:
*Zorgverleners direct elektronisch de laboratoriumresultaten van hun patiënt kunnen inzien, delen en hergebruiken (Lab2Zorg);
*Patiënten hun eigen laboratoriumresultaten kunnen inzien en delen (Lab2Patiënt).
*Laboratoria onderling opdrachten en laboratoriumresultaten kunnen uitwisselen (Lab2Lab);
*Onderzoeksinstituten (zoals het RIVM) direct laboratoriumgegevens kunnen ontvangen van laboratoria (Lab2Publichealth);

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document use cases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens. In hoofdstuk 2 [[Lab:FO_DRAFT_metlab2labels&action=submit#Usecases|Usecases]] wordt per zorgproces binnen labuitwisseling verder ingegaan op wat een use case inhoudt en zijn de nadere details beschreven.

Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de [https://nictiz.nl/standaarden/informatiestandaarden/ Nictiz webpagina voor informatiestandaarden]. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp wordt verwezen naar het [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/overzichten/begrippen/ begrippenoverzicht op de Nictiz website].

==Doelgroep==
De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
**XIS-leveranciers;
**Koepelorganisaties;
**Laboratoria;
**Zorgorganisaties;
**Nictiz;

*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn & proces===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft vier laboratoriumdomeinen en daar bijhorende informatie-uitwisseling. De richtlijn is opgesteld door de betrokken koepels en stelt welke berichten- en gegevensset nodig zijn voor (automatische) elektronische uitwisseling van laboratoriumgegevens tussen verschillende partijen in de zorgsector.

De patientjourneys uit de richtlijn worden in deze informatiestandaard gebruikt ter ondersteuning van de verschillende processen en als usecases beschreven. In dit functioneel ontwerp worden de domeinen aangeduid als processen. De processen en de usecases worden in hoofdstuk 2 beschreven.

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor alle uitwisselingen van Laboratoriumgegevens. Met uitzondering van laboratoriumgegevens als onderdeel van een groter dossier.

==Infrastructuur==
Een informatiestandaard is onafhankelijk van de te gebruiken infrastructuur.

==Kwalificatie==
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset wordt een kwalificatiescript opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de websitepagina over [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/kwalificatie/kwalificatieproces/ Nictiz kwalificaties].

=Usecases=
Een usecase is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven. Dit gebeurd aan de hand van:
*actoren: mensen en systemen
*transacties: welke informatie wordt wanneer uitgewisseld
Een usecase is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces.

Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere usecases. Iedere usecase koppelt met een scenario in ART-DECOR. Wanneer verschillende usecases gebruik maken van hetzelfde scenario kan een andere indeling gewenst zijn, bijvoorbeeld op basis van proces. In dit FO wordt elke usecase geanalyseerd en uitgewerkt.

==Algemeen==
De informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens heeft overeenkomend met de richtlijn Uitwisseling Laboratoriumgegevens de usecases in vier processen (in de Richtlijn domeinen genoemd) verdeeld, namelijk:
*Lab2zorg;
*Lab2patient;
*Lab2lab;
*Lab2publichealth;
Per proces worden usecases besproken die aansluiten op dat specifieke proces.

==Proces Lab2zorg==
Lab2zorg kent op dit moment 3 usecases:
#Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium. (Uitwerking van het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling, voor de uitwerking van het resultaat zie [[#Zorgverlener_vraagt_laboratoriumonderzoek_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn.2Fhaar_XIS|'''hier''']]).
#Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten, beschikbaar gesteld door het laboratorium of de aanvrager (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|'''hier''']]).
#Aanvrager stuurt laboratoriumresultaten door naar zorgverlener (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|'''hier''']]).


==='''Usecase''' Zorgverlener stuurt aanvraag voor laboratoriumonderzoek naar laboratorium (A) en ontvangt aanvraagreactie van het laboratorium (B)===
NB: Deze usecase richt zich op dit moment alléén op het ontwerp ten behoeve van het resultaatbericht. Het aanvraagbericht is nog in de verkenningsfase en dus nog niet ontwikkeld.
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
====Doel & relevantie====
Deze usecase betreft nu alleen het ontvangen van laboratoriumresultaten in het informatiesysteem van de aanvragende zorgverlener (XIS).
De aanvragende zorgverlener kan op basis van de ontvangen laboratoriumresultaten inclusief de interpretatie van de laboratoriumspecialist en het klinisch beeld van de patiënt, de behandeling bijvoorbeeld vormgeven en/ of monitoren.

====Proces & context (pre- en postproces)====
=====''Preproces''=====
Om de laboratoriumresultaten te kunnen ontvangen is de voorwaarde dat het informatiesysteem van het laboratorium (LIS) de laboratoriumresultaten naar het XIS van de aanvragende zorgverlener heeft gestuurd.

=====''Proces''=====
Een zorgverlener heeft voor de behandeling van de patiënt bepaalde resultaten van een fysiologisch onderzoek nodig, en doet daarvoor een aanvraag voor onderzoek bij een laboratorium (aanvraag bericht wordt nu niet behandeld). De zorgverlener neemt materiaal af / laat materiaal afnemen bij de patiënt. Het monster gaat samen met gegevens zoals bijvoorbeeld persoonsgegevens, reden aanvraag, monster en moment van afname naar de laboratoriumspecialist.

Nadat het materiaal is onderzocht stelt de laboratoriumspecialist een resultaatbericht op. In dit bericht staat zo veel mogelijk informatie dat is ontvangen van de zorgverlener, met daarbij bijvoorbeeld het resultaatbericht, interpretatie en referentie naar het aanvraagbericht.

De zorgverlener ontvangt al deze informatie in het XIS, beoordeelt de informatie en kan daarmee de behandeling van de patiënt gerichter voortzetten.

=====''Postproces''=====
De zorgverlener kan wanneer nodig, de ontvangen laboratoriumresultaten doorsturen naar andere zorgverleners van de patiënt. Belangrijk is wel dat de zorgverlener de kopie indicator aanzet, zodat de andere zorgverlener in de keten ziet dat de zender niet de bron is. Zie hoofdstuk 2.2.3

====Bedrijfsrollen & UML activity diagram====

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Bedrijfsrol (actor)
! style="text-align:left;"|Beschrijving bedrijfsrol
|-
| style="background-color: white;"| Zorgverlener (aanvragend)
| style="background-color: white;"| Transactie aanvraagbericht is nog in ontwikkeling
|-
| style="background-color: white;"| Zorgverlener (ontvangend)
| style="background-color: white;"| Ontvangt naar aanleiding van een laboratoriumaanvraag voor een patiënt de laboratoriumresultaten van het laboratorium / de laboratoriumspecialist
|-
| style="background-color: white;"| Laboratoriumspecialist (sturend)
| style="background-color: white;"| Stuurt het laboratoriumresultaat naar de aanvragende zorgverlener
|}

====Informatieoverdracht====
=====''Systemen & Systeemrollen''=====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorgverlenerinformatiesysteem (XIS) en Laboratoriuminformatiesysteem (LIS). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtOntvangend Systeem [LAB-LOO]
*LaboratoriumresultaatAntwoordSturend Systeem [LAB-LAS]

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtSturend Systeem [LAB-LOS]
*LaboratoriumresultaatAntwoordOntvangend Systeem [LAB-LAO]

[[Bestand:Component_Diagram_Lab2zorg_Opdracht_Laboratoriumonderzoek.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Systeemrollen Opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image:Component_Diagram_Lab2zorg_Sturen_Labresultaat.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E">Systeemrollen bij Sturen Labresultaat</span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab2zorg_Laboratoriumonderzoek Opdracht.png|900px|Use case diagram opdracht labonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab.png|900px|Use case diagram sturen labresultaat]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram sturen laboratoriumresultaat</span>''

====''Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen''====
In vorig hoofdstuk is in de afbeelding zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.
De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Use Case(s) Scenario's)'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Zorgverlener stuurt opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek opdracht (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Labspecialist stuurt labresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek resultaat (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|}
</div></div>

==='''Usecase''' Laboratorium stuurt laboratoriumresultaat naar aanvragend zorgverlener ===

==='''Usecase''' Zorgverlener raadpleegt beschikbaar gestelde laboratoriumresultaten ===
NB: deze usecase richt zich op het raadplegen van laboratoriumresultaten, beschikbaar gesteld door het laboratorium of de aanvrager

<div class="mw-collapsible mw-collapsed>
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

Zorgverleners hebben, om een volledig beeld van hun patiënt te hebben, de laatste laboratoriumresultaten van de patiënt nodig. Een zorgverlener kan deze op ieder moment raadplegen.
Redenen voor raadplegen zijn:
* Bij de apotheek voor verstrekking van specifieke medicatie (medicatiebewaking),
* Voordat de voorschrijver een recept voorschrijft controleert hij/zij of er recente relevante laboratoriumresultaten zijn (medicatiebewaking),
* Wanneer een zorgverlener voor het zorgproces behoefte heeft aan recente laboratoriumresultaten,
* Wanneer een zorgverlener een melding krijgt dat er een laboratoriumresultaat voor hem/haar beschikbaar is gesteld.

Het raadplegen van medische gegevens wordt bij voorkeur gedaan bij de bron van de informatie. In het geval van laboratoriumresultaten; het laboratorium. Op het moment van schrijven is het voor een groot deel van de laboratoria in Nederland nog niet mogelijk laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor raadplegen. Daarom wordt in dit functioneel ontwerp ook het scenario uitgewerkt dat de aanvrager van het laboratoriumonderzoek de resultaten beschikbaar stelt voor overige zorgverleners. Deze use case is onderdeel van patient journey 2 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 17) en bevat de berichten 4 en 5 (pag 25-26). Het doel is om laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor alle zorgverleners die deze nodig hebben voor de behandeling van de patiënt.

====Doel & relevantie====
Hergebruik van laboratoriumresultaten wordt gestimuleerd doordat deze beschikbaar zijn en ten alle tijden geraadpleegd kunnen worden. Dit vermindert het dubbel uitvoeren van onderzoeken, dit komt ten goede aan de patiënt en is kostenbesparend.
====Proces & context (pre- en postproces)====
=====''Preproces''=====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.

Wanneer het laboratorium de resultaten beschikbaar stelt:
*De zorgverlener heeft de vraag via het XIS naar het laboratorium gestuurd.
*Het onderzoek is uitgevoerd en de resultaten zijn ingevoerd in het LIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat is aangemeld voor raadplegen.

Wanneer een zorgverlener de resultaten beschikbaar stelt:
*Het laboratoriumresultaat is opgenomen in het XIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat in het XIS is aangemeld voor raadplegen.

====Trigger event====
Tijdens de behandeling van een patiënt heeft een zorgverlener behoefte aan recente laboratoriumresulten. Bijvoorbeeld ten behoeve van medicatiebewaking door een apotheker.
=====''Proces''=====
*Het XIS van de huisarts, apotheker1 of specialist vraagt laboratoriumresultaten op bij andere zorgverleners (LIS of XIS).
*De bevraagde XISsen /LISsen leveren de opgevraagde laboratoriumresultaten op indien beschikbaar.
*Het Laboratoriumresultaat wordt op de juiste manier verwerkt in het dossier van de raadplegende partij.

=====''Postproces''=====
*De zorgverlener heeft inzage in de laboratoriumresultaten in zijn/haar XIS.
*De bron kan nagaan wie laboratoriumresultaten bij hem heeft geraadpleegd (i.v.m. rectificatie).

<small>''1. Voor openbare apothekers is er door de KNMP en de NHG een gelimiteerde lijst op gesteld van resultaten die ingezien mogen worden. Deze lijst staat op de [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/terminologiecentrum/referentielijsten/laboratoriumresultaten-apothekers/ website van Nictiz]''</small>

====Bedrijfsrollen & UML activity diagram====
In deze use case raadpleegt een zorgverlener laboratoriumresultaten. Anderzijds kan een zorgverlener ook degene zijn die een laboratoriumresultaat beschikbaar stelt.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - raadplegend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - beschikbaarstellend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumresultaten beschikbaar voor andere zorgverleners
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt de laboratoriumresultaten beschikbaar voor zorgverleners

|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten.png|600px]]

====Informatieoverdracht====
=====''Systemen & Systeemrollen''=====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk XIS en LIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het XIS kan in deze use case twee systeemrollen vervullen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Image: Figuur_SysteemrollenRaadplegen2021.png ‎|Component Diagram Systeemrollen Raadplegen Laboratoriumresultaten]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van het raadplegen van laboratoriumresultaten.

[[Image: FO Lab2Zorg Raadplegen Transacties.png|900px]]

====''Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen''====
In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste scenario’s, transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS of XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}
</div></div>

==='''Usecase''' Zorgverlener stuurt laboratoriumresultaten door naar andere zorgverlener ===
NB: deze usecase betreft het (door)sturen van laboratoriumresultaten naar een andere zorgverlener

<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Deze usecase komt overeen met patient journey 3 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18) en bevat bericht 6 (pag 26).

De usecase kent twee varianten:
# de laboratoriumresultaten worden, met bijvoorbeeld een medicatievoorschrift, meegestuurd
# er worden alleen laboratoriumresultaten gestuurd
In onderstaande tekst wordt geen onderscheid tussen beide varianten gemaakt.

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_sturen scenario's]
====Doel en Relevantie ====
Het onderling uitwisselen van laboratoriumresultaten door zorgverleners, bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking, bevordert het hergebruik van de betreffende informatie in het belang van de continuïteit van de zorg voor de patiënt.
====Proces en Context ====
=====Preproces=====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.<sup><small>1</small></sup>
*De zorgverlener, zoals huisarts of specialist, heeft een labresultaat in het XIS.
*Het labresultaat heeft de status definitief.
=====Trigger event=====
Er zijn meerdere trigger events voor dit proces:
*een zorgverlener heeft een laboratoriumresultaat ontvangen dat mogelijk relevant is voor andere zorgverleners (bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking).
*een bijzonder geval hiervan geldt het volgende: een zorgverlener die onderzoek heeft laten doen naar de nierfunctie deelt een afwijkende nierfunctiewaarde mee aan de door de patiënt aangewezen apotheker.<sup>2</sup>
=====Proces=====
* Het XIS van de zorgverlener stuurt het labresultaat naar het XIS van de andere zorgverlener.
* Het XIS van de andere zorgverlener ontvangt het resultaat en stuurt een ontvangstbevestiging.
=====Postproces=====
* De laboratoriumresultaten zijn beschikbaar in het XIS van de ontvangende zorgverlener.

<small>1. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10'' geldt hierop de volgende uitzondering. Bij afwijkende nierfunctiewaarden is de aanvrager van het onderzoek verplicht deze waarden te delen met de door de patiënt aangewezen apotheker. </small>

<small>2. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10''. </small>

====Bedrijfsrollen en UMP activity diagram ====

In deze use case is zowel degene die laboratoriumresultaten verstuurt als degene die ze ontvangt een zorgverlener.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - versturend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verstuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - ontvangend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt laboratoriumresultaten
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_zorgverlener.png|600px]]

==== Informatieoverdracht ====
=====Systemen & systeemrollen =====
De zorgverlener die het laboratoriumresultaat verstuurt en de zorgverlener die het laboratoriumresultaat ontvangt maken ieder gebruik van een eigen XIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatSturend Systeem [LAB-LRS]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatOntvangend Systeem [LAB-LRO]

[[Bestand:Systeemrollen sturen labresulaat zorgverlener.png|600px]]
=====Transacties & Transactiegroepen=====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van Lab2zorg.

[[Image: use case LAB2ZORG sturen labresultaten.png|900px|Use case diagram sturen labresultaten]]<br />

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Sturen/Ontvangen laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.27_20220303000000 Sturen Laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener sturend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.27_20220303000000 Ontvangen Laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener ontvangend
|}
=====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen=====

<pre style="color: red">
Hier moet nog tekst komen
</pre>

</div></div>

==Proces Lab2lab==
==='''Usecase''' Laboratorium besteedt aanvraag uit (A) en ontvangt aanvraagreactie (B) ===
NB: deze usecase betreft het uitbesteden van een laboratoriumaanvraag aan een ander laboratorium

<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

====Doel en Relevantie ====

====Proces en Context ====
=====Preproces=====
*Een labspecialist gaat een uitbesteding van een laboratoriumonderzoek aanvragen bij een ander (extern) laboratorium.
=====Proces=====
Het proces van deze use case is:
*Het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium stuurt een aanvraag naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium. Optioneel vraagt het uitbestedend laboratorium hierin om een bevestiging van de aanvraag aan het inbestedend laboratorium.
*Indien er om een bevestiging van de aanvraag is gevraagd, stuurt het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium de bevestiging naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium. Hiermee geeft het inbestedend laboratorium aan of het onderzoek wordt uitgevoerd. Voor het uitbestedend laboratorium is deze bevestiging van belang voor het opsturen van het te onderzoeken materiaal.
*Het inbestedend laboratorium doet onderzoek.
*Het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium stuurt het resultaat naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium.

''Aanvraaguitbesteding''
*De labspecialist van het uitbestedend laboratorium stuurt vanuit het LIS het bericht 'Aanvraaguitbesteding' met de aanvraag naar het LIS van het inbestedend laboratorium. Als er een bevestiging nodig is van het inbestedend laboratorium, dan geeft hij/zij dit aan.
*Het LIS van het inbestedend laboratorium stuurt na het ontvangen van de aanvraag het bericht 'Technische bevestiging Aanvraaguitbesteding' naar het LIS van het uitbestedend laboratorium.

''Aanvraagbeoordeling''
*De labspecialist van het inbestedend laboratorium beoordeelt de aanvraag in het LIS.

''Aanvraagbevestiging (optioneel)''
*Indien er om een bevestiging is gevraagd, stuurt de labspecialist van het inbestedend laboratorium vanuit het LIS het bericht 'Aanvraagbevestiging' met de bevestiging naar het LIS van het uitbestedend laboratorium. Dit bericht geeft aan of het laboratorium het onderzoek wel of niet gaat doen.
*Het LIS van het uitbestedend laboratorium stuurt na het ontvangen van de bevestiging het bericht 'Technische bevestiging Aanvraagbevestiging' naar het LIS van het inbestedend laboratorium.

''Versturen monster''
*De labspecialist van het uitbestedend laboratorium stuurt het monster naar het inbestedend laboratorium. Als er geen bevestiging nodig is, dan verstuurt de labspecialist het monster direct. Als er wel een bevestiging nodig is, wacht de labspecialist op de bevestiging van het inbestedend laboratorium. Zie de processtap Aanvraagbevestiging.

''Resultaatuitbesteding''
*Het inbestedend laboratorium ontvangt het monster.
*De labspecialist van het inbestedend laboratorium doet onderzoek op het monster en verwerkt het resultaat in het LIS.
*De labspecialist van het inbestedend laboratorium stuurt vanuit het LIS het bericht 'Resultaatuitbesteding' met het resultaat naar het LIS van het uitbestedend laboratorium.
*Het LIS van het uitbestedend laboratorium stuurt na het ontvangen van het resultaat het bericht 'Technische bevestiging Resultaatuitbesteding' naar het LIS van het inbestedend laboratorium.

=====Postproces=====
* Het uitbestedend laboratorium ziet een toekenning of afwijzing voor de aanvraag van het inbestedend laboratorium in het LIS.
* Het uitbestedend laboratorium ziet het resultaat van de aanvraag van het inbestedend laboratorium in het LIS.
====Bedrijfsrollen en UMP activity diagram ====
Deze use case kent twee bedrijfsrollen.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="50%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Activiteit'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Besteedt het labonderzoek uit
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert het labonderzoek uit (of niet)
|}
<font size = "1">'''Bedrijfsrollen Laboratorium'''</font>

Onderstaande afbeelding toont de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Image:Activity Diagram - LAB2LAB - v1.0.1-b.PNG|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Activiteitendiagram Uitbesteden labonderzoek'''</font>

==== Informatieoverdracht ====
=====Systemen & systeemrollen =====
Labspecialisten maken gebruik van een informatiesysteem:
*LIS
Dit systeem heeft meerdere systeemrollen. Een systeemrol maakt het uitwisselen van bepaalde gegevens mogelijk.
Hier gaat het om labaanvragen en labresultaten tussen laboratoria.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumAanvraagUitbestedingSturendSysteem [LAB-OUS]
*LaboratoriumAanvraagUitbestedingOntvangendSysteem [LAB-OUO]
*LaboratoriumAanvraagBevestigingSturendSysteem [LAB-ABS]
*LaboratoriumAanvraagBevestigingOntvangendSysteem [LAB-ABO]
*LaboratoriumResultaatUitbestedingSturendSysteem [LAB-RIS]
*LaboratoriumResultaatUitbestedingOntvangendSysteem [LAB-RIO]

Zie ook onderstaande afbeelding.

[[Image:V1.0.1 Component Diagram - LAB2LAB.png|Componenten diagram]]

<font size = "1">'''Componenten diagram'''</font>

De kwalificatie van informatiesystemen vindt plaats op basis van systeemrollen.
=====Transacties & Transactiegroepen=====
Het uitwisselen van gegevens tussen de verschillende systeemrollen gebeurt op basis van transacties. Een transactiegroep is een verzameling van bij elkaar horende transacties (bijvoorbeeld een vraag- en antwoordbericht). Onderstaande tabel biedt een overzicht voor deze use case.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transactie'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Aanvraaguitbesteding laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden aanvraaguitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-OUS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen aanvraaguitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-OUO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Aanvraagbevestiging laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden aanvraagbevestiging
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-ABS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen aanvraagbevestiging
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-ABO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Resultaatuitbesteding laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden resultaatuitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RIS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaatuitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RIO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|}

=====Use case diagram=====
Onderstaande afbeelding toont bedrijfsrollen, activiteiten, systeemrollen, transacties en transactiegroep in samenhang.

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Aanvraaguitbesteding.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Aanvraaguitbesteding</font>

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Aanvraagbevestiging.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Aanvraagbevestiging</font>

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Resultaatuitbesteding.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Resultaatuitbesteding</font>

=====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen=====
</div></div>

==='''Usecase''' Laboratorium stuurt laboratoriumresultaat van uitbesteed laboratoriumonderzoek ===
NB: deze usecase betreft het sturen van een laboratoriumresultaat als antwoord op een uitbesteding

<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

====Doel en Relevantie ====

====Proces en Context ====
=====Preproces=====
*Een labspecialist gaat een uitbesteding van een laboratoriumonderzoek aanvragen bij een ander (extern) laboratorium.
=====Proces=====
Het proces van deze use case is:
*Het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium stuurt een aanvraag naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium. Optioneel vraagt het uitbestedend laboratorium hierin om een bevestiging van de aanvraag aan het inbestedend laboratorium.
*Indien er om een bevestiging van de aanvraag is gevraagd, stuurt het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium de bevestiging naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium. Hiermee geeft het inbestedend laboratorium aan of het onderzoek wordt uitgevoerd. Voor het uitbestedend laboratorium is deze bevestiging van belang voor het opsturen van het te onderzoeken materiaal.
*Het inbestedend laboratorium doet onderzoek.
*Het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium stuurt het resultaat naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium.

''Aanvraaguitbesteding''
*De labspecialist van het uitbestedend laboratorium stuurt vanuit het LIS het bericht 'Aanvraaguitbesteding' met de aanvraag naar het LIS van het inbestedend laboratorium. Als er een bevestiging nodig is van het inbestedend laboratorium, dan geeft hij/zij dit aan.
*Het LIS van het inbestedend laboratorium stuurt na het ontvangen van de aanvraag het bericht 'Technische bevestiging Aanvraaguitbesteding' naar het LIS van het uitbestedend laboratorium.

''Aanvraagbeoordeling''
*De labspecialist van het inbestedend laboratorium beoordeelt de aanvraag in het LIS.

''Aanvraagbevestiging (optioneel)''
*Indien er om een bevestiging is gevraagd, stuurt de labspecialist van het inbestedend laboratorium vanuit het LIS het bericht 'Aanvraagbevestiging' met de bevestiging naar het LIS van het uitbestedend laboratorium. Dit bericht geeft aan of het laboratorium het onderzoek wel of niet gaat doen.
*Het LIS van het uitbestedend laboratorium stuurt na het ontvangen van de bevestiging het bericht 'Technische bevestiging Aanvraagbevestiging' naar het LIS van het inbestedend laboratorium.

''Versturen monster''
*De labspecialist van het uitbestedend laboratorium stuurt het monster naar het inbestedend laboratorium. Als er geen bevestiging nodig is, dan verstuurt de labspecialist het monster direct. Als er wel een bevestiging nodig is, wacht de labspecialist op de bevestiging van het inbestedend laboratorium. Zie de processtap Aanvraagbevestiging.

''Resultaatuitbesteding''
*Het inbestedend laboratorium ontvangt het monster.
*De labspecialist van het inbestedend laboratorium doet onderzoek op het monster en verwerkt het resultaat in het LIS.
*De labspecialist van het inbestedend laboratorium stuurt vanuit het LIS het bericht 'Resultaatuitbesteding' met het resultaat naar het LIS van het uitbestedend laboratorium.
*Het LIS van het uitbestedend laboratorium stuurt na het ontvangen van het resultaat het bericht 'Technische bevestiging Resultaatuitbesteding' naar het LIS van het inbestedend laboratorium.

=====Postproces=====
* Het uitbestedend laboratorium ziet een toekenning of afwijzing voor de aanvraag van het inbestedend laboratorium in het LIS.
* Het uitbestedend laboratorium ziet het resultaat van de aanvraag van het inbestedend laboratorium in het LIS.
====Bedrijfsrollen en UMP activity diagram ====
Deze use case kent twee bedrijfsrollen.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="50%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Activiteit'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Besteedt het labonderzoek uit
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert het labonderzoek uit (of niet)
|}
<font size = "1">'''Bedrijfsrollen Laboratorium'''</font>

Onderstaande afbeelding toont de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Image:Activity Diagram - LAB2LAB - v1.0.1-b.PNG|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Activiteitendiagram Uitbesteden labonderzoek'''</font>

==== Informatieoverdracht ====
=====Systemen & systeemrollen =====
Labspecialisten maken gebruik van een informatiesysteem:
*LIS
Dit systeem heeft meerdere systeemrollen. Een systeemrol maakt het uitwisselen van bepaalde gegevens mogelijk.
Hier gaat het om labaanvragen en labresultaten tussen laboratoria.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumAanvraagUitbestedingSturendSysteem [LAB-OUS]
*LaboratoriumAanvraagUitbestedingOntvangendSysteem [LAB-OUO]
*LaboratoriumAanvraagBevestigingSturendSysteem [LAB-ABS]
*LaboratoriumAanvraagBevestigingOntvangendSysteem [LAB-ABO]
*LaboratoriumResultaatUitbestedingSturendSysteem [LAB-RIS]
*LaboratoriumResultaatUitbestedingOntvangendSysteem [LAB-RIO]

Zie ook onderstaande afbeelding.

[[Image:V1.0.1 Component Diagram - LAB2LAB.png|Componenten diagram]]

<font size = "1">'''Componenten diagram'''</font>

De kwalificatie van informatiesystemen vindt plaats op basis van systeemrollen.
=====Transacties & Transactiegroepen=====
Het uitwisselen van gegevens tussen de verschillende systeemrollen gebeurt op basis van transacties. Een transactiegroep is een verzameling van bij elkaar horende transacties (bijvoorbeeld een vraag- en antwoordbericht). Onderstaande tabel biedt een overzicht voor deze use case.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transactie'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Aanvraaguitbesteding laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden aanvraaguitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-OUS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen aanvraaguitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-OUO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Aanvraagbevestiging laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden aanvraagbevestiging
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-ABS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen aanvraagbevestiging
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-ABO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Resultaatuitbesteding laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden resultaatuitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RIS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaatuitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RIO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|}

=====Use case diagram=====
Onderstaande afbeelding toont bedrijfsrollen, activiteiten, systeemrollen, transacties en transactiegroep in samenhang.

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Aanvraaguitbesteding.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Aanvraaguitbesteding</font>

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Aanvraagbevestiging.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Aanvraagbevestiging</font>

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Resultaatuitbesteding.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Resultaatuitbesteding</font>

=====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen=====
</div></div>

==Proces Lab2publichealth==
==='''Usecase''' Laboratorium stuurt laboratoriumresultaat ten behoeve van monitoring van de volksgezondheid ===
NB: deze usecase betreft het sturen van laboratoriumresultaten naar een onderzoeksorganisatie

<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

====Doel en Relevantie ====

====Proces en Context ====
=====Preproces=====
Het laboratorium heeft de labresultaten in het LIS verzameld.

=====Proces=====
Het proces van deze use case is:
Huisartsen, apothekers, specialisten of andere laboratoria sturen aanvragen en monsters voor onderzoek.
Het laboratorium doet onderzoek op de monsters en verwerkt dit in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS).
Het laboratorium rapporteert de resultaten naar een onderzoeksorganisatie met registratiefunctie.

*De labspecialist doet onderzoek.
*De labspecialist verwerkt de labresultaten in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS).
*De labspecialist stuurt met het LIS het rapport naar de onderzoeksorganisatie.

=====Postproces=====
De onderzoeksorganisatie heeft het rapport van het laboratorium ontvangen.
====Bedrijfsrollen en UMP activity diagram ====
Deze use case kent twee bedrijfsrollen.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="50%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Activiteit'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stuurt rapport met labresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Onderzoeker
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt rapport met labresultaten
|}
<font size = "1">'''Bedrijfsrollen Laboratorium'''</font>

Onderstaande afbeelding toont de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Image:Activity Diagram - LAB2publichealth.png|Activiteitendiagram Rapportage labresultaten ]]

<font size = "1">'''Activiteitendiagram Rapportage labresultaten'''</font>

==== Informatieoverdracht ====
=====Systemen & systeemrollen =====
Zowel labspecialisten als onderzoekers van een onderzoeksorganisatie maken gebruik van een informatiesysteem:
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem)
*OIS (onderzoeksinformatiesysteem)
Deze systemen hebben meer systeemrollen. Een systeemrol maakt het uitwisselen van bepaalde gegevens mogelijk.
Hier gaat het om een rapport met labresultaten van laboratorium naar een onderzoeksorganisatie.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRapportageSturend Systeem [LAB-RAS]

Het OIS vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRapportageOntvangend Systeem [LAB-RAO]

Zie ook onderstaande afbeelding.

[[Image:Component Diagram - LAB2publichealth (Totaal).png|Componenten diagram]]

<font size = "1">'''Componenten diagram'''</font>

De kwalificatie van informatiesystemen vindt plaats op basis van systeemrollen.

=====Transacties & Transactiegroepen=====
Het uitwisselen van gegevens tussen de verschillende systeemrollen gebeurt op basis van transacties. Een transactiegroep is een verzameling van bij elkaar horende transacties (bijvoorbeeld een vraag- en antwoordbericht). Onderstaande tabel biedt een overzicht voor deze use case.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transactie'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Notificatie resultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen notificatie resultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen notificatie resultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|OIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Onderzoeker
|}

=====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen=====
Onderstaande afbeelding toont bedrijfsrollen, activiteiten, systeemrollen, transacties en transactiegroep in samenhang.

[[Image:Use Case Diagram - LAB2publichealth Notificatie Resulaten.png|Use case diagram versturen laboratoriumresultaten]]

<font size = "1">'''Use case diagram</font>
</div></div>
==Proces Lab2patiënt==

==='''Usecase''' PGO usecase volgt nog ===
NB: deze usecase betreft het verzamelen van laboratoriumresultaten door de patient / client op de PGO

<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

====Doel en Relevantie ====

====Proces en Context ====
=====Preproces=====
=====Proces=====
=====Postproces=====

====Bedrijfsrollen en UMP activity diagram ====

==== Informatieoverdracht ====
=====Systemen & systeemrollen =====

=====Transacties & Transactiegroepen=====
=====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen=====
</div></div>

=Aanvullende informatie=

==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
===Eenheid van taal===
Voor de eenheid van taal wordt de [https://labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse laboratorium codeset] gebruikt. Deze is gebaseerd op Snomed CT, LOINC en UCUM voor eenduidige registratie en uitwisseling van laboratoriumaanvragen en -resultaten.

Met eenduidige laboratoriumgegevens begrijpen zorgverleners elkaar eerder en beter, waardoor patiënten sneller en veiliger de labresultaten krijgen.
Het labcodeset is ontwikkeld in samenwerking met het RIVM, de NVMM en NVKC en wordt professioneel beheerd door Nictiz met behulp van deze partijen.

===Tonen van informatie===
Binnen het laboratoriumdomein is het belangrijk te begrijpen dat verschillende methodes van onderzoek, maar ook de uitvoer van dezelfde methode in verschillende laboratoria of op verschillende machines, verschillende resultaten kunnen opleveren binnen hetzelfde monster.
Daarom kunnen resultaten verkregen vanuit verschillende laboratoria en/of methoden niet vergeleken worden, ook al lijkt het om hetzelfde onderzoek te gaan. Daarom geldt dat resultaten verkregen vanuit verschillende methodes en/of een verschillende bron niet gegroepeerd of bijvoorbeeld in een grafiek getoond worden. Daarnaast moeten resultaten altijd getoond moeten worden in combinatie met de bijgeleverde referentiewaarden.

Verschillende onderzoeken die gezamenlijk in een rapport verzonden zijn, dienen juist wel gezamenlijk als rapport getoond te worden.

===IHE-standaard===
De informatie-uitwisseling en workflow is gebaseerd op de [http://ihe.net/laboratory// Integrating the Healthcare Enterprise (IHE)] standaard.

==Begrippenlijst==
<section begin=Begrippenlijst/>
{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
!style="text-align:left; width:25%"|Begrip
!style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| AIS
| style="background-color: white;"| Apotheekinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| ART-DECOR
| style="background-color: white;"| internationaal platform voor het ontwikkelen, vastleggen en beheren van informatiestandaarden voor de zorg.
|-
| style="background-color: white;"| HIS
| style="background-color: white;"| Huisartseninformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| Laboratoriumspecialist
| style="background-color: white;"| medisch specialist, ook arts-microbioloog of apotheker, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van laboratoriumonderzoek
|-
| style="background-color: white;"| LIS
| style="background-color: white;"| Laboratoriuminformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| OIS
| style="background-color: white;"| Onderzoeksinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| PGO
| style="background-color: white;"| Persoonlijke gezondheidsomgeving
|-
| style="background-color: white;"| TriS
| style="background-color: white;"| Trombose informatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| XIS
| style="background-color: white;"| Zorginformatiesysteem in het algemeen
|-
| style="background-color: white;"| ZIS
| style="background-color: white;"| Ziekenhuisinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;" | Zorgverlener
| style="background-color: white;" | Zorgverleners zijn alle personen die een behandelrelatie met een patiënt kunnen hebben.
|}
<section end=Begrippenlijst/>

=Referenties=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
!style="text-align:left;"|Auteur(s)
!style="text-align:left;"|Titel
!style="text-align:left;"|Versie
!style="text-align:left;"|Datum
!style="text-align:left;"|Bron
!style="text-align:left;"|Organisatie
|-
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
|}

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
| style="background-color: white;"| -
|}

lab:ReleaseNotes

2026-01-28T08:53:59Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele release */

=Actuele release=
''Lab2Zorg v3.0.0-beta.4<sup>1</sup> ''

Onderstaand staan per domein van de informatiestandaard Labuitwisseling de release notes weergeven. In de omschrijving staat wat er is veranderd. In de gelinkte JIRA issues staat meer informatie over deze aanpassingen. Tot slot geeft componenten weer in welk onderdeel van de informatiestandaard de aanpassingen zijn doorgevoerd.

<small><sup>1</sup>Dit is de versionering van de informatiestandaard die gelijk loopt met de ART-DECOR publicatie. Het functioneel ontwerp is op 22-01-2026 gewijzigd met een patchwijziging wat geleidt heeft tot de 3.0.1-beta.4 (deze versionering geldt enkel voor het FO, niet voor de TO of de ART-DECOR publicatie).</small>

{| class="wikitable"
|-
! JIRA issue !! Omschrijving !! Componenten
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-659 LAB-659]|| Patch wijziging: Opmerking op de mogelijkheid voor het inzien van raadplegers door de bron in 2.2.4.2 verwijderd in het FO || Functioneel Ontwerp
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-654 LAB-654]|| Toelichting over rectificatie in paragraaf 3.1.3 van FO versie 3.0.0-beta.3 verwijderd || Functioneel Ontwerp
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-651 LAB-651] || Uitfasering van CDA templates voor Lab2Zorg|| ART-DECOR templates
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-649 LAB-649] || Verwijderen onderdeel Beschikbaarstellende Partij, met verwijzing naar zorgverlener en zorgaanbieder, uit de dataset en test- en kwalificatiemateriaal. Ook in paragraaf 3.2.2 tekst hierover verwijderd. || ART-DECOR dataset; Functioneel Ontwerp; test- en kwalificatiemateriaal
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/NSM-896 NSM-896] || Dataelement met boolean datatype IsUitbesteed is toegevoegd aan de dataset, FHIR profiel en aan test- en kwalificatiemateriaal om aan te geven of een laboratoriumtest is uitbesteed aan een ander laboratorium || ART-DECOR dataset; FHIR-profiel; test- en kwalificatiemateriaal
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-600 LAB-600] || Dataelement met boolean datatype IsPointOfCare is toegevoegd aan de dataset, FHIR profiel en aan test- en kwalificatiemateriaal om aan te geven of een laboratoriumtest een point of care test is || ART-DECOR dataset; FHIR-profiel; test- en kwalificatiemateriaal
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-652 LAB-652] || Toelichting over T-datum in test- en kwalificatiepagina aangepast zodat het verwijst naar de juiste informatie in de handleiding over Conformancelab || test- en kwalificatiemateriaal

|}

''Lab2Patient v1.0.0-beta.2''
{| class="wikitable"
|-
! JIRA issue !! Omschrijving !! Componenten
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-654 LAB-654]|| Toelichting over rectificatie in paragraaf 3.1.4 van FO versie 1.0.0-beta.1 verwijderd || Functioneel Ontwerp
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-649 LAB-649] || Verwijderen onderdeel Beschikbaarstellende Partij, met verwijzing naar zorgverlener en zorgaanbieder, uit de dataset en test- en kwalificatiemateriaal.|| ART-DECOR dataset; test- en kwalificatiemateriaal
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/NSM-896 NSM-896] || Dataelement met boolean datatype IsUitbesteed is toegevoegd aan de dataset, FHIR profiel en aan test- en kwalificatiemateriaal om aan te geven of een laboratoriumtest is uitbesteed aan een ander laboratorium || ART-DECOR dataset; FHIR-profiel; test- en kwalificatiemateriaal
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-600 LAB-600] || Dataelement met boolean datatype IsPointOfCare is toegevoegd aan de dataset, FHIR profiel en aan test- en kwalificatiemateriaal om aan te geven of een laboratoriumtest een point of care test is || ART-DECOR dataset; FHIR-profiel; test- en kwalificatiemateriaal
|-
| [https://nictiz.atlassian.net/browse/LAB-652 LAB-652] || Toelichting over T-datum in test- en kwalificatiepagina aangepast zodat het verwijst naar de juiste informatie in de handleiding over Conformancelab || test- en kwalificatiemateriaal
|}

''Lab2Lab v3.0.0-beta.2''

Geen aanpassingen t.o.v. voorgaande release

''Lab2Public Health v3.0.0-beta.2''

Geen aanpassingen t.o.v. voorgaande release

=Vorige releases=

'''Versie 3.0.0-beta.3 '''

''Lab2zorg versie 3.0.0-beta.3''

* Herstructurering van het bestaande test- en kwalificatiemateriaal voor lab2zorg
* Aanvulling van ontbrekend van test- en kwalificatiemateriaal voor de onderwerpen resultaatbericht, resultaatbericht op aanvraag en beschikbaarstellen
* Toevoeging van praktijkvoorbeelden aan het Functioneel ontwerp voor het onderdeel raadplegen. Dit betreft enkel een tekstuele wijziging.
* Toevoeging van afdelingen 'Brandwonden' en 'dialyse' in waardenlijst afdelingstype in de dataset.
* Toevoeging van herleidbaarheid van uitbesteed onderzoeken d.m.v. het uitbreiden van de dataset met veld 'IsUitbesteed onderzoek' 0.1/R (kardinaliteit/conformiteit)
** Dit betreft enkel een functionele uitbreiding. In het TO en FHIR-profiel is dit nog niet verwerkt.
* Toevoeging van POC-test d.m.v. het uitbreiden van de dataset met veld 'IsPointOfCareTest'
** Dit betreft enkel een functionele uitbreiding. In het TO en FHIR-profiel is dit nog niet verwerkt.

''Lab2Patient versie 1.0.0-beta.1 ten behoeve van aanvullende beproeving lab voor MO''
* Dataset in samenwerking met Patiëntenfederatie Nederland op te stellen
* FO en TO opgesteld
* Transacties beschikbaarstellen / raadplegen gemaakt op basis van de dataset
* Test- en kwalificatiemateriaal opgesteld die horen bij de transacties beschikbaarstellen / raadplegen

'''Versie 3.0.0-beta.2'''

''Lab2zorg''

In deze versie zijn twee nieuwe Lab2Zorg transacties toegevoegd ten behoeve van de kickstart van het programma Medicatieoverdracht. Deze nieuwe transacties zijn:
* Ontvangen Laboratoriumresultaten op aanvraag.
* Aanvragen Laboratoriumonderzoek (Deze transactie zal later worden gevuld).
Wijzigingen voor deze nieuwe transacties:
* Nieuwe dataset voor de transactie ‘Ontvangen Laboratoriumresultaten op aanvraag’ op basis van [https://zibs.nl/wiki/ZIB_Publicatie_2020(NL) Zib release 2020] en middels een pre-adopt van de Zib [https://zibs.nl/wiki/AanvraagGegevens-v1.0(2022NL) AanvraagGegevens-v1.0] uit [https://zibs.nl/wiki/ZIB_Publicatie_2022(NL) Zib Pre-publicatie 2022-1].

''Lab2Lab & Lab2PublicHealth''

Geen wijzigingen t.o.v. 3.0.0-beta.1.

Deze publicatie volgt de lijn zoals deze is besproken tijdens HL7 Working Group Meeting NL en verscheidene sessies met zorgverleners en leveranciers.

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:16:37Z

Roxanne van Zanden: /* Actuele Ontwerpen */

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving===
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]]. Voor de aanvullende beproeving van MO zijn alleen de release notes voor Lab2Zorg en Lab2Patiënt van toepassing.

===Actueel ART-DECOR ===
*Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Links voor deze ART-DECOR publicaties zijn te vinden via de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0
*Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4
*Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2

Links voor deze ontwerpen zijn te vinden via de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:16:27Z

Roxanne van Zanden: /* Actueel ART-DECOR */

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving===
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]]. Voor de aanvullende beproeving van MO zijn alleen de release notes voor Lab2Zorg en Lab2Patiënt van toepassing.

===Actueel ART-DECOR ===
*Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Links voor deze ART-DECOR publicaties zijn te vinden via de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0
*Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4
*Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2

Links voor deze ontwerpen zijn te vinden via de[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:15:57Z

Roxanne van Zanden: /* INFORMATIESTANDAARD */

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving===
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]]. Voor de aanvullende beproeving van MO zijn alleen de release notes voor Lab2Zorg en Lab2Patiënt van toepassing.

===Actueel ART-DECOR ===
*Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

Links voor deze ART-DECOR publicaties zijn te vinden via de[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0
*Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4
*Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2

Links voor deze ontwerpen zijn te vinden via de[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:10:53Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving===
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]]. Voor de aanvullende beproeving van MO zijn alleen de release notes voor Lab2Zorg en Lab2Patiënt van toepassing.

===Actueel ART-DECOR ===
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

==ONDERSTEUNENDE INFORMATIE & HANDLEIDINGEN==
*[[7phcy:V2.0_Toelichting_samenhang_Wiki_en_ART-DECOR|Toelichting samenhang Wiki en ART-DECOR]]
*[https://nictiz.nl/app/uploads/2020/09/2021-Paper-Informatiestandaarden-Nictiz.pdf Toelichting samenhang informatiestandaarden en generieke componenten (zorginformatiebouwstenen (zibs), terminologiestelsels en FHIR-resources)]

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:09:52Z

Roxanne van Zanden: /* Release Notes */

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving===
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]]. Voor de aanvullende beproeving van MO zijn alleen de release notes voor Lab2Zorg en Lab2Patiënt van toepassing.

===Actueel ART-DECOR ===
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:08:43Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

===Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving===
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

==INFORMATIESTANDAARD==

Tot de informatiestandaard behoren: het functioneel ontwerp (FO), het technisch ontwerp (TO), de dataset en transacties in ART-DECOR. Daarnaast is test- en kwalificatiemateriaal beschikbaar voor softwareleveranciers.
In de Releasenotes staan alle huidige en voorgaande aanpassingen aan de informatiestandaard.

===Release Notes===
De releasenotes vindt u via de pagina [[Lab:ReleaseNotes|Release Notes]].

===Actueel ART-DECOR ===
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:07:24Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}
__NUMBEREDHEADINGS__
==INLEIDING==
Deze pagina geeft een overzicht van de publicaties van de informatiestandaard Labuitwisseling die van toepassing zijn binnen de aanvullende beproeving van programma Medicatie Overdracht. Deze documenten ondersteunen zowel gebruikers als beheerders bij het toepassen en beheren van de standaarden rondom gegevensuitwisseling van laboratoriumuitslagen. Voor alle andere en/of aanvullende informatie kunt u terecht op de [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Labuitwisseling/ landingspagina] voor de informatiestandaard labuitwisseling.

==Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving==
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

===Actueel ART-DECOR ===
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251210T083747/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V3.0.0-beta 4| Lab2Zorg] (ART-DECOR)
*[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251110T142055/index.html Informatiestandaard Labuitwisseling V1.0.0-beta 2| Lab2Patient] (ART-DECOR)

===Actuele Ontwerpen ===
De technische ontwerpen zijn, indien ontwikkeld, via de onderstaande functionele ontwerpen te bereiken.

*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens V3.0.0]]
*[[Lab:V3.0.0-b4_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2Zorg v3.0.0-beta.4]]
*[[Lab:V1.0.0-beta.2_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patient v1.0.0-beta.2]]

==(VERWACHTTE) ONTWIKKELINGEN==
===Besluitvorming & vervolgstappen elementen "POCT" en "IsUitbesteed"===

Voor de elementen "POCT" en "IsUitbesteed" geldt dat dit aanpassingen zijn aan een nl-core profiel. Verdere internationale afstemming binnen de HL7 FHIR community is hiervoor nodig.
Dit betekent:
*(Her)starten van de inhoudelijke discussie via Zulip
*Voorstellen aan de HL7 Validatieraad
*Bespreking in relevante HL7 werkgroepen / WGM’s
*Formele besluitvorming via het ballot-proces

===Zib AanvraagGegevens ===
Binnen de informatiestandaard wordt de Zib AanvraagGegevens van Zibs 2024 zo veel mogelijk aangehouden. Deze Zib voorziet in de behoefte van de zorgwereld om deze specifieke informatie gestructureerd te kunnen uitwisselen. Het generieke FHIR profiel gebaseerd op Zib AanvraagGegevens zal in de toekomst worden ontwikkeld. Waar mogelijk zal het huidige Lab specifieke FHIR profiel lu-OrderData worden afgeleid van het generieke FHIR profiel om te voldoen aan de eisen van deze informatiestandaard.

De ontwikkeling van het nl-core profiel voor deze Zib zal naar verwachting niet binnen afzienbare tijd plaatsvinden.

===CDA uitfasering===

CDA is formeel aangewezen voor uitfasering. De CDA-templates worden daarom vanaf de huidige versie van Lab2Zorg (3.0.0-beta.4) niet meer opgenomen en uit publicaties op ART-DECOR verwijderd. Omdat CDA in de praktijk nog gebruikt kan worden, blijft deze mededeling bestaan totdat de overgang naar FHIR is afgerond.

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:06:45Z

Roxanne van Zanden:

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:06:06Z

Roxanne van Zanden:

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:04:47Z

Roxanne van Zanden: /* INLEIDING */

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T12:02:20Z

Roxanne van Zanden: /* INLEIDING */

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T11:59:10Z

Roxanne van Zanden:

lab:Medicatieoverdracht AanvullendeBeproeving

2025-12-16T11:51:55Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE: LET OP! AAN DEZE PAGINA WORDT NOG GEWERKT Landingspagina Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving}}

__NUMBEREDHEADINGS__

==Medicatieoverdracht Aanvullende Beproeving==
De informatiestandaard Labuitwisseling draagt, samen met [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Landingspagina_Medicatieproces/ Medicatieproces 9], bij aan het programma Medicatieoverdracht voor het vergroten van de medicatieveiligheid.
Het programma wordt door de informatiestandaard Labuitwisseling ondersteund met de met de uitwisseling van gegevens tussen:
* Lab2Zorg
* Lab2Patient

De scope van de aanvullende beproeving focust zich nu op het beschikbaar stellen van het laboratoriuminformatiesysteem (LIS), het raadplegen door het apothekersinformatiesysteem (AIS) en het verzamelen door het Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

De informatiestandaard Labuitwisseling richt zich uitsluitend op de uitwisseling van gegevens tussen systemen.
Binnen het programma Medicatieoverdracht worden aanvullende afspraken gemaakt over de zorgprocessen. Deze afspraken zijn niet beschreven in het Functioneel Ontwerp, maar door zorgverleners (in samenwerking met leveranciers) vastgelegd als [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:_Implementatie/ ketenafspraken].

Softwareleveranciers die al aangesloten zijn bij het programma Medicatieoverdracht kunnen zich verdiepen in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Kwalificatie/ test & kwalificatiemateriaal].

Geïnteresseerde leveranciers die nog niet aangesloten zijn en willen weten wat het programma betekent voor de software en het uitwisselen van (Lab)gegevens, kunnen zich aanmelden bij het Validatieloket van het programma Medicatieoverdracht.
Dit kan [https://www.samenvoormedicatieoverdracht.nl/leverancier/ via deze link].

lab:V1.0 Ontwerp Lab2Patient

2025-12-10T12:34:53Z

Roxanne van Zanden: /* Bij rectificatie */

{{DISPLAYTITLE: Functioneel Ontwerp Lab2patiënt V.1.0.0-beta.1}}

<imagemap>Bestand:Leeswijzer-technisch-banner 02 white.png|center|400px|alt=Afspraken-Functioneel-Technisch
circle 241 216 211 [https://www.medmij.nl/afsprakenstelsel Afsprakenstelsel]
circle 1013 224 212 [[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Functioneel]]
circle 1787 230 212 [[Lab:V1.0_FHIR_Lab2Patient|Technisch]]
desc none
</imagemap>



__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doeleinden in het zorgproces, zoals bijvoorbeeld het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatie(dosering). Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de zorgverlener en/of patiënt te krijgen en te kunnen hergebruiken, moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig én op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen.

Dit functioneel ontwerp beschrijft het verzamelen van laboratoriumresultaten door een persoon door middel van een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Tevens beschrijft dit functioneel ontwerp hoe deze laboratoriumresultaten ingezien kunnen worden.

==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp staat '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Begrippen specifiek voor uitwisseling laboratoriumgegevens die in dit functioneel ontwerp van Lab2patiënt gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst Uitwisseling Laboratoriumgegevens]].

Het proces voor het uitwisselen van de laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Lab2patiënt maakt het mogelijk dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PGO wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener/het laboratorium. Dit domein bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt. In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo stelt bijvoorbeeld een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Laboratoriumspecialist’ in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) de laboratoriumgegevens beschikbaar. De beschreven processen en uitwisseling van laboratoriumgegevens zijn gebaseerd op de vier domeinen uit de Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens, zoals beschreven in '''[[#Richtlijn_.26_proces|hoofdstuk 1.3.1.]]'''

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document usecases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens. In hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op wat een usecase inhoudt. Per usecase zijn de nadere details beschreven.

Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/informatiestandaarden/ Nictiz-webpagina voor informatiestandaarden]. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp buiten de definitietoelichting wordt verwezen naar het [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/overzichten/begrippen/ begrippenoverzicht op de Nictiz-website].

==Doelgroep==

De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
**PGO-leveranciers
**XIS-leveranciers;
**Koepelorganisaties;
**Laboratoria;
**Zorgorganisaties;
**Nictiz;

*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn & proces===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft vier laboratoriumdomeinen en daarbij horende informatie-uitwisseling. De richtlijn is opgesteld door de betrokken koepels en stelt welke berichten- en gegevensset nodig zijn voor (automatische) elektronische uitwisseling van laboratoriumgegevens tussen verschillende partijen in de zorgsector.
Voor inrichting van en afspraken rondom de PGO wordt verwezen naar de specificaties genoemd in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/MedMij:FO:V1/FunctioneelOntwerp MedMij Functioneel ontwerp].

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor het raadplegen van laboratoriumgegevens in de Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

===Infrastructuur===
Geen nadere specificatie, anders dan genoemd in de algemene inleiding van het functioneel ontwerp voor MedMij.

==Kwalificatie==
Op deze informatiestandaard is een Nictiz kwalificatie van toepassing. Kwalificatie vindt plaats per systeemrol.

Kwalificatiescripts en meer informatie over de kwalificatie is te vinden via de betreffende paragraaf op de [[MedMij:V2020.01/Kwalificatie|kwalificatiepagina]].

=Usecases=

Een usecase is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven. Dit gebeurt aan de hand van:
*actoren: mensen en systemen
*transacties: welke informatie wordt wanneer uitgewisseld
Een usecase is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces.

Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere usecases. Iedere usecase koppelt met een scenario in ART-DECOR. Wanneer verschillende usecases gebruik maken van hetzelfde scenario kan een andere indeling gewenst zijn, bijvoorbeeld op basis van proces.

==Algemeen==
Lab2patiënt kent momenteel 1 usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving.
In dit FO wordt de usecase geanalyseerd en uitgewerkt.

== Usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving==

===Doel en relevantie===
Het doel van deze usecase is het voor personen mogelijk maken om regie op hun eigen gezondheid te nemen door inzicht te krijgen in de geregistreerde laboratoriumresultaten die over henzelf gaan. Deze laboratoriumresultaten hebben informatieve waarde voor de burger die deze inziet in een PGO. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Deze usecase sluit aan op de functie ‘Verzamelen’ van gezondheidsgegevens van het MedMij Afsprakenstelsel.

===='Patient journey' - Thomas van Beek ====
Het verhaal van de 'patient journey' van Thomas van Beek vindt u [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/images/d/d4/Casus_Thomas_van_Beek_MedMij.pdf hier].

Hieronder een aantal voor Thomas relevante situaties waarbij het raadplegen van laboratoriumresultaten een rol speelt.

<blockquote>Eens per drie maanden heeft Thomas een controle in het ziekenhuis. Hij heeft dan een afspraak met afwisselend de internist of de diabetesverpleegkundige. Thomas moet een half uur voor zijn afspraak al aanwezig zijn in het ziekenhuis om bloed te laten prikken. Een waarde die onder andere bepaald wordt is de HbA1c waarde, hieraan is te zien wat de gemiddelde glucosewaarde over de afgelopen 3 maanden geweest is. De uitslag is binnen een half uur binnen. De zorgverlener vertelt Thomas de laboratoriumresultaten en wat die betekenen tijdens de afspraak. Het ziekenhuis informatiesysteem maakt de laboratoriumresultaten ook beschikbaar voor de persoonlijke gezondheidsomgeving van Thomas. Thomas kan de resultaten dan ook later nog eens nakijken als hij dat wil. Dit geeft hem meer grip op zijn gezondheidssituatie.</blockquote>

<blockquote>In april is het tijd voor de jaarlijkse, uitgebreide controle in het ziekenhuis in verband met diabetes. De controle zélf zal plaatsvinden op 12 april. Thomas moet een week daarvoor, op 5 april, bloed prikken en urine afgeven in het ziekenhuis. De resultaten van de laboratoriumonderzoeken moeten beschikbaar zijn vóór 12 april. Het ziekenhuis informatiesysteem heeft de resultaten beschikbaar gemaakt voor Thomas op 10 april. Thomas wil zich goed op zijn afspraak voorbereiden en raadpleegt op 11 april, via zijn PGO, deze laboratoriumresultaten. Hij krijgt zo vooraf al meer inzicht in zijn situatie. Zijn nierwaarden lijken hem afwijkend. Hij vraagt zich daarom af of de instelling van de medicatie misschien aangepast moet worden. Voor de zekerheid noteert hij deze vraag voor zijn internist. Zo kan hij goed voorbereid naar het ziekenhuis op 12 april.</blockquote>

===Proces en context (pre- en postproces)===
Het stuk van het proces waar het in deze usecase om gaat is:
* Het systeem van een (zorg)aanbieder (XIS) stelt laboratoriumgegevens van een persoon beschikbaar aan het systeem van een persoon (PGO).

====Preproces====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*De zorgverlener heeft het laboratorium de opdracht gegeven voor laboratoriumonderzoek van het materiaal van de patiënt. De uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. De zorgaanbieder / laboratorium die het onderzoek heeft uitgevoerd is de bron van de gegevens. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt.
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.

Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of eerst met de patiënt wil bespreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.

====Proces====
De patiënt wil een door de zorgaanbieder/laboratorium beschikbaar gesteld laboratoriumresultaat raadplegen.
*De patiënt vraagt via de PGO laboratoriumresultaten op bij een zorgaanbieder/laboratorium.
*De zorgaanbieder/ het laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*De patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.
NB: Triggerevent in dit proces is dat de patiënt in de PGO inlogt, waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Postproces====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien en wordt hiermee ondersteund in eigen regie.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===
De use case onderscheidt twee bedrijfsrollen, namelijk de patiënt en de (zorg)aanbieder.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|(Zorg)aanbieder / laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt resultaten van het laboratoriumonderzoek beschikbaar aan de PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.jpg|Activiteitendiagram Raadplegen laboratoriumresultaten ]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten </span>''

===Informatieoverdracht===
Zowel de patiënt / persoon als de (zorg)aanbieder maken ieder gebruik van een informatiesysteem:
* PGO (persoon)
* XIS ((zorg)aanbieder)

====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk zorginformatiesysteem (XIS), een laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="40%"
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Afkorting'''

|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS / LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatBeschikbaarstellend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatRaadplegend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]

|}

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten1.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Systeemrollen - Raadplegen resultaat laboratoriumonderzoek </span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:UseCaseDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen laboratoriumonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Use Case diagram - Beschikbaar stellen en raadplegen laboratoriumresultaten </span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====
De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251028T085330/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.42-2024-09-16T000000.html Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251028T085330/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.41-2024-09-16T000000.html Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID.

Het OID is een combinatie van het OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of de laboratoriumresultaten rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen tussen zorg en laboratoria, zoals benoemd in het functioneel ontwerp Lab2zorg paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''', komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt vanuit de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens gevraagd om in de uitwisseling van het laboratoriumresultaat, met het element kopie-indicator aan te geven dat het een kopie-resultaat betreft. Wanneer deze kopie-resultaten beschikbaar worden gesteld, zullen ze ook via de PGO te raadplegen zijn.

===Dubbele resultaten===
Er zullen in de PGO ook dubbele resultaten voor gaan komen, met én zonder kopie-indicator. Dit heeft te maken met resultaten die via andere informatiestandaarden worden gedeeld. Niet alle standaarden maken gebruik van een element als kopie-indicator, en stellen wel de (laboratorium)gegevens uit het dossier beschikbaar.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het door anderen geraadpleegd is of naar anderen is doorgestuurd, gerectificeerd wordt, moet iedere gebruiker van het laboratoriumresultaat hier van op de hoogte worden gesteld. Het oude resultaat moet vervangen worden door de nieuwe. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. De patiënt moet zelf actief via de PGO de gerectificeerde resultaten ophalen. Afspraken over werkprocessen rondom rectificaties worden niet gespecificeerd binnen deze informatiestandaard en kunnen in andere gremia besproken worden.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Er is geen algemene houdbaarheid te geven aan laboratoriumresultaten, omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn. Ook kan er sprake zijn van dat de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of dat een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig is. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee. Het kan namelijk zijn dat er bij een patiënt een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden, zoals bijvoorbeeld bij een patiënt met een chronische aandoening, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt. Om deze reden is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt met behulp van parameters. Dit is ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

De volgende parameters zijn hiervoor gedefinieerd om op te kunnen filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaar stellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.1.0.0.-Beta
| style="background-color: white;"| 7 november 2025
| style="background-color: white;"| Eerste publicatie van Lab2Patient
|-
|}

lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht

2025-12-10T12:23:46Z

Roxanne van Zanden: /* Algemeen */

{{DISPLAYTITLE:Ontwerp Informatiestandaard uitwisseling Laboratoriumgegevens v3.0.0}}

__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp voor de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens. Het proces voor het uitwisselen van laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

Toelichting op de afbeelding:
*'Aanvragen' en 'Resultaten' zijn soorten berichten die gebruikt worden bij verschillende soorten uitwisselingen zoals het raadplegen van beschikbaargestelde resultaten en doorsturen van resultaten. Tussen zorgverleners worden dus ook resultaten uitgewisseld d.m.v. raadplegen en doorsturen.
*De manier waarop aanvraag- en resultaatberichten worden uitgewisseld (raadplegen van beschikbaargestelde informatie of ontvangen van gestuurde informatie) wordt niet weergegeven met deze termen en wordt uitgelegd per use case.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Proces Uitwisseling Laboratoriumgegevens</span>''

In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo ontvangt een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Huisarts’ in zijn Huisartseninformatiesysteem (HIS) de laboratoriumgegevens vanuit het laboratoriuminformatiesysteem (LIS).

Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doelen, zoals het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatiedosering. Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de patiënt te krijgen moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig en op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen. De informatiestandaard Labuitwisseling zorgt ervoor dat:
*laboratoria onderling opdrachten en laboratoriumresultaten kunnen uitwisselen (Lab2Lab);
*onderzoekscentra direct laboratoriumgegevens kunnen ontvangen van laboratoria (Lab2Publichealth);
*apothekers en huisartsen direct elektronisch de laboratoriumresultaten van hun patiënt kunnen inzien en delen (Lab2Zorg);
*patiënten hun eigen laboratoriumresultaten kunnen inzien en delen (Lab2Patiënt).

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document use cases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens.
In hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op wat een use case inhoudt. Per use case zijn de nadere details beschreven.

Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de [https://nictiz.nl/standaarden/informatiestandaarden/ Nictiz webpagina voor informatiestandaarden]. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp wordt verwezen naar het [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/overzichten/begrippen/ begrippenoverzicht op de Nictiz website].

==Doelgroep==
De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van: XIS-leveranciers, zorgorganisaties, laboratoria en Nictiz;
*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft de processen en informatie-uitwisseling in het laboratoriumdomein.

Het gaat hierbij om alle processen van het laboratoriumdomein opgesplitst in 4 onderdelen:

'''Lab2Zorg'''
* Aanvraag van een zorgverlener en terugkoppeling van de resultaten
* Het actief doorsturen van laboratoriumresultaten van de aanvrager naar een andere zorgverlener
* Het beschikbaarstellen en raadplegen van laboratoriumresultaten

'''Lab2Lab'''
* Uitbesteding van laboratoriumonderzoek van het ene lab naar het andere lab
* Terugsturen van resultaten van uitbesteding van het ene lab naar het andere lab

'''Lab2PublicHealth'''
* Het delen van specifieke laboratoriumresultaten voor surveillance en epidemiologisch onderzoek naar het RIVM.

'''Lab2Patiënt'''
* Het delen van laboratoriumgegevens middels een PGO tussen zorgverlener en patiënt.

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor alle uitwisselingen van Laboratoriumgegevens. Met uitzondering van laboratoriumgegevens als onderdeel van een groter dossier.

==Kwalificatie==
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset wordt een kwalificatiescript opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de websitepagina over [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/kwalificatie/kwalificatieproces/ Nictiz kwalificaties].

=Usecases=
Een usecase is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven aan de hand van actoren (mensen, systemen) en transacties (welke informatie wordt wanneer uitgewisseld). Een usecase is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces. Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere usecases. In dit FO wordt elke usecase geanalyseerd en uitgewerkt.

In de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens zijn de berichten in 4 categorieën verdeeld, de verschillende usecases en de bedrijfsrollen behorende bij de usecases zijn per categorie uitgewerkt. Zie de links hieronder voor de usecases per categorie:
*[[lab:V1.0.2_Ontwerp_Lab2lab|Ontwerp Lab2Lab]]
*[[lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2publichealth|Ontwerp Lab2Publichealth]]
*[[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2Zorg]]
*[[Lab:V1.0_Ontwerp_Lab2Patient|Ontwerp Lab2Patiënt]]

=Aanvullende informatie=

==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
===Eenheid van taal===
Voor de eenheid van taal wordt de [https://labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse laboratorium codeset] gebruikt. Deze is gebaseerd op Snomed CT, LOINC en UCUM voor eenduidige registratie en uitwisseling van laboratoriumaanvragen en -resultaten.

Met eenduidige laboratoriumgegevens begrijpen zorgverleners elkaar eerder en beter, waardoor patiënten sneller en veiliger de labresultaten krijgen.
Het labcodeset is ontwikkeld in samenwerking met het RIVM, de NVMM en NVKC en wordt professioneel beheerd door Nictiz met behulp van deze partijen.

===Tonen van informatie===
Binnen het laboratoriumdomein is het belangrijk te begrijpen dat verschillende methodes van onderzoek, maar ook de uitvoer van dezelfde methode in verschillende laboratoria of op verschillende machines, verschillende resultaten kunnen opleveren binnen hetzelfde monster.
Daarom kunnen resultaten verkregen vanuit verschillende laboratoria en/of methoden niet vergeleken worden, ook al lijkt het om hetzelfde onderzoek te gaan. Daarom geldt dat resultaten verkregen vanuit verschillende methodes en/of een verschillende bron niet gegroepeerd of bijvoorbeeld in een grafiek getoond worden. Daarnaast moeten resultaten altijd getoond moeten worden in combinatie met de bijgeleverde referentiewaarden.

Verschillende onderzoeken die gezamenlijk in een rapport verzonden zijn, dienen juist wel gezamenlijk als rapport getoond te worden.

===IHE-standaard===
De informatie-uitwisseling en workflow is gebaseerd op de [http://ihe.net/laboratory// Integrating the Healthcare Enterprise (IHE)] standaard.

==Begrippenlijst==
<section begin=Begrippenlijst/>
{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
!style="text-align:left; width:25%"|Begrip
!style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| AIS
| style="background-color: white;"| Apotheekinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| ART-DECOR
| style="background-color: white;"| internationaal platform voor het ontwikkelen, vastleggen en beheren van informatiestandaarden voor de zorg.
|-
| style="background-color: white;"| HIS
| style="background-color: white;"| Huisartseninformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| Laboratoriumspecialist
| style="background-color: white;"| medisch specialist, ook arts-microbioloog of apotheker, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van laboratoriumonderzoek
|-
| style="background-color: white;"| LIS
| style="background-color: white;"| Laboratoriuminformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| OIS
| style="background-color: white;"| Onderzoeksinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| PGO
| style="background-color: white;"| Persoonlijke gezondheidsomgeving
|-
| style="background-color: white;"| TriS
| style="background-color: white;"| Trombose informatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| XIS
| style="background-color: white;"| Zorginformatiesysteem in het algemeen
|-
| style="background-color: white;"| ZIS
| style="background-color: white;"| Ziekenhuisinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;" | Zorgverlener
| style="background-color: white;" | Zorgverleners zijn alle personen die een behandelrelatie met een patiënt kunnen hebben.
|}
<section end=Begrippenlijst/>

=Referenties=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
!style="text-align:left;"|Auteur(s)
!style="text-align:left;"|Titel
!style="text-align:left;"|Versie
!style="text-align:left;"|Datum
!style="text-align:left;"|Bron
!style="text-align:left;"|Organisatie
|-
| style="background-color: white;"| Gert Koelewijn
| style="background-color: white;"| Ontwerp laboverdracht
| style="background-color: white;"| 2.0.0
| style="background-color: white;"| 3 januari 2020
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard Labuitwisseling
| style="background-color: white;"| Nictiz
|-
| style="background-color: white;"| Gert Koelewijn
| style="background-color: white;"| Ontwerp laboverdracht
| style="background-color: white;"| 2.0.1
| style="background-color: white;"| 22 juli 2020
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard Labuitwisseling
| style="background-color: white;"| Nictiz
|-
| style="background-color: white;"| Sasja Beers
| style="background-color: white;"| Ontwerp laboverdracht
| style="background-color: white;"| 2.0.2
| style="background-color: white;"| 15 maart 2021
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard Labuitwisseling
| style="background-color: white;"| Nictiz
|-
| style="background-color: white;"| Sasja Beers
| style="background-color: white;"| Ontwerp Uitwisseling Laboratoriumgegevens
| style="background-color: white;"| 3.0.0
| style="background-color: white;"| 1 april 2022
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard Uitwisseling laboratoriumgegevens
| style="background-color: white;"| Nictiz
|}

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| 2.0.0
| style="background-color: white;"| 3 januari 2020
| style="background-color: white;"| Het materiaal van Lab2lab is gewijzigd. Het materiaal van Lab2publichealth, Lab2patiënt en Lab2zorg is ongewijzigd.
|-
| style="background-color: white;"| 2.0.1
| style="background-color: white;"| 22 juli 2020
| style="background-color: white;"| Het functioneel ontwerp van Lab2zorg is gewijzigd. Het materiaal van Lab2publichealth, Lab2patiënt en Lab2lab is ongewijzigd.
|-
| style="background-color: white;"| 2.0.2
| style="background-color: white;"| 15 maart 2021
| style="background-color: white;"| Het functioneel ontwerp van Lab2patiënt is gewijzigd. Het materiaal van Lab2zorg, Lab2publichealth en Lab2lab is ongewijzigd.
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0
| style="background-color: white;"| 1 april 2022
| style="background-color: white;"| Update ten behoeve van nieuwe richtlijn, update ivm nieuwe berichten & nieuwe template.
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0
| style="background-color: white;"| 30 april 2024
| style="background-color: white;"| Update op paragraaf 3.2 omtrent definitie XIS. Gewijzigd van zorgverlenersinformatiesysteem naar zorginformatiesysteem.
|}

lab:V3.0.0-b3 Ontwerp Lab2zorg

2025-12-09T07:55:46Z

Roxanne van Zanden: /* Postconditie: */

{{DISPLAYTITLE:Functioneel Ontwerp Lab2zorg V3.0.0-beta.3}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:V3.0.0-B3_FHIR_Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2zorg, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2zorg gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

=Usecases=

Lab2zorg zorgt ervoor dat zorgverleners, zoals apothekers en huisartsen, direct elektronisch de laboratoriumresultaten van hun patiënten kunnen sturen of inzien.
Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen laboratoria en zorgverleners én de uitwisseling van laboratoriumgegevens door zorgverleners onderling.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten als zorgverleners maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten vindt plaats:
* tussen labspecialist en zorgverlener
* tussen zorgverleners onderling

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Lab2zorg_Activiteitendiagram_lab-zorg-2.PNG|900px]]

Bij uitwisseling tussen zorgverleners onderling worden de verschillende bedrijfsrollen vervuld door een zorgverlener.

[[Bestand:Lab2zorg Activiteitendiagram zorg-zorg-2.PNG|900px]]

Lab2zorg kent op dit moment 3 usecases:
#Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium. (Uitwerking van het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling, voor de uitwerking van het resultaat zie [[#Zorgverlener_vraagt_laboratoriumonderzoek_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn.2Fhaar_XIS|'''hier''']]).
#Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten, beschikbaar gesteld door het laboratorium of de aanvrager (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|'''hier''']]).
#Aanvrager stuurt laboratoriumresultaten door naar zorgverlener (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|'''hier''']]).


==Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium in zijn/haar XIS==
Voor deze usecase is op dit moment alleen het ontwerp tbv het resultaatbericht uitgewerkt. Het aanvraagbericht is nog in de verkenningsfase en dus nog niet ontwikkeld.

===Doel en relevantie===
Zorgverleners kunnen voor het opstellen van hun behandelplan aanvullend labonderzoek nodig hebben. Hiervoor doen zij dan een aanvraag bij een laboratorium, dat hun de uitslag vervolgens toestuurt in een resultaatbericht.

Redenen voor het versturen/ontvangen van een resultaatbericht zijn:
* De resultaten van een aanvraag voor labonderzoek moeten inzichtelijk worden voor de aanvrager van het onderzoek.

Dit proces komt overeen met patientjourney 1 en bevat de berichten 1A, 1B, en 2 uit de [https://www.nictiz.nl/app/uploads/2022/01/Richtlijn-Uitwisseling-Labgegevens-v2.0.pdf Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] .
In dit proces wordt de aanvraag van een zorgverlener naar het laboratorium omschreven en het antwoord na uitvoer van het laboratoriumonderzoek teruggestuurd. Op dit moment is alleen bericht 2 volledig uitgewerkt.

Voor een voorbeeldscenario wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_aanvragen_en_antwoord_verzenden scenario's]

===Proces en context aanvraagbericht===
''Het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling.''

===Proces en context resultaatbericht===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorgverlenerinformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium.
*Het monster is ook naar het laboratorium gestuurd<sup>*</sup>.
<sup>*Het monster kan zowel door de aanvragende zorgverlener als door een derde partij afgenomen worden. Afhankelijk hiervan zijn de monstergegevens direct in het aanvraagbericht aanwezig of worden deze later toegevoegd.</sup>

====Trigger event====
De zorgverlener heeft een laboratoriumaanvraag ingediend bij het laboratorium. Het labonderzoek is uitgevoerd en de resultaten moeten worden gestuurd/gecommuniceerd naar de zorgverlener.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist stuurt een opdracht naar het LIS (Laboratoriuminformatiesysteem) van het laboratorium, eventueel met tussenkomst van een intermediair.
*Het monster wordt naar het laboratorium gestuurd en wordt geregistreerd in het LIS.

====Processtappen resultaat====
*De laboratoriumanalisten voeren het gevraagde onderzoek uit en registreren het resultaat in het LIS.
*De resultaten worden technisch geconfirmeerd en zo nodig geautoriseerd door de laboratoriumspecialist.
*Het LIS stuurt de laboratoriumresultaten op naar het XIS van de aanvrager.

====Postcondities====
*De opdracht en resultaten van het laboratoriumonderzoek staat in het LIS.
*De resultaten van het laboratoriumonderzoek staan in het XIS van de aanvrager.
*De zorgverlener ziet het laboratoriumresultaat in het XIS.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het laboratoriumresultaat van de laboratoriumspecialist of zorgverlener.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert laboratoriumonderzoek uit en/of levert laboratoriumresultaten op
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_vraagt_laboratoriumresultaat_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn_haar_ZIS.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorgverlenerinformatiesysteem (XIS) en Laboratoriuminformatiesysteem (LIS). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtOntvangend Systeem [LAB-LOO]
*LaboratoriumresultaatAntwoordSturend Systeem [LAB-LAS]

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtSturend Systeem [LAB-LOS]
*LaboratoriumresultaatAntwoordOntvangend Systeem [LAB-LAO]

[[Bestand:Component_Diagram_Lab2zorg_Opdracht_Laboratoriumonderzoek.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Systeemrollen Opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image:Component_Diagram_Lab2zorg_Sturen_Labresultaat.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E">Systeemrollen bij Sturen Labresultaat</span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab2zorg_Laboratoriumonderzoek Opdracht.png|900px|Use case diagram opdracht labonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab.png|900px|Use case diagram sturen labresultaat]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram sturen laboratoriumresultaat</span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Use Case(s) Scenario's)'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Zorgverlener stuurt opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek opdracht (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Labspecialist stuurt labresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek resultaat (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.35-2022-11-28T165330.html Sturen resultaat labonderzoek]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|}

==Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten==
Zorgverleners hebben, om een volledig beeld van hun patiënt te hebben, de laatste laboratoriumresultaten van de patiënt nodig. Een zorgverlener kan deze op ieder moment raadplegen.
Redenen voor raadplegen zijn:
* Bij de apotheek voor verstrekking van specifieke medicatie (medicatiebewaking),
* Voordat de voorschrijver een recept voorschrijft controleert hij/zij of er recente relevante laboratoriumresultaten zijn (medicatiebewaking),
* Wanneer een zorgverlener voor het zorgproces behoefte heeft aan recente laboratoriumresultaten,
* Wanneer een zorgverlener een melding krijgt dat er een laboratoriumresultaat voor hem/haar beschikbaar is gesteld.

Het raadplegen van medische gegevens wordt bij voorkeur gedaan bij de bron van de informatie. In het geval van laboratoriumresultaten; het laboratorium. Op het moment van schrijven is het voor een groot deel van de laboratoria in Nederland nog niet mogelijk laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor raadplegen. Daarom wordt in dit functioneel ontwerp ook het scenario uitgewerkt dat de aanvrager van het laboratoriumonderzoek de resultaten beschikbaar stelt voor overige zorgverleners. Deze use case is onderdeel van patient journey 2 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 17) en bevat de berichten 4 en 5 (pag 25-26). Het doel is om laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor alle zorgverleners die deze nodig hebben voor de behandeling van de patiënt.

Tevens is het mogelijk dat zorgverleners met een Point Of Care Test (POCT) zelf een laboratoriumresultaat bepalen. In deze situatie is de zorgverlener de bron van het laboratoriumresultaat en dient die het laboratoriumresultaat beschikbaar te stellen. Deze use case is onderdeel van patient journey 4 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18).

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_Raadplegen.2Fbeschikbaar_stellen scenario's]
===Doel en relevantie===

Hergebruik van laboratoriumresultaten wordt gestimuleerd doordat deze beschikbaar zijn en ten alle tijden geraadpleegd kunnen worden. Dit vermindert het dubbel uitvoeren van onderzoeken, dit komt ten goede aan de patiënt en is kostenbesparend.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.

Wanneer het laboratorium de resultaten beschikbaar stelt:
*De zorgverlener heeft de vraag via het XIS naar het laboratorium gestuurd.
*Het onderzoek is uitgevoerd en de resultaten zijn ingevoerd in het LIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat is aangemeld voor raadplegen.

Wanneer een zorgverlener de resultaten beschikbaar stelt:
*Het laboratoriumresultaat is opgenomen in het XIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat in het XIS is aangemeld voor raadplegen.

====Trigger event====
Tijdens de behandeling van een patiënt heeft een zorgverlener behoefte aan recente laboratoriumresulten. Bijvoorbeeld ten behoeve van medicatiebewaking door een apotheker.

====Processtappen:====
*Het XIS van de huisarts, apotheker<sup>1</sup> of specialist vraagt laboratoriumresultaten op bij andere zorgverleners (LIS of XIS).
*De bevraagde XISsen /LISsen leveren de opgevraagde laboratoriumresultaten op indien beschikbaar.
*Het Laboratoriumresultaat wordt op de juiste manier verwerkt in het dossier van de raadplegende partij.

====Postconditie:====
*De zorgverlener heeft inzage in de laboratoriumresultaten in zijn/haar XIS.
*De bron kan nagaan wie laboratoriumresultaten bij hem heeft geraadpleegd (i.v.m. rectificatie).

<small>''1. Voor openbare apothekers is er door de KNMP en de NHG een gelimiteerde lijst opgesteld van resultaten die ingezien mogen worden. Deze lijst staat op de [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/terminologiecentrum/referentielijsten/laboratoriumresultaten-apothekers/ website van Nictiz]. Een overzicht van deze lijst inclusief LOINC codes is [[Media:20251120 Lijst gevalideerder LOINC-codes voor MO - nierwaarden en farmaceutica.pdf|hier]] in te zien.''</small>

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

In deze use case raadpleegt een zorgverlener laboratoriumresultaten. Anderzijds kan een zorgverlener ook degene zijn die een laboratoriumresultaat beschikbaar stelt.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - raadplegend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - beschikbaarstellend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumresultaten beschikbaar voor andere zorgverleners
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt de laboratoriumresultaten beschikbaar voor zorgverleners

|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk XIS en LIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het XIS kan in deze use case twee systeemrollen vervullen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Image: Figuur_SysteemrollenRaadplegen2021.png ‎|Component Diagram Systeemrollen Raadplegen Laboratoriumresultaten]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van het raadplegen van laboratoriumresultaten.

[[Image: FO Lab2Zorg Raadplegen Transacties.png|900px]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste scenario’s, transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.30-2022-03-03T000000.html Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.31-2022-03-03T000000.html Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS of XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

==Zorgverlener stuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener==

Deze usecase komt overeen met patient journey 3 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18) en bevat bericht 6 (pag 26).

De usecase kent twee varianten:
# de laboratoriumresultaten worden, met bijvoorbeeld een medicatievoorschrift, meegestuurd
# er worden alleen laboratoriumresultaten gestuurd
In onderstaande tekst wordt geen onderscheid tussen beide varianten gemaakt.

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_sturen scenario's]
===Doel en relevantie===
Het onderling uitwisselen van laboratoriumresultaten door zorgverleners, bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking, bevordert het hergebruik van de betreffende informatie in het belang van de continuïteit van de zorg voor de patiënt.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.<sup><small>1</small></sup>
*De zorgverlener, zoals huisarts of specialist, heeft een labresultaat in het XIS.
*Het labresultaat heeft de status definitief.

====Trigger event====
Er zijn meerdere trigger events voor dit proces:
*een zorgverlener heeft een laboratoriumresultaat ontvangen dat mogelijk relevant is voor andere zorgverleners (bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking).
*een bijzonder geval hiervan geldt het volgende: een zorgverlener die onderzoek heeft laten doen naar de nierfunctie deelt een afwijkende nierfunctiewaarde mee aan de door de patiënt aangewezen apotheker.<sup>2</sup>

====Processtappen:====
* Het XIS van de zorgverlener stuurt het labresultaat naar het XIS van de andere zorgverlener.
* Het XIS van de andere zorgverlener ontvangt het resultaat en stuurt een ontvangstbevestiging.

====Postconditie====
* De laboratoriumresultaten zijn beschikbaar in het XIS van de ontvangende zorgverlener.

<small>1. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10'' geldt hierop de volgende uitzondering. Bij afwijkende nierfunctiewaarden is de aanvrager van het onderzoek verplicht deze waarden te delen met de door de patiënt aangewezen apotheker. </small>

<small>2. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10''. </small>

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

In deze use case is zowel degene die laboratoriumresultaten verstuurt als degene die ze ontvangt een zorgverlener.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - versturend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verstuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - ontvangend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt laboratoriumresultaten
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_zorgverlener.png|600px]]

===Informatieoverdracht===

====Systemen & Systeemrollen====
De zorgverlener die het laboratoriumresultaat verstuurt en de zorgverlener die het laboratoriumresultaat ontvangt maken ieder gebruik van een eigen XIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatSturend Systeem [LAB-LRS]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatOntvangend Systeem [LAB-LRO]

[[Bestand:Systeemrollen sturen labresulaat zorgverlener.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van Lab2zorg.

[[Image: use case LAB2ZORG sturen labresultaten.png|900px|Use case diagram sturen labresultaten]]<br />

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Sturen/Ontvangen laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.28-2022-03-03T000000.html Sturen Laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener sturend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen Laboratoriumresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener ontvangend
|}



=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren. Naast deze aanvullende eisen zijn er ook een aantal tijdelijke aanvullingen, die onder bepaalde specifieke voorwaarden gelden. Deze vindt u '''[[Lab:Tijdelijke_aanvullingen|hier]]'''.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. Afspraken over werkprocessen rondom rectificaties worden niet gespecificeerd binnen deze informatiestandaard en kunnen in andere gremia besproken worden.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren. De parameters kunnen gecombineerd met elkaar gebruikt worden:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

Om het opvragen van data te beperken is het mogelijk enkel de laboratoriumresultaten op te halen vanaf laatste moment van raadplegen. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van de metadata van een laboratoriumresultaat (zie Technisch Ontwerp). Bij een eerste keer raadplegen voor een patiënt worden alle laboratoriumresultaten (adhv opgegeven parameters) opgehaald. Een 2e keer raadplegen zal enkel de laboratoriumresultaten worden opgehaald die nog niet bekend zijn.

Ter illustratie een aantal voorbeelden:
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333 vanaf 12 maart 2022
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333 tussen 12 maart 2022 en 7 juni 2022
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) en/of 3583 (NHG) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laatste laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC)voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon de laatste 5 laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laatste laboratoriumresultaten voor de patiënt met BSN 111222333

===Beschikbaarstellen en mee/doorsturen van laboratoriumresultaten===
De transacties zijn gebaseerd op het gebruik van de zib [https://zibs.nl/wiki/LaboratoriumUitslag-v4.6(2020NL) LaboratoriumUitslag(2020)].

Aan de transacties zijn toegevoegd:
*aanvraaggegevens gebaseerd op de procespatroon zib [https://zibs.nl/wiki/AanvraagGegevens-v1.0(2022NL) AanvraagGegevens(prepublicatie 2022-1)]
*gegevens van de partij die de betreffende resultaten beschikbaarstelt of verstuurt
*identificaties op het niveau van de LaboratoriumUitslag en LaboratoriumTest
*IndicatorKopie op het niveau van de LaboratoriumUitslag(zie [[#Kopie-resultaat|Kopie-resultaat]])
*IsPointOfCareTest op het niveau van de LaboratoriumTest

Alle gegevens met betrekking tot het monster zijn opgenomen in de transacties. De relevantie van deze gegevens is bij bepaalde toepassingen, zoals microbiologische onderzoeken, relevanter dan bij andere, zoals de klinisch chemie.

De volgende elementen zijn niet opgenomen in de transacties: <br>
*GerelateerdeUitslag
*Aanvrager
*InterpretatieMethode

=Implementatie=
Middels het programma Medicatieoverdracht wordt ook gewerkt aan de implementatie van de informatiestandaard Labuitwisseling, categorie Lab2Zorg. Voor de implementatie zijn besluiten, gebruikerseisen en - wensen opgesteld. Op de pagina Implementatie Lab2Zorg zijn de besluiten, gebruikerseisen en - wensen te lezen. [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Implementatie_L2Z Klik hier]

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0-beta.3
| style="background-color: white;"| 7 november 2025
| style="background-color: white;"| Queryparameter LaboratoriumUitslagIdentifictie toegevoegd aan FO; Usecase voor resultaatbericht toegevoegd aan FO en TO; Uitbreiding van dataset en transacties met dataelement IsPointOfCareTest (zie 3.2.2 van dit FO).
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0-beta.1
| style="background-color: white;"| 14 maart 2023
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard was in gepubliceerd als beta versie, dit was niet in de titel opgenomen en bij deze gecorrigeerd.
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0
| style="background-color: white;"| 26 augustus 2022
| style="background-color: white;"| FO aangepast aan nieuwe berichten. TO toegevoegd
|-
| style="background-color: white;"| 2.0.0
| style="background-color: white;"| 5 juli 2021
| style="background-color: white;"| Nieuwe patient journeys ivm nieuwe richtlijn.
|}

== Oude versies Lab2zorg ontwerp==
*[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0-beta.2]
*[[Lab:V3.0.0beta.1_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0-beta.1]]
*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0(titel was foutief, had -beta.1 moeten zijn)]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 2.0.0]]
*[[Lab:V1.1.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 1.1.0]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 1.0.0]]

lab:V3.0.0-b3 Ontwerp Lab2zorg

2025-12-09T07:54:17Z

Roxanne van Zanden: /* Postconditie: */

{{DISPLAYTITLE:Functioneel Ontwerp Lab2zorg V3.0.0-beta.3}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:V3.0.0-B3_FHIR_Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2zorg, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2zorg gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

=Usecases=

Lab2zorg zorgt ervoor dat zorgverleners, zoals apothekers en huisartsen, direct elektronisch de laboratoriumresultaten van hun patiënten kunnen sturen of inzien.
Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen laboratoria en zorgverleners én de uitwisseling van laboratoriumgegevens door zorgverleners onderling.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten als zorgverleners maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten vindt plaats:
* tussen labspecialist en zorgverlener
* tussen zorgverleners onderling

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Lab2zorg_Activiteitendiagram_lab-zorg-2.PNG|900px]]

Bij uitwisseling tussen zorgverleners onderling worden de verschillende bedrijfsrollen vervuld door een zorgverlener.

[[Bestand:Lab2zorg Activiteitendiagram zorg-zorg-2.PNG|900px]]

Lab2zorg kent op dit moment 3 usecases:
#Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium. (Uitwerking van het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling, voor de uitwerking van het resultaat zie [[#Zorgverlener_vraagt_laboratoriumonderzoek_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn.2Fhaar_XIS|'''hier''']]).
#Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten, beschikbaar gesteld door het laboratorium of de aanvrager (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|'''hier''']]).
#Aanvrager stuurt laboratoriumresultaten door naar zorgverlener (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|'''hier''']]).


==Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium in zijn/haar XIS==
Voor deze usecase is op dit moment alleen het ontwerp tbv het resultaatbericht uitgewerkt. Het aanvraagbericht is nog in de verkenningsfase en dus nog niet ontwikkeld.

===Doel en relevantie===
Zorgverleners kunnen voor het opstellen van hun behandelplan aanvullend labonderzoek nodig hebben. Hiervoor doen zij dan een aanvraag bij een laboratorium, dat hun de uitslag vervolgens toestuurt in een resultaatbericht.

Redenen voor het versturen/ontvangen van een resultaatbericht zijn:
* De resultaten van een aanvraag voor labonderzoek moeten inzichtelijk worden voor de aanvrager van het onderzoek.

Dit proces komt overeen met patientjourney 1 en bevat de berichten 1A, 1B, en 2 uit de [https://www.nictiz.nl/app/uploads/2022/01/Richtlijn-Uitwisseling-Labgegevens-v2.0.pdf Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] .
In dit proces wordt de aanvraag van een zorgverlener naar het laboratorium omschreven en het antwoord na uitvoer van het laboratoriumonderzoek teruggestuurd. Op dit moment is alleen bericht 2 volledig uitgewerkt.

Voor een voorbeeldscenario wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_aanvragen_en_antwoord_verzenden scenario's]

===Proces en context aanvraagbericht===
''Het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling.''

===Proces en context resultaatbericht===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorgverlenerinformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium.
*Het monster is ook naar het laboratorium gestuurd<sup>*</sup>.
<sup>*Het monster kan zowel door de aanvragende zorgverlener als door een derde partij afgenomen worden. Afhankelijk hiervan zijn de monstergegevens direct in het aanvraagbericht aanwezig of worden deze later toegevoegd.</sup>

====Trigger event====
De zorgverlener heeft een laboratoriumaanvraag ingediend bij het laboratorium. Het labonderzoek is uitgevoerd en de resultaten moeten worden gestuurd/gecommuniceerd naar de zorgverlener.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist stuurt een opdracht naar het LIS (Laboratoriuminformatiesysteem) van het laboratorium, eventueel met tussenkomst van een intermediair.
*Het monster wordt naar het laboratorium gestuurd en wordt geregistreerd in het LIS.

====Processtappen resultaat====
*De laboratoriumanalisten voeren het gevraagde onderzoek uit en registreren het resultaat in het LIS.
*De resultaten worden technisch geconfirmeerd en zo nodig geautoriseerd door de laboratoriumspecialist.
*Het LIS stuurt de laboratoriumresultaten op naar het XIS van de aanvrager.

====Postcondities====
*De opdracht en resultaten van het laboratoriumonderzoek staat in het LIS.
*De resultaten van het laboratoriumonderzoek staan in het XIS van de aanvrager.
*De zorgverlener ziet het laboratoriumresultaat in het XIS.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het laboratoriumresultaat van de laboratoriumspecialist of zorgverlener.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert laboratoriumonderzoek uit en/of levert laboratoriumresultaten op
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_vraagt_laboratoriumresultaat_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn_haar_ZIS.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorgverlenerinformatiesysteem (XIS) en Laboratoriuminformatiesysteem (LIS). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtOntvangend Systeem [LAB-LOO]
*LaboratoriumresultaatAntwoordSturend Systeem [LAB-LAS]

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtSturend Systeem [LAB-LOS]
*LaboratoriumresultaatAntwoordOntvangend Systeem [LAB-LAO]

[[Bestand:Component_Diagram_Lab2zorg_Opdracht_Laboratoriumonderzoek.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Systeemrollen Opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image:Component_Diagram_Lab2zorg_Sturen_Labresultaat.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E">Systeemrollen bij Sturen Labresultaat</span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab2zorg_Laboratoriumonderzoek Opdracht.png|900px|Use case diagram opdracht labonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab.png|900px|Use case diagram sturen labresultaat]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram sturen laboratoriumresultaat</span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Use Case(s) Scenario's)'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Zorgverlener stuurt opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek opdracht (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Labspecialist stuurt labresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek resultaat (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.35-2022-11-28T165330.html Sturen resultaat labonderzoek]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|}

==Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten==
Zorgverleners hebben, om een volledig beeld van hun patiënt te hebben, de laatste laboratoriumresultaten van de patiënt nodig. Een zorgverlener kan deze op ieder moment raadplegen.
Redenen voor raadplegen zijn:
* Bij de apotheek voor verstrekking van specifieke medicatie (medicatiebewaking),
* Voordat de voorschrijver een recept voorschrijft controleert hij/zij of er recente relevante laboratoriumresultaten zijn (medicatiebewaking),
* Wanneer een zorgverlener voor het zorgproces behoefte heeft aan recente laboratoriumresultaten,
* Wanneer een zorgverlener een melding krijgt dat er een laboratoriumresultaat voor hem/haar beschikbaar is gesteld.

Het raadplegen van medische gegevens wordt bij voorkeur gedaan bij de bron van de informatie. In het geval van laboratoriumresultaten; het laboratorium. Op het moment van schrijven is het voor een groot deel van de laboratoria in Nederland nog niet mogelijk laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor raadplegen. Daarom wordt in dit functioneel ontwerp ook het scenario uitgewerkt dat de aanvrager van het laboratoriumonderzoek de resultaten beschikbaar stelt voor overige zorgverleners. Deze use case is onderdeel van patient journey 2 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 17) en bevat de berichten 4 en 5 (pag 25-26). Het doel is om laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor alle zorgverleners die deze nodig hebben voor de behandeling van de patiënt.

Tevens is het mogelijk dat zorgverleners met een Point Of Care Test (POCT) zelf een laboratoriumresultaat bepalen. In deze situatie is de zorgverlener de bron van het laboratoriumresultaat en dient die het laboratoriumresultaat beschikbaar te stellen. Deze use case is onderdeel van patient journey 4 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18).

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_Raadplegen.2Fbeschikbaar_stellen scenario's]
===Doel en relevantie===

Hergebruik van laboratoriumresultaten wordt gestimuleerd doordat deze beschikbaar zijn en ten alle tijden geraadpleegd kunnen worden. Dit vermindert het dubbel uitvoeren van onderzoeken, dit komt ten goede aan de patiënt en is kostenbesparend.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.

Wanneer het laboratorium de resultaten beschikbaar stelt:
*De zorgverlener heeft de vraag via het XIS naar het laboratorium gestuurd.
*Het onderzoek is uitgevoerd en de resultaten zijn ingevoerd in het LIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat is aangemeld voor raadplegen.

Wanneer een zorgverlener de resultaten beschikbaar stelt:
*Het laboratoriumresultaat is opgenomen in het XIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat in het XIS is aangemeld voor raadplegen.

====Trigger event====
Tijdens de behandeling van een patiënt heeft een zorgverlener behoefte aan recente laboratoriumresulten. Bijvoorbeeld ten behoeve van medicatiebewaking door een apotheker.

====Processtappen:====
*Het XIS van de huisarts, apotheker<sup>1</sup> of specialist vraagt laboratoriumresultaten op bij andere zorgverleners (LIS of XIS).
*De bevraagde XISsen /LISsen leveren de opgevraagde laboratoriumresultaten op indien beschikbaar.
*Het Laboratoriumresultaat wordt op de juiste manier verwerkt in het dossier van de raadplegende partij.

====Postconditie:====
*De zorgverlener heeft inzage in de laboratoriumresultaten in zijn/haar XIS.
*De bron kan nagaan wie laboratoriumresultaten bij hem heeft geraadpleegd (i.v.m. rectificatie).

<small>''1. Voor openbare apothekers is er door de KNMP en de NHG een gelimiteerde lijst op gesteld van resultaten die ingezien mogen worden. Deze lijst staat op de [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/terminologiecentrum/referentielijsten/laboratoriumresultaten-apothekers/ website van Nictiz]. Een overzicht van deze lijst inclusief LOINC codes is [[Media:20251120 Lijst gevalideerder LOINC-codes voor MO - nierwaarden en farmaceutica.pdf|hier]] in te zien.''</small>

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

In deze use case raadpleegt een zorgverlener laboratoriumresultaten. Anderzijds kan een zorgverlener ook degene zijn die een laboratoriumresultaat beschikbaar stelt.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - raadplegend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - beschikbaarstellend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumresultaten beschikbaar voor andere zorgverleners
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt de laboratoriumresultaten beschikbaar voor zorgverleners

|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk XIS en LIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het XIS kan in deze use case twee systeemrollen vervullen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Image: Figuur_SysteemrollenRaadplegen2021.png ‎|Component Diagram Systeemrollen Raadplegen Laboratoriumresultaten]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van het raadplegen van laboratoriumresultaten.

[[Image: FO Lab2Zorg Raadplegen Transacties.png|900px]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste scenario’s, transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.30-2022-03-03T000000.html Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.31-2022-03-03T000000.html Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS of XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

==Zorgverlener stuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener==

Deze usecase komt overeen met patient journey 3 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18) en bevat bericht 6 (pag 26).

De usecase kent twee varianten:
# de laboratoriumresultaten worden, met bijvoorbeeld een medicatievoorschrift, meegestuurd
# er worden alleen laboratoriumresultaten gestuurd
In onderstaande tekst wordt geen onderscheid tussen beide varianten gemaakt.

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_sturen scenario's]
===Doel en relevantie===
Het onderling uitwisselen van laboratoriumresultaten door zorgverleners, bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking, bevordert het hergebruik van de betreffende informatie in het belang van de continuïteit van de zorg voor de patiënt.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.<sup><small>1</small></sup>
*De zorgverlener, zoals huisarts of specialist, heeft een labresultaat in het XIS.
*Het labresultaat heeft de status definitief.

====Trigger event====
Er zijn meerdere trigger events voor dit proces:
*een zorgverlener heeft een laboratoriumresultaat ontvangen dat mogelijk relevant is voor andere zorgverleners (bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking).
*een bijzonder geval hiervan geldt het volgende: een zorgverlener die onderzoek heeft laten doen naar de nierfunctie deelt een afwijkende nierfunctiewaarde mee aan de door de patiënt aangewezen apotheker.<sup>2</sup>

====Processtappen:====
* Het XIS van de zorgverlener stuurt het labresultaat naar het XIS van de andere zorgverlener.
* Het XIS van de andere zorgverlener ontvangt het resultaat en stuurt een ontvangstbevestiging.

====Postconditie====
* De laboratoriumresultaten zijn beschikbaar in het XIS van de ontvangende zorgverlener.

<small>1. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10'' geldt hierop de volgende uitzondering. Bij afwijkende nierfunctiewaarden is de aanvrager van het onderzoek verplicht deze waarden te delen met de door de patiënt aangewezen apotheker. </small>

<small>2. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10''. </small>

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

In deze use case is zowel degene die laboratoriumresultaten verstuurt als degene die ze ontvangt een zorgverlener.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - versturend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verstuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - ontvangend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt laboratoriumresultaten
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_zorgverlener.png|600px]]

===Informatieoverdracht===

====Systemen & Systeemrollen====
De zorgverlener die het laboratoriumresultaat verstuurt en de zorgverlener die het laboratoriumresultaat ontvangt maken ieder gebruik van een eigen XIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatSturend Systeem [LAB-LRS]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatOntvangend Systeem [LAB-LRO]

[[Bestand:Systeemrollen sturen labresulaat zorgverlener.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van Lab2zorg.

[[Image: use case LAB2ZORG sturen labresultaten.png|900px|Use case diagram sturen labresultaten]]<br />

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Sturen/Ontvangen laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.28-2022-03-03T000000.html Sturen Laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener sturend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen Laboratoriumresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener ontvangend
|}



=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren. Naast deze aanvullende eisen zijn er ook een aantal tijdelijke aanvullingen, die onder bepaalde specifieke voorwaarden gelden. Deze vindt u '''[[Lab:Tijdelijke_aanvullingen|hier]]'''.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. Afspraken over werkprocessen rondom rectificaties worden niet gespecificeerd binnen deze informatiestandaard en kunnen in andere gremia besproken worden.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren. De parameters kunnen gecombineerd met elkaar gebruikt worden:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

Om het opvragen van data te beperken is het mogelijk enkel de laboratoriumresultaten op te halen vanaf laatste moment van raadplegen. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van de metadata van een laboratoriumresultaat (zie Technisch Ontwerp). Bij een eerste keer raadplegen voor een patiënt worden alle laboratoriumresultaten (adhv opgegeven parameters) opgehaald. Een 2e keer raadplegen zal enkel de laboratoriumresultaten worden opgehaald die nog niet bekend zijn.

Ter illustratie een aantal voorbeelden:
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333 vanaf 12 maart 2022
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333 tussen 12 maart 2022 en 7 juni 2022
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) en/of 3583 (NHG) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laatste laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC)voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon de laatste 5 laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laatste laboratoriumresultaten voor de patiënt met BSN 111222333

===Beschikbaarstellen en mee/doorsturen van laboratoriumresultaten===
De transacties zijn gebaseerd op het gebruik van de zib [https://zibs.nl/wiki/LaboratoriumUitslag-v4.6(2020NL) LaboratoriumUitslag(2020)].

Aan de transacties zijn toegevoegd:
*aanvraaggegevens gebaseerd op de procespatroon zib [https://zibs.nl/wiki/AanvraagGegevens-v1.0(2022NL) AanvraagGegevens(prepublicatie 2022-1)]
*gegevens van de partij die de betreffende resultaten beschikbaarstelt of verstuurt
*identificaties op het niveau van de LaboratoriumUitslag en LaboratoriumTest
*IndicatorKopie op het niveau van de LaboratoriumUitslag(zie [[#Kopie-resultaat|Kopie-resultaat]])
*IsPointOfCareTest op het niveau van de LaboratoriumTest

Alle gegevens met betrekking tot het monster zijn opgenomen in de transacties. De relevantie van deze gegevens is bij bepaalde toepassingen, zoals microbiologische onderzoeken, relevanter dan bij andere, zoals de klinisch chemie.

De volgende elementen zijn niet opgenomen in de transacties: <br>
*GerelateerdeUitslag
*Aanvrager
*InterpretatieMethode

=Implementatie=
Middels het programma Medicatieoverdracht wordt ook gewerkt aan de implementatie van de informatiestandaard Labuitwisseling, categorie Lab2Zorg. Voor de implementatie zijn besluiten, gebruikerseisen en - wensen opgesteld. Op de pagina Implementatie Lab2Zorg zijn de besluiten, gebruikerseisen en - wensen te lezen. [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Implementatie_L2Z Klik hier]

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0-beta.3
| style="background-color: white;"| 7 november 2025
| style="background-color: white;"| Queryparameter LaboratoriumUitslagIdentifictie toegevoegd aan FO; Usecase voor resultaatbericht toegevoegd aan FO en TO; Uitbreiding van dataset en transacties met dataelement IsPointOfCareTest (zie 3.2.2 van dit FO).
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0-beta.1
| style="background-color: white;"| 14 maart 2023
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard was in gepubliceerd als beta versie, dit was niet in de titel opgenomen en bij deze gecorrigeerd.
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0
| style="background-color: white;"| 26 augustus 2022
| style="background-color: white;"| FO aangepast aan nieuwe berichten. TO toegevoegd
|-
| style="background-color: white;"| 2.0.0
| style="background-color: white;"| 5 juli 2021
| style="background-color: white;"| Nieuwe patient journeys ivm nieuwe richtlijn.
|}

== Oude versies Lab2zorg ontwerp==
*[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0-beta.2]
*[[Lab:V3.0.0beta.1_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0-beta.1]]
*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0(titel was foutief, had -beta.1 moeten zijn)]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 2.0.0]]
*[[Lab:V1.1.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 1.1.0]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 1.0.0]]

Bestand:20251120 Lijst gevalideerder LOINC-codes voor MO - nierwaarden en farmaceutica.pdf

2025-12-09T07:49:55Z

Roxanne van Zanden:

lab:V3.0.0-b3 Ontwerp Lab2zorg

2025-11-27T11:46:51Z

Roxanne van Zanden: /* Bij rectificatie */

{{DISPLAYTITLE:Functioneel Ontwerp Lab2zorg V3.0.0-beta.3}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:V3.0.0-b3_Ontwerp_Lab2zorg|Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:V3.0.0-B3_FHIR_Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2zorg, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2zorg gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

=Usecases=

Lab2zorg zorgt ervoor dat zorgverleners, zoals apothekers en huisartsen, direct elektronisch de laboratoriumresultaten van hun patiënten kunnen sturen of inzien.
Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen laboratoria en zorgverleners én de uitwisseling van laboratoriumgegevens door zorgverleners onderling.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten als zorgverleners maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten vindt plaats:
* tussen labspecialist en zorgverlener
* tussen zorgverleners onderling

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Lab2zorg_Activiteitendiagram_lab-zorg-2.PNG|900px]]

Bij uitwisseling tussen zorgverleners onderling worden de verschillende bedrijfsrollen vervuld door een zorgverlener.

[[Bestand:Lab2zorg Activiteitendiagram zorg-zorg-2.PNG|900px]]

Lab2zorg kent op dit moment 3 usecases:
#Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium. (Uitwerking van het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling, voor de uitwerking van het resultaat zie [[#Zorgverlener_vraagt_laboratoriumonderzoek_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn.2Fhaar_XIS|'''hier''']]).
#Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten, beschikbaar gesteld door het laboratorium of de aanvrager (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|'''hier''']]).
#Aanvrager stuurt laboratoriumresultaten door naar zorgverlener (voor uitwerking zie [[#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|'''hier''']]).


==Zorgverlener vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het resultaat van het laboratorium in zijn/haar XIS==
Voor deze usecase is op dit moment alleen het ontwerp tbv het resultaatbericht uitgewerkt. Het aanvraagbericht is nog in de verkenningsfase en dus nog niet ontwikkeld.

===Doel en relevantie===
Zorgverleners kunnen voor het opstellen van hun behandelplan aanvullend labonderzoek nodig hebben. Hiervoor doen zij dan een aanvraag bij een laboratorium, dat hun de uitslag vervolgens toestuurt in een resultaatbericht.

Redenen voor het versturen/ontvangen van een resultaatbericht zijn:
* De resultaten van een aanvraag voor labonderzoek moeten inzichtelijk worden voor de aanvrager van het onderzoek.

Dit proces komt overeen met patientjourney 1 en bevat de berichten 1A, 1B, en 2 uit de [https://www.nictiz.nl/app/uploads/2022/01/Richtlijn-Uitwisseling-Labgegevens-v2.0.pdf Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] .
In dit proces wordt de aanvraag van een zorgverlener naar het laboratorium omschreven en het antwoord na uitvoer van het laboratoriumonderzoek teruggestuurd. Op dit moment is alleen bericht 2 volledig uitgewerkt.

Voor een voorbeeldscenario wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_aanvragen_en_antwoord_verzenden scenario's]

===Proces en context aanvraagbericht===
''Het aanvraagbericht is nog in ontwikkeling.''

===Proces en context resultaatbericht===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorgverlenerinformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium.
*Het monster is ook naar het laboratorium gestuurd<sup>*</sup>.
<sup>*Het monster kan zowel door de aanvragende zorgverlener als door een derde partij afgenomen worden. Afhankelijk hiervan zijn de monstergegevens direct in het aanvraagbericht aanwezig of worden deze later toegevoegd.</sup>

====Trigger event====
De zorgverlener heeft een laboratoriumaanvraag ingediend bij het laboratorium. Het labonderzoek is uitgevoerd en de resultaten moeten worden gestuurd/gecommuniceerd naar de zorgverlener.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist stuurt een opdracht naar het LIS (Laboratoriuminformatiesysteem) van het laboratorium, eventueel met tussenkomst van een intermediair.
*Het monster wordt naar het laboratorium gestuurd en wordt geregistreerd in het LIS.

====Processtappen resultaat====
*De laboratoriumanalisten voeren het gevraagde onderzoek uit en registreren het resultaat in het LIS.
*De resultaten worden technisch geconfirmeerd en zo nodig geautoriseerd door de laboratoriumspecialist.
*Het LIS stuurt de laboratoriumresultaten op naar het XIS van de aanvrager.

====Postcondities====
*De opdracht en resultaten van het laboratoriumonderzoek staat in het LIS.
*De resultaten van het laboratoriumonderzoek staan in het XIS van de aanvrager.
*De zorgverlener ziet het laboratoriumresultaat in het XIS.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het laboratoriumresultaat van de laboratoriumspecialist of zorgverlener.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert laboratoriumonderzoek uit en/of levert laboratoriumresultaten op
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_vraagt_laboratoriumresultaat_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn_haar_ZIS.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorgverlenerinformatiesysteem (XIS) en Laboratoriuminformatiesysteem (LIS). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtOntvangend Systeem [LAB-LOO]
*LaboratoriumresultaatAntwoordSturend Systeem [LAB-LAS]

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtSturend Systeem [LAB-LOS]
*LaboratoriumresultaatAntwoordOntvangend Systeem [LAB-LAO]

[[Bestand:Component_Diagram_Lab2zorg_Opdracht_Laboratoriumonderzoek.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Systeemrollen Opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image:Component_Diagram_Lab2zorg_Sturen_Labresultaat.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E">Systeemrollen bij Sturen Labresultaat</span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab2zorg_Laboratoriumonderzoek Opdracht.png|900px|Use case diagram opdracht labonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab.png|900px|Use case diagram sturen labresultaat]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram sturen laboratoriumresultaat</span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Use Case(s) Scenario's)'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Zorgverlener stuurt opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek opdracht (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Labspecialist stuurt labresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek resultaat (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.35-2022-11-28T165330.html Sturen resultaat labonderzoek]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|}

==Zorgverlener raadpleegt laboratoriumresultaten==
Zorgverleners hebben, om een volledig beeld van hun patiënt te hebben, de laatste laboratoriumresultaten van de patiënt nodig. Een zorgverlener kan deze op ieder moment raadplegen.
Redenen voor raadplegen zijn:
* Bij de apotheek voor verstrekking van specifieke medicatie (medicatiebewaking),
* Voordat de voorschrijver een recept voorschrijft controleert hij/zij of er recente relevante laboratoriumresultaten zijn (medicatiebewaking),
* Wanneer een zorgverlener voor het zorgproces behoefte heeft aan recente laboratoriumresultaten,
* Wanneer een zorgverlener een melding krijgt dat er een laboratoriumresultaat voor hem/haar beschikbaar is gesteld.

Het raadplegen van medische gegevens wordt bij voorkeur gedaan bij de bron van de informatie. In het geval van laboratoriumresultaten; het laboratorium. Op het moment van schrijven is het voor een groot deel van de laboratoria in Nederland nog niet mogelijk laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor raadplegen. Daarom wordt in dit functioneel ontwerp ook het scenario uitgewerkt dat de aanvrager van het laboratoriumonderzoek de resultaten beschikbaar stelt voor overige zorgverleners. Deze use case is onderdeel van patient journey 2 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 17) en bevat de berichten 4 en 5 (pag 25-26). Het doel is om laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor alle zorgverleners die deze nodig hebben voor de behandeling van de patiënt.

Tevens is het mogelijk dat zorgverleners met een Point Of Care Test (POCT) zelf een laboratoriumresultaat bepalen. In deze situatie is de zorgverlener de bron van het laboratoriumresultaat en dient die het laboratoriumresultaat beschikbaar te stellen. Deze use case is onderdeel van patient journey 4 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18).

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_Raadplegen.2Fbeschikbaar_stellen scenario's]
===Doel en relevantie===

Hergebruik van laboratoriumresultaten wordt gestimuleerd doordat deze beschikbaar zijn en ten alle tijden geraadpleegd kunnen worden. Dit vermindert het dubbel uitvoeren van onderzoeken, dit komt ten goede aan de patiënt en is kostenbesparend.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.

Wanneer het laboratorium de resultaten beschikbaar stelt:
*De zorgverlener heeft de vraag via het XIS naar het laboratorium gestuurd.
*Het onderzoek is uitgevoerd en de resultaten zijn ingevoerd in het LIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat is aangemeld voor raadplegen.

Wanneer een zorgverlener de resultaten beschikbaar stelt:
*Het laboratoriumresultaat is opgenomen in het XIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat in het XIS is aangemeld voor raadplegen.

====Trigger event====
Tijdens de behandeling van een patiënt heeft een zorgverlener behoefte aan recente laboratoriumresulten. Bijvoorbeeld ten behoeve van medicatiebewaking door een apotheker.

====Processtappen:====
*Het XIS van de huisarts, apotheker<sup>1</sup> of specialist vraagt laboratoriumresultaten op bij andere zorgverleners (LIS of XIS).
*De bevraagde XISsen /LISsen leveren de opgevraagde laboratoriumresultaten op indien beschikbaar.
*Het Laboratoriumresultaat wordt op de juiste manier verwerkt in het dossier van de raadplegende partij.

====Postconditie:====
*De zorgverlener heeft inzage in de laboratoriumresultaten in zijn/haar XIS.
*De bron kan nagaan wie laboratoriumresultaten bij hem heeft geraadpleegd (i.v.m. rectificatie).

<small>''1. Voor openbare apothekers is er door de KNMP en de NHG een gelimiteerde lijst op gesteld van resultaten die ingezien mogen worden. Deze lijst staat op de [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/terminologiecentrum/referentielijsten/laboratoriumresultaten-apothekers/ website van Nictiz]''</small>

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

In deze use case raadpleegt een zorgverlener laboratoriumresultaten. Anderzijds kan een zorgverlener ook degene zijn die een laboratoriumresultaat beschikbaar stelt.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - raadplegend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - beschikbaarstellend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumresultaten beschikbaar voor andere zorgverleners
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt de laboratoriumresultaten beschikbaar voor zorgverleners

|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk XIS en LIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het XIS kan in deze use case twee systeemrollen vervullen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Image: Figuur_SysteemrollenRaadplegen2021.png ‎|Component Diagram Systeemrollen Raadplegen Laboratoriumresultaten]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van het raadplegen van laboratoriumresultaten.

[[Image: FO Lab2Zorg Raadplegen Transacties.png|900px]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste scenario’s, transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.30-2022-03-03T000000.html Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.31-2022-03-03T000000.html Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS of XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

==Zorgverlener stuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener==

Deze usecase komt overeen met patient journey 3 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18) en bevat bericht 6 (pag 26).

De usecase kent twee varianten:
# de laboratoriumresultaten worden, met bijvoorbeeld een medicatievoorschrift, meegestuurd
# er worden alleen laboratoriumresultaten gestuurd
In onderstaande tekst wordt geen onderscheid tussen beide varianten gemaakt.

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_sturen scenario's]
===Doel en relevantie===
Het onderling uitwisselen van laboratoriumresultaten door zorgverleners, bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking, bevordert het hergebruik van de betreffende informatie in het belang van de continuïteit van de zorg voor de patiënt.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.<sup><small>1</small></sup>
*De zorgverlener, zoals huisarts of specialist, heeft een labresultaat in het XIS.
*Het labresultaat heeft de status definitief.

====Trigger event====
Er zijn meerdere trigger events voor dit proces:
*een zorgverlener heeft een laboratoriumresultaat ontvangen dat mogelijk relevant is voor andere zorgverleners (bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking).
*een bijzonder geval hiervan geldt het volgende: een zorgverlener die onderzoek heeft laten doen naar de nierfunctie deelt een afwijkende nierfunctiewaarde mee aan de door de patiënt aangewezen apotheker.<sup>2</sup>

====Processtappen:====
* Het XIS van de zorgverlener stuurt het labresultaat naar het XIS van de andere zorgverlener.
* Het XIS van de andere zorgverlener ontvangt het resultaat en stuurt een ontvangstbevestiging.

====Postconditie====
* De laboratoriumresultaten zijn beschikbaar in het XIS van de ontvangende zorgverlener.

<small>1. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10'' geldt hierop de volgende uitzondering. Bij afwijkende nierfunctiewaarden is de aanvrager van het onderzoek verplicht deze waarden te delen met de door de patiënt aangewezen apotheker. </small>

<small>2. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10''. </small>

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

In deze use case is zowel degene die laboratoriumresultaten verstuurt als degene die ze ontvangt een zorgverlener.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - versturend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verstuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - ontvangend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt laboratoriumresultaten
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_zorgverlener.png|600px]]

===Informatieoverdracht===

====Systemen & Systeemrollen====
De zorgverlener die het laboratoriumresultaat verstuurt en de zorgverlener die het laboratoriumresultaat ontvangt maken ieder gebruik van een eigen XIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatSturend Systeem [LAB-LRS]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatOntvangend Systeem [LAB-LRO]

[[Bestand:Systeemrollen sturen labresulaat zorgverlener.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van Lab2zorg.

[[Image: use case LAB2ZORG sturen labresultaten.png|900px|Use case diagram sturen labresultaten]]<br />

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Sturen/Ontvangen laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20251029T085616/tr-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.28-2022-03-03T000000.html Sturen Laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener sturend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen Laboratoriumresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener ontvangend
|}



=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren. Naast deze aanvullende eisen zijn er ook een aantal tijdelijke aanvullingen, die onder bepaalde specifieke voorwaarden gelden. Deze vindt u '''[[Lab:Tijdelijke_aanvullingen|hier]]'''.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. Afspraken over werkprocessen rondom rectificaties worden niet gespecificeerd binnen deze informatiestandaard en kunnen in andere gremia besproken worden.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren. De parameters kunnen gecombineerd met elkaar gebruikt worden:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

Om het opvragen van data te beperken is het mogelijk enkel de laboratoriumresultaten op te halen vanaf laatste moment van raadplegen. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van de metadata van een laboratoriumresultaat (zie Technisch Ontwerp). Bij een eerste keer raadplegen voor een patiënt worden alle laboratoriumresultaten (adhv opgegeven parameters) opgehaald. Een 2e keer raadplegen zal enkel de laboratoriumresultaten worden opgehaald die nog niet bekend zijn.

Ter illustratie een aantal voorbeelden:
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333 vanaf 12 maart 2022
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333 tussen 12 maart 2022 en 7 juni 2022
*Toon alle laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) en/of 3583 (NHG) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laatste laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC)voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon de laatste 5 laboratoriumresultaten van Testcode 14683-7 (LOINC) voor de patiënt met BSN 111222333
*Toon alle laatste laboratoriumresultaten voor de patiënt met BSN 111222333

===Beschikbaarstellen en mee/doorsturen van laboratoriumresultaten===
De transacties zijn gebaseerd op het gebruik van de zib [https://zibs.nl/wiki/LaboratoriumUitslag-v4.6(2020NL) LaboratoriumUitslag(2020)].

Aan de transacties zijn toegevoegd:
*aanvraaggegevens gebaseerd op de procespatroon zib [https://zibs.nl/wiki/AanvraagGegevens-v1.0(2022NL) AanvraagGegevens(prepublicatie 2022-1)]
*gegevens van de partij die de betreffende resultaten beschikbaarstelt of verstuurt
*identificaties op het niveau van de LaboratoriumUitslag en LaboratoriumTest
*IndicatorKopie op het niveau van de LaboratoriumUitslag(zie [[#Kopie-resultaat|Kopie-resultaat]])
*IsPointOfCareTest op het niveau van de LaboratoriumTest

Alle gegevens met betrekking tot het monster zijn opgenomen in de transacties. De relevantie van deze gegevens is bij bepaalde toepassingen, zoals microbiologische onderzoeken, relevanter dan bij andere, zoals de klinisch chemie.

De volgende elementen zijn niet opgenomen in de transacties: <br>
*GerelateerdeUitslag
*Aanvrager
*InterpretatieMethode

=Implementatie=
Middels het programma Medicatieoverdracht wordt ook gewerkt aan de implementatie van de informatiestandaard Labuitwisseling, categorie Lab2Zorg. Voor de implementatie zijn besluiten, gebruikerseisen en - wensen opgesteld. Op de pagina Implementatie Lab2Zorg zijn de besluiten, gebruikerseisen en - wensen te lezen. [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Implementatie_L2Z Klik hier]

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0-beta.3
| style="background-color: white;"| 7 november 2025
| style="background-color: white;"| Queryparameter LaboratoriumUitslagIdentifictie toegevoegd aan FO; Usecase voor resultaatbericht toegevoegd aan FO en TO; Uitbreiding van dataset en transacties met dataelement IsPointOfCareTest (zie 3.2.2 van dit FO).
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0-beta.1
| style="background-color: white;"| 14 maart 2023
| style="background-color: white;"| Informatiestandaard was in gepubliceerd als beta versie, dit was niet in de titel opgenomen en bij deze gecorrigeerd.
|-
| style="background-color: white;"| 3.0.0
| style="background-color: white;"| 26 augustus 2022
| style="background-color: white;"| FO aangepast aan nieuwe berichten. TO toegevoegd
|-
| style="background-color: white;"| 2.0.0
| style="background-color: white;"| 5 juli 2021
| style="background-color: white;"| Nieuwe patient journeys ivm nieuwe richtlijn.
|}

== Oude versies Lab2zorg ontwerp==
*[https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Vcurrent_Ontwerp_Lab2zorg| Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0-beta.2]
*[[Lab:V3.0.0beta.1_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0-beta.1]]
*[[Lab:V3.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 3.0.0(titel was foutief, had -beta.1 moeten zijn)]]
*[[Lab:V2.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 2.0.0]]
*[[Lab:V1.1.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 1.1.0]]
*[[Lab:V1.0.0_Ontwerp_Lab2zorg|Ontwerp Lab2zorg versie 1.0.0]]

lab:1.0.0 Testgegevens RaadplegendResultaten

2025-11-20T07:46:49Z

Roxanne van Zanden: /* Klinisch chemisch met LOINC */

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Raadplegend Systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

= Inleiding =
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''R'''aadplegend systeem'' (LAB-LRR) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder 'Scenarioset' hoofdstuk – de volgende stappen uit:
# Stuur voor de genoemde patiënt het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht.
# De simulator verstuurt een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht met inhoudelijke gegevens.
# Verwerk dit bericht.

= Leeswijzer =
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier moet meegeven als Labresultaat sturend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 4 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 4: Bericht met meerdere resultaten en trendanalyse ===
<div style=></div>

Testen of een bericht met meerdere resultaten en trendanalyse ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-MOAB-MedicatieOverdrachtAanvullendeBeproeving}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:1.0.0 Testgegevens BeschikbaarStellenResultaten

2025-11-20T07:45:03Z

Roxanne van Zanden: /* Overzicht testscenario's */

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Beschikbaarstellend systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

== Inleiding ==
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''B'''eschikbaarstellend systeem'' (LAB-LRB) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder scenario in de 'Scenarioset' hoofdstukken – de volgende stappen uit:
# Voer de gegevens uit bijbehorende inhoudelijke gegevens in.
# De simulator verstuurt een 'Raadplegen Laboratoriumresultaten' bericht.
# Ontvang het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht en beantwoord deze met een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht.

== Leeswijzer ==
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier beschikbaar moet stellen als Labresultaat beschikbaarstellend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

=== Beschikbaarstellend systeem===
Het beschikbaarstellend systeem voert de gegevens uit de paragrafen "Inhoudelijke gegevens" in het XIS in. Voor een beschikbaarstellend systeem geldt dat sommige gegevens door dit systeem bepaald mogen of moeten worden:

* Zorgverlener, zorgaanbieder (zoals beschikbaarbaarstellende partij en uitvoerder). Dit mag een eigen (test)zorgverlener en organisatie zijn.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 5 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 4
| style="background-color: white;"| Testen of meerdere resultaten en trendanalyse ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Bericht met meerdere resultaten en trendanalyse ===
<div style=></div>

Testen of een bericht met meerdere resultaten en trendanalyse ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-MOAB-MedicatieOverdrachtAanvullendeBeproeving}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:1.0.0 Testgegevens BeschikbaarStellenResultaten

2025-11-20T07:44:20Z

Roxanne van Zanden: /* Klinisch chemisch met LOINC */

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Beschikbaarstellend systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

== Inleiding ==
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''B'''eschikbaarstellend systeem'' (LAB-LRB) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder scenario in de 'Scenarioset' hoofdstukken – de volgende stappen uit:
# Voer de gegevens uit bijbehorende inhoudelijke gegevens in.
# De simulator verstuurt een 'Raadplegen Laboratoriumresultaten' bericht.
# Ontvang het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht en beantwoord deze met een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht.

== Leeswijzer ==
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier beschikbaar moet stellen als Labresultaat beschikbaarstellend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

=== Beschikbaarstellend systeem===
Het beschikbaarstellend systeem voert de gegevens uit de paragrafen "Inhoudelijke gegevens" in het XIS in. Voor een beschikbaarstellend systeem geldt dat sommige gegevens door dit systeem bepaald mogen of moeten worden:

* Zorgverlener, zorgaanbieder (zoals beschikbaarbaarstellende partij en uitvoerder). Dit mag een eigen (test)zorgverlener en organisatie zijn.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 5 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Bericht met meerdere resultaten en trendanalyse ===
<div style=></div>

Testen of een bericht met meerdere resultaten en trendanalyse ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-MOAB-MedicatieOverdrachtAanvullendeBeproeving}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:V3.0.0 kwalificatie raadplegen

2025-11-05T13:29:03Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens - kwalificatie - Laboratoriumresultaat- LabResultaatRaadplegend Systeem (LAB-LRR)}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]
Voor een overzicht van test en kwalificatie gerelateerde wiki-pagina's voor Uitwisseling Laboratoriumgegevens zie [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie | Uitwisseling Laboratoriumgegevens - kwalificatie]]

== Inleiding ==
Dit document beschrijft het te doorlopen script bij kwalificatie voor de systeemrol:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''''R'''''aadplegend'' systeem (LAB-LRR)
De doelgroep van dit document is de leverancier die wil kwalificeren.
De kwalificatie wordt uitgevoerd met de Nictiz kwalificatiesimulator. Deze kwalificatiesimulator kan berichten
verzenden en ontvangen.

=== Algemene voorwaarden voor kwalificatie ===
Een leverancier kan starten met een kwalificatie, als hij voldoet aan onderstaande voorwaarden:
# Kennis over de te gebruiken infrastructuur of het netwerk waarover uitgewisseld wordt en de toegang daartoe, inclusief authenticatie/autorisatie et cetera.
# Kennis en begrip van de Informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens ([[Landingspagina_Labuitwisseling|waaronder het functioneel ontwerp en de functionele en technische specificaties]]).
# Kennis, begrip, en het naleven van de aandachtspunten zoals beschreven in dit document.
# De kwalificatiedocumentatie bevat de gegevens die de kwalificerende partij zelf invoert. Het is van belang dat de gegevens juist ingevoerd worden. '''''Onjuist ingevoerde gegevens''''' (ook tijd/datum et cetera) leiden tot vertraging en kunnen blokkerend zijn voor het kwalificatieproces.
# Inhoudelijke informatie, beschreven in de informatiestandaard, moet altijd toegankelijk zijn voor de eindgebruiker. De leverancier levert voor deze informatie schermafdrukken op voor controle.
# Deze kwalificatie toetst geen infrastructurele eisen.

== Uit te voeren stappen ==
Voer – voor ieder scenario – de volgende stappen uit:
# Raadpleeg afspraken voor de personen genoemd in zoals beschreven bij de scenario's.
# De kwalificatiesimulator (FHIR-server) zal de laboratoriumresultaten beschikbaarstellen. De gegevens in deze resultaten komen overeen met de inhoudelijke gegevens uit de scenario's.
# Ontvang en verwerk de laboratoriumresultaten in het systeem.
# Maak schermafdrukken van de wijze waarop systeem de laboratoriumresultaten toont, en leg deze vast in het document

== Op te leveren materialen ==
De op te leveren materialen bestaan uit:
# de technische uitgaande berichten (voor alle scenario’s) én
# schermafdrukken (voor de aangegeven scenario's).
Indien een schermafdruk opgeleverd moet worden, staat in het scenario aangegeven wat er op het schermafdruk zichtbaar moet zijn (staat er niks genoemd, dan is er geen schermafdruk nodig).

== Leeswijzer ==
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Doel en verwacht resultaat
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Doel en verwacht resultaat===
Het doel geeft aan wat er met behulp van de scenario's in het betreffende hoofdstuk getest wordt en wat er door het XIS aangetoond moet worden.<br>
Per doel is aangegeven wat het verwachte resultaat is.

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

Bij sommige scenario's staat aangegeven dat deze optioneel zijn. Dit betekent dat deze niet verplicht zijn om uit te voeren bij de kwalificatie indien deze niet van toepassing zijn voor het XIS. Als twee scenario's gemarkeerd zijn met een sterretje dan geldt dat één van de twee scenario's verplicht is en de andere optioneel. Indien er voor een scenario screenshots aangeleverd moeten worden, dan staat dat aangegeven.<br>
De beschrijving bevat aanvullende informatie en instructies.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultatenvermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier moet meegeven als laboratoriumresultaat sturend systeem. Dit zijn de gegevens voor de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat de samenhang binnen laboratoriumonderzoeken juist getoond moet worden.

===Datum T===
T is een datum die we tijdens de kwalificatie nader invullen / afspreken (betreft over het algemeen de huidige/kwalificatie datum). Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die afgesproken datum.

=Kwalificatie Scenario's=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Controle of een maximaal bericht beschikbaar gesteld wordt.
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Controle of een minimaal bericht beschikbaar gesteld wordt.
|-
|}

==Klinisch chemisch met NHG==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}

===Scenario 2===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Minimaal-bericht-4KCNHG}}

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
===Scenario 2===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Minimaal-bericht-3KCLOINC}}

==Medische Microbiologie met NHG==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}

==Medische Microbiologie met LOINC==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"|31 augustus 2022
|style="background-color: white;"|Versie 1.0
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"|2025-11-07
|style="background-color: white;"|Gevuld met kwalificatiemateriaal voor KC NHG, KC LOINC, MMB NHG en MMB LOINC voor Lab2Zorg versie 3.0.0-beta.3

lab:V3.0.0 kwalificatie beschikbaarstellen

2025-11-05T13:28:48Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens - kwalificatie - Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem (LAB-LRB)}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]
Voor een overzicht van test en kwalificatie gerelateerde wiki-pagina's voor Uitwisseling Laboratoriumgegevens zie [[Lab:Vcurrent_Kwalificatie | Uitwisseling Laboratoriumgegevens - kwalificatie]]

== Inleiding ==
Dit document beschrijft het te doorlopen script bij kwalificatie voor de systeemrol:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''''B'''''eschikbaarstellend'' systeem (LAB-LRB)
De doelgroep van dit document is de leverancier die wil kwalificeren.
De kwalificatie wordt uitgevoerd met de Nictiz kwalificatiesimulator. Deze kwalificatiesimulator kan berichten
verzenden en ontvangen.

=== Algemene voorwaarden voor kwalificatie ===
Een leverancier kan starten met een kwalificatie, als hij voldoet aan onderstaande voorwaarden:
# Kennis over de te gebruiken infrastructuur of het netwerk waarover uitgewisseld wordt en de toegang daartoe, inclusief authenticatie/autorisatie et cetera.
# Kennis en begrip van de Informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens ([[Landingspagina_Labuitwisseling|waaronder het functioneel ontwerp en de functionele en technische specificaties]]).
# Kennis, begrip, en het naleven van de aandachtspunten zoals beschreven in dit document.
# De kwalificatiedocumentatie bevat de gegevens die de kwalificerende partij zelf invoert. Het is van belang dat de gegevens juist ingevoerd worden. '''''Onjuist ingevoerde gegevens''''' (ook tijd/datum et cetera) leiden tot vertraging en kunnen blokkerend zijn voor het kwalificatieproces.
# Inhoudelijke informatie, beschreven in de informatiestandaard, moet altijd toegankelijk zijn voor de eindgebruiker. De leverancier levert voor deze informatie schermafdrukken op voor controle.
# Deze kwalificatie toetst geen infrastructurele eisen.

== Uit te voeren stappen ==
Voer – voor ieder 'Scenarioset' hoofdstuk – de volgende stappen uit:
# Voer de gegevens van alle Laboratoriumresultaten in voor de persoon genoemd in Persoonsgegevens (en maak hier schermafdrukken van als dit staat aangegeven).
# De kwalificatiesimulator verstuurt een 'Medicatiegegevens raadplegen' bericht.
# Ontvang het 'Laboratoriumresultaten raadplegen' bericht en beantwoord deze met een 'Laboratoriumresultaten beschikbaarstellen' bericht.

== Op te leveren materialen ==
De op te leveren materialen bestaan uit:
# de technische uitgaande berichten (voor alle scenario’s) én
# schermafdrukken (voor de aangegeven scenario's).
Indien een schermafdruk opgeleverd moet worden, staat in het scenario aangegeven wat er op het schermafdruk zichtbaar moet zijn (staat er niks genoemd, dan is er geen schermafdruk nodig).

== Leeswijzer ==
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Doel en verwacht resultaat
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Doel en verwacht resultaat===
Het doel geeft aan wat er met behulp van de scenario's in het betreffende hoofdstuk getest wordt en wat er door het XIS aangetoond moet worden.<br>
Per doel is aangegeven wat het verwachte resultaat is.

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

Bij sommige scenario's staat aangegeven dat deze optioneel zijn. Dit betekent dat deze niet verplicht zijn om uit te voeren bij de kwalificatie indien deze niet van toepassing zijn voor het XIS. Als twee scenario's gemarkeerd zijn met een sterretje dan geldt dat één van de twee scenario's verplicht is en de andere optioneel. Indien er voor een scenario screenshots aangeleverd moeten worden, dan staat dat aangegeven.<br>
De beschrijving bevat aanvullende informatie en instructies.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier moet meegeven als laboratoriumresultaat sturend systeem. Dit zijn de gegevens voor de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat de samenhang binnen laboratoriumonderzoeken juist getoond moet worden.

=== Beschikbaarstellend systeem===
Het beschikbaarstellend systeem voert de gegevens uit de paragrafen "Inhoudelijke gegevens" in het XIS in en levert de resulterende berichten op voor kwalificatie. Voor een beschikbaarstellend systeem geldt dat sommige gegevens door dit systeem bepaald mogen worden:

* Zorgaanbieder (de beschikbaarstellende partij). Dit mag een eigen (test)zorgverlener en organisatie zijn.
* Identificatie van laboratoriumresultaat (LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie): verwacht wordt dat hier 'eigen' identificaties aan worden toegekend in een eigen identificatiesysteem (eigen OID).

===Datum T===
T is een datum die we tijdens de kwalificatie nader invullen / afspreken (betreft over het algemeen de huidige/kwalificatie datum). Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die afgesproken datum.

=Kwalificatie Scenario's=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Controle of een maximaal bericht beschikbaar gesteld wordt.
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Controle of een minimaal bericht beschikbaar gesteld wordt.
|-
|}

==Klinisch chemisch met NHG==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}

===Scenario 2===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Minimaal-bericht-4KCNHG}}

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
===Scenario 2===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Minimaal-bericht-3KCLOINC}}

==Medische Microbiologie met NHG==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}

==Medische Microbiologie met LOINC==
===Scenario 1===
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_KWAL|lr-blr-KWAL-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"|31 augustus 2022
|style="background-color: white;"|Versie 1.0
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"|2025-11-07
|style="background-color: white;"|Gevuld met kwalificatiemateriaal voor KC NHG, KC LOINC, MMB NHG en MMB LOINC voor Lab2Zorg versie 3.0.0-beta.3

lab:1.0.0 Testgegevens BeschikbaarStellenResultaten

2025-11-05T13:27:41Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Beschikbaarstellend systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

== Inleiding ==
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''B'''eschikbaarstellend systeem'' (LAB-LRB) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder scenario in de 'Scenarioset' hoofdstukken – de volgende stappen uit:
# Voer de gegevens uit bijbehorende inhoudelijke gegevens in.
# De simulator verstuurt een 'Raadplegen Laboratoriumresultaten' bericht.
# Ontvang het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht en beantwoord deze met een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht.

== Leeswijzer ==
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier beschikbaar moet stellen als Labresultaat beschikbaarstellend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

=== Beschikbaarstellend systeem===
Het beschikbaarstellend systeem voert de gegevens uit de paragrafen "Inhoudelijke gegevens" in het XIS in. Voor een beschikbaarstellend systeem geldt dat sommige gegevens door dit systeem bepaald mogen of moeten worden:

* Zorgverlener, zorgaanbieder (zoals beschikbaarbaarstellende partij en uitvoerder). Dit mag een eigen (test)zorgverlener en organisatie zijn.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 5 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:1.0.0 Testgegevens RaadplegendResultaten

2025-11-05T13:27:26Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Raadplegend Systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De test- en kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

= Inleiding =
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''R'''aadplegend systeem'' (LAB-LRR) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder 'Scenarioset' hoofdstuk – de volgende stappen uit:
# Stuur voor de genoemde patiënt het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht.
# De simulator verstuurt een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht met inhoudelijke gegevens.
# Verwerk dit bericht.

= Leeswijzer =
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier moet meegeven als Labresultaat sturend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 4 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:1.0.0 Testgegevens RaadplegendResultaten

2025-11-05T13:26:15Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Raadplegend Systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

= Inleiding =
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''R'''aadplegend systeem'' (LAB-LRR) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder 'Scenarioset' hoofdstuk – de volgende stappen uit:
# Stuur voor de genoemde patiënt het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht.
# De simulator verstuurt een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht met inhoudelijke gegevens.
# Verwerk dit bericht.

= Leeswijzer =
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier moet meegeven als Labresultaat sturend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 4 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:1.0.0 Testgegevens BeschikbaarStellenResultaten

2025-11-05T13:25:54Z

Roxanne van Zanden:

{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten Beschikbaarstellend systeem}}

{{IssueBox|Voor MO aanvullende beproeving lab leveranciers: De kwalificatiematerialen worden bij de eerstvolgende release uitgebreid met twee boolean data-elementent "IsUitbesteed" en "POCtest"}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

== Inleiding ==
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrollen:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''B'''eschikbaarstellend systeem'' (LAB-LRB) Laboratoriumresultaten

De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br>
<br>
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

== Uit te voeren stappen ==

Voer – voor ieder scenario in de 'Scenarioset' hoofdstukken – de volgende stappen uit:
# Voer de gegevens uit bijbehorende inhoudelijke gegevens in.
# De simulator verstuurt een 'Raadplegen Laboratoriumresultaten' bericht.
# Ontvang het 'Raadplegen laboratoriumresultaten' bericht en beantwoord deze met een 'Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten' bericht.

== Leeswijzer ==
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

===Scenario's===
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

=== Inhoudelijke gegevens ===
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier beschikbaar moet stellen als Labresultaat beschikbaarstellend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

=== Gebruikersschermen===
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

=== Beschikbaarstellend systeem===
Het beschikbaarstellend systeem voert de gegevens uit de paragrafen "Inhoudelijke gegevens" in het XIS in. Voor een beschikbaarstellend systeem geldt dat sommige gegevens door dit systeem bepaald mogen of moeten worden:

* Zorgverlener, zorgaanbieder (zoals beschikbaarbaarstellende partij en uitvoerder). Dit mag een eigen (test)zorgverlener en organisatie zijn.

===Datum T===
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

Onderstaande biedt een overzicht van de testscenario's die in hoofdstuk 5 zijn uitgeschreven. Scenario's 1 & 2 komen voor in alle soorten categorieën testen, namelijk klinische chemie met NHG en LOINC-codes en medische microbiologie met NHG en LOINC-codes. Klinische chemie bevat ook scenario 3.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Conformancelab
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of een Point Of Care Test ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

= Testscenario's =

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-4KCNHG}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-3KCLOINC}}
</div></div>

===Scenario 3: Point Of Care Test ===
<div style=></div>

Testen of Point Of Care Test ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-8POCT-3KCLOINC}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-2MMBNHG}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met LOINC==

===Scenario 1: Maximaal bericht===
<div style=></div>

Testen of maximaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-1Maximaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

===Scenario 2: Minimaal bericht===
<div style=></div>

Testen of minimaal bericht ondersteund wordt.
{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-blr-TEST-l2z-2Minimaal-bericht-1MMBLOINC}}
</div></div>

= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2025-11-07
|style="background-color: white;"| Voor klinische chemie NHG & LOINC en medische microbiologie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor minimaal en maximaal berichten. Klinische chemie NHG & LOINC aangevuld met testmateriaal voor POCT.
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

lab:1.0.0 Testgegevens SturenResultaten

2025-10-30T14:51:58Z

Roxanne van Zanden: /* Klinisch chemisch met NHG */

{{underconstruction}}
{{DISPLAYTITLE:Uitwisseling Laboratoriumgegevens (Lab2zorg) - testgegevens - Labresultaten sturend systeem}}

__NUMBEREDHEADINGS__
[[Bestand:Nictiz_logo_PO_rechts_rgb.png |link=https://www.nictiz.nl/|rechts|Naar nictiz.nl]]

= Inleiding =
Dit document biedt de mogelijkheid voor het testen van de volgende systeemrol:
* '''''L'''ab'''R'''esultaat'''S'''turend systeem'' (LAB-LRS) Laboratoriumresultaten van de ene naar de andere zorgverlener.
==Doelgroep==
De doelgroep van dit document is de leverancier die '''zelfstandig testen uitvoert ter voorbereiding op de kwalificatie'''. <br>

==Doel==
Het testen geeft de mogelijkheid om de technische berichten te controleren. Visuele controle van screenshots is geen onderdeel van het testen.<br> Het testmateriaal heeft tot doel de leverancier te ondersteunen in het testen van de berichten tijdens de ontwikkeling van de systeemrol, er wordt niet op het gebruik van testmateriaal gecontroleerd. Het testmateriaal omvat niet alle mogelijke usecases en is continu in ontwikkeling. Het is dan ook niet de bedoeling dat het testmateriaal als basis voor de ontwikkeling gebruikt wordt.
<br>

==Beheer==
De testmaterialen kunnen worden aangevuld en gewijzigd (n.a.v. bevindingen). <br>
Deze aanpassingen worden vermeld in de documenthistorie.<br>

Feedback en bevindingen op het testmateriaal? : bits@nictiz.nl

= Uit te voeren stappen =

Voer – voor ieder scenario in de 'Scenarioset' hoofdstukken – de volgende stappen uit:
# Voer de inhoudelijke gegevens uit het bijbehorende scenario in.
# Stuur een ‘Sturen Laboratoriumresultaat’ bericht naar de simulator (voor de persoon genoemd in Persoonsgegevens).
# De kwalificatiesimulator zal de gegevens ontvangen en verwerken. De gegevens in het bericht komen overeen met de gegevens in de inhoudelijke gegevens scenario's.
# Controleer of de kwalificatiesimulator validatiemeldingen geeft.

= Leeswijzer =
Ieder navolgend hoofdstuk beschrijft een set scenario’s met steeds dezelfde paragraafindeling:
# Scenario’s
# Inhoudelijke gegevens

==Scenario's==
In deze paragraaf zijn alle scenario's van het betreffende hoofdstuk beschreven. <br>

De kolom 'beschrijving' geeft aan wat de testcase is en kan tevens aanvullende informatie en instructies bevatten.<br>
Bij elk scenario staan de id's van de laboratoriumresultaten en overige informatieonderdelen vermeld zoals die ook terug te vinden zijn in de paragraaf "Inhoudelijke gegevens" van het betreffende hoofdstuk.

== Inhoudelijke gegevens ==
Dit onderdeel bevat de ‘Persoonsgegevens’ zoals naam, adres en woonplaats, maar ook een (fictief) Burgerservicenummer (BSN). Daarnaast bevat deze paragraaf de specifieke gegevens die de leverancier moet meegeven als Labresultaat sturend systeem. Dit zijn de laboratoriumresultaten.

== Gebruikersschermen==
Hoe de gebruikersschermen van een systeem er precies uitzien, is vrij in te vullen (immers: juist gebruikersvriendelijkheid is iets waarop leveranciers moeten kunnen concurreren), mits alle informatie in de juiste samenhang met de juiste semantiek (betekenis) is terug te vinden. Dit betekent dat laboratoriumresultaten behorende bij hetzelfde laboratoriumonderzoek als zodanig herkenbaar moeten zijn. Een applicatie hoeft niet de (technische) identificatie van een laboratoriumresultaat te tonen (noch die van andere gegevens), maar wel de uitwerking daarvan: namelijk in samenhang getoonde gegevens.

== Sturend systeem==
Het sturend systeem voert de gegevens uit de paragrafen "Inhoudelijke gegevens" in het XIS in. Voor een sturend systeem geldt dat sommige gegevens door dit systeem bepaald mogen of moeten worden:

* Zorgverlener, zorgaanbieder (zoals beschikbaarbaarstellende partij en uitvoerder). Dit mag een eigen (test)zorgverlener en organisatie zijn.
* LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie. Dit mogen eigen OIDs zijn.

==Test en onderzoekscodering==
Voorlopig mogen tests en onderzoeken zowel middels de Labcodeset (LOINC) als de NHG tabel Diagnostische bepalingen gecodeerd worden, of beide. Beide zijn uitgewerkt in de testmaterialen en kunnen dus gebruikt worden.

==Datum T==
T is de datum die voor het testen wordt gebruikt. Als ergens staat T – 100D betekent dit: 100 dagen eerder dan die datum.<br>
Gebruiksperiode ingangsdatum en einddatum: in het testmateriaal wordt uitgegaan van de gehele dag T. Dit komt neer op ingangsdatum {00:00:00} '''tot en met''' einddatum {23:59:59}.

=Overzicht testscenario's=

== Sturen laboratoriumresultaten NHG==

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Touchstone
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of onderzoeken met meervoudig resultaat (voorheen panel) ondersteund worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een losse test versturen ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of meerdere losse tests in één bericht ondersteund worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 4
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht verzonden kan worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 5
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht verzonden kan worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

== Sturen laboratoriumresultaten LOINC==

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Touchstone
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of onderzoeken met meervoudig resultaat (voorheen panels) ondersteund worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of een losse test versturen ondersteund wordt.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of meerdere losse tests in één bericht ondersteund worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 4
| style="background-color: white;"| Testen of een maximaal gevuld bericht verzonden kan worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 5
| style="background-color: white;"| Testen of een minimaal gevuld bericht verzonden kan worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

==Meesturen laboratoriumresultaten met voorschrift==
{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Scenario
! style="text-align:left;"|Doel(en)
! style="text-align:left;"|Naamgeving Testserver
! style="text-align:left;"|Naamgeving Touchstone
|-
| style="background-color: white;"| 1
| style="background-color: white;"| Testen of laboratoriumresultaten van de nierfunctie gecodeerd met NHG opgestuurd kunnen worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 2
| style="background-color: white;"| Testen of laboratoriumresultaten van de nierfunctie gecodeerd met LOINC als onderzoek met meervoudig resultaat (voorheen panel) opgestuurd kunnen worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|-
| style="background-color: white;"| 3
| style="background-color: white;"| Testen of laboratoriumresultaten van de nierfunctie gecodeerd met LOINC als losse resultaten opgestuurd kunnen worden.
| style="background-color: white;"|
| style="background-color: white;"|
|}

=Testscenario's=

==Klinisch chemisch met NHG==

===Scenario 1===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

Testen of meerdere gebundelde laboratorium tests (panels) ondersteund worden.

{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-slr-TEST-l2z-6Onderzoek-meervoudig-resultaat-4KCNHG }}

{{#lst:Lab:3.0.0_B3_Addendum_TEST|lr-slr-TEST-l2z-6Onderzoek-meervoudig-resultaat-4KCNHG}}
</div></div>

===Scenario 2===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of een losse test versturen ondersteund wordt.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario2a-2a}}
</div></div>
===Scenario 3===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of meerdere losse tests in één bericht ondersteund worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario3a-3a}}
</div></div>
===Scenario 4===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of een maximaal gevuld bericht verzonden kan worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario4a-4a}}
</div></div>
===Scenario 5===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of een minimaal gevuld bericht verzonden kan worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario5a-5a}}
</div></div>

==Klinisch chemisch met LOINC==
===Scenario 1===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of meerdere gebundelde laboratorium tests (panels) ondersteund worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario1b-1b}}
</div></div>
===Scenario 2===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of een losse test versturen ondersteund wordt.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario2b-2b}}
</div></div>
===Scenario 3===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of meerdere losse tests in één bericht ondersteund worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario3b-3b2}}
</div></div>
===Scenario 4===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of een maximaal gevuld bericht verzonden kan worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario4b-4b}}
</div></div>
===Scenario 5===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of een minimaal gevuld bericht verzonden kan worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-Scenario5b-5b}}
</div></div>

==Meesturen laboratoriumresultaten met voorschrift==

===Scenario 1===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of laboratoriumresultaten van de nierfunctie gecodeerd met NHG opgestuurd kunnen worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-KC-NHG-Nierfunctie-Scenario1-1}}
</div></div>
===Scenario 2===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of laboratoriumresultaten van de nierfunctie gecodeerd met LOINC als panel opgestuurd kunnen worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-KC-LOINC-Nierfunctie-Scenario2-2}}
</div></div>
===Scenario 3===
<div class="mw-collapsible mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Testen of laboratoriumresultaten van de nierfunctie gecodeerd met LOINC als losse resultaten opgestuurd kunnen worden.

{{#lst:Lab:1.0.0_Testgegevens_labgegevens_addendum|lr-slr-TEST-KC-LOINC-Nierfunctie-Scenario3-3}}
</div></div>

==Medisch Microbiologie met NHG==
''Volgt''


==Medisch Microbiologie met LOINC==
''Volgt''


= Documenthistorie =
{| class="wikitable"
|-style="background-color: #1F497D;; color: white; text-align:left;"
| Datum||Omschrijving
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-04-15
|style="background-color: white;"| Eerste opzet
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2022-10-19
|style="background-color: white;"| Toevoeging testposten voor kickstart MO (nierfunctie bij voorschrift)
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2023-12-14
|style="background-color: white;"| Fout in monstermateriaal gecorrigeerd nav (melding LAB-559)
|-style="vertical-align:top; background-color: #E3E3E3;;"
|style="background-color: white;"| 2024-05-07
|style="background-color: white;"| De term 'panel' vervangen door 'onderzoek met meervoudig resultaat'
|}

<font style="color: #B5B5B5;">
Deze pagina maakt gebruik van diverse sections uit addendum 'database': [[mp:V2.0.0_testgegevens_voorschrift_addendum|<font style="color: #B5B5B5;">''testgegevens voorschrift addendum''</font>]]. </font>

Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten1.png

2025-07-07T10:29:19Z

Roxanne van Zanden:

lab:V1.0 Ontwerp Lab2Patient

2025-07-07T10:28:38Z

Roxanne van Zanden: /* Systemen & Systeemrollen */

{{DISPLAYTITLE: Functioneel Ontwerp Lab2patiënt V.1.0.0 - alpha}}
{{underconstruction}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:V1.0_FHIR_Lab2Patient|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doeleinden in het zorgproces, zoals bijvoorbeeld het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatie(dosering). Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de zorgverlener en/of patiënt te krijgen en te kunnen hergebruiken, moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig én op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen.

Dit functioneel ontwerp beschrijft het verzamelen van laboratoriumresultaten door een persoon door middel van een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Tevens beschrijft dit functioneel ontwerp hoe deze laboratoriumresultaten ingezien kunnen worden.

==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp staat '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patiënt gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Het proces voor het uitwisselen van de laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Lab2patiënt maakt het mogelijk dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PGO wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt. In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo stelt bijvoorbeeld een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Laboratoriumspecialist’ in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) de laboratoriumgegevens beschikbaar. De beschreven processen en uitwisseling van laboratoriumgegevens zijn gebaseerd op de vier domeinen uit de Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens, zoals beschreven in '''[[#Richtlijn_.26_proces|hoofdstuk 1.3.1.]]'''

Zowel laboratoriumspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Bedrijfsrollen en bijbehorende activiteiten </span>''

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document usecases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens. In hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op wat een usecase inhoudt. Per usecase zijn de nadere details beschreven.

Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de Nictiz webpagina voor informatiestandaarden. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp wordt verwezen naar het begrippenoverzicht op de Nictiz website.

==Doelgroep==
De doelgroepen van dit functioneel ontwerp zijn:

Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
**PGO-leveranciers
**XIS-leveranciers;
**Koepelorganisaties;
**Laboratoria;
**Zorgorganisaties;
**Nictiz;

*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn & proces===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft vier laboratoriumdomeinen en daar bijhorende informatie-uitwisseling. De richtlijn is opgesteld door de betrokken koepels en stelt welke berichten- en gegevensset nodig zijn voor (automatische) elektronische uitwisseling van laboratoriumgegevens tussen verschillende partijen in de zorgsector.
Voor inrichting van en afspraken rondom de PGO wordt verwezen naar de specificaties genoemd in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/MedMij:FO:V1/FunctioneelOntwerp MedMij Functioneel ontwerp].

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor het raadplegen van laboratoriumgegevens in de Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

===Infrastructuur===
Een informatiestandaard is onafhankelijk van de te gebruiken infrastructuur.

==Kwalificatie==
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset wordt een kwalificatiescript opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de websitepagina over [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/kwalificatie/kwalificatieproces/ Nictiz kwalificaties].

=Usecases=

Een usecase is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven. Dit gebeurd aan de hand van:
*actoren: mensen en systemen
*transacties: welke informatie wordt wanneer uitgewisseld
Een usecase is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces.

Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere usecases. Iedere usecase koppelt met een scenario in ART-DECOR. Wanneer verschillende usecases gebruik maken van hetzelfde scenario kan een andere indeling gewenst zijn, bijvoorbeeld op basis van proces.

==Algemeen==
Lab2patiënt kent momenteel 1 usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving.
In dit FO wordt de usecase geanalyseerd en uitgewerkt.

== Usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving==

===Doel en relevantie===
Het doel van deze usecase is het voor personen mogelijk maken om regie op hun eigen gezondheid te nemen door inzicht te krijgen in de geregistreerde laboratoriumresultaten die over henzelf gaan. Deze laboratoriumresultaten hebben informatieve waarde voor de burger die deze inziet in een PGO. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Deze usecase sluit aan op de functie ‘Verzamelen’ van gezondheidsgegevens van het MedMij Afsprakenstelsel.

====Patient journey - Roos Dalstra====
Het verhaal van de 'patient journey' van Roos Dalstra vindt u [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/images/2/22/Casus_Roos_Dalstra_MedMij.pdf/ hier].

Hieronder een voor Roos relevante situatie waarbij het via de PGO verzamelen van haar laboratoriumresultaten een rol speelt.

::Vanwege Roos haar hartproblemen kan het zijn dat de trombosedienst betrokken raakt. De trombosedienst komt regelmatig bloed afnemen bij Roos, waarna dit door het laboratorium wordt onderzocht en beschikbaar wordt gesteld. Roos kan via haar persoonlijke gezondheidsomgeving de resultaten en haar bloedwaarden verzamelen en inzien.
::Ook na haar ziekenhuisopname kan Roos de laboratoriumresultaten van de onderzoeken die in het ziekenhuis zijn uitgevoerd inzien in haar persoonlijke gezondheidsomgeving. Mocht zij hier nog vragen over hebben, kan zij daarvoor met vragen terecht bij haar huisarts. Zo heeft Roos regie over haar eigen gezondheid.

===Proces en context (pre- en postproces)===
====Preproces====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*De zorgverlener heeft het laboratorium de opdracht gegeven voor laboratoriumonderzoek van het materiaal van de patiënt. De uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt.
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.

Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.

====Proces====
Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wilt raadplegen dat door de zorgaanbieder/laboratorium beschikbaar is gesteld.
*De patiënt vraagt via de PGO om laboratoriumresultaten op bij een zorgaanbieder/laboratorium.
*De zorgaanbieder/laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.
NB: Triggerevent in dit proces is dat de patiënt in de PGO inlogt, waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Postproces====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien en wordt hiermee ondersteund in eigen regie.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===
De use case onderscheidt twee bedrijfsrollen, namelijk de patiënt en de (zorg)aanbieder.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|(Zorg)aanbieder / laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten </span>''

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk zorginformatiesysteem (XIS), een laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="40%"
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Afkorting'''

|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS / LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatBeschikbaarstellend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatRaadplegend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]

|}

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten1.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Systeemrollen - Raadplegen resultaat laboratoriumonderzoek </span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:UseCaseDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen laboratoriumonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Use Case diagram - Beschikbaar stellen en raadplegen laboratoriumresultaten </span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====
De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/ad/#/lu-/scenarios/scenarios/2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.42/2024-09-16T00:00:00/ Beschikbaarstellen laboratoriumresultaat]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/ad/#/lu-/scenarios/scenarios/2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.41/2024-09-16T00:00:00/ Raadplegen laboratoriumresultaat]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID.

Het OID is een combinatie van het OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen tussen zorg en laboratoria, zoals benoemd in het Functioneel Ontwerp Lab2Zorg paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''', komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt vanuit de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens gevraagd om in de uitwisseling met het element kopie-indicator aan te geven dat het een kopie-resultaat betreft. Wanneer deze kopie-resultaten beschikbaar worden gesteld, zullen ze ook via de PGO te raadplegen zijn.

===Dubbele resultaten===
Er zullen in de PGO ook dubbele resultaten voor gaan komen, met én zonder kopie-indicator. Dit heeft te maken met resultaten die via andere informatiestandaarden worden gedeeld. Niet alle standaarden maken gebruik van een element als kopie-indicator, en stellen wel de (laboratorium)gegevens uit het dossier beschikbaar.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moet iedere gebruiker van het laboratoriumresultaat hier van op de hoogte worden gesteld. Het oude resultaat moet vervangen worden door de nieuwe. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. De patiënt moet zelf actief via de PGO de gerectificeerde resultaten ophalen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Er is geen algemene houdbaarheid te geven aan laboratoriumresultaten, omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn. Ook kan er sprake zijn van dat de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of dat een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig is. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee. Het kan namelijk zijn dat er bij een patiënt een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden, zoals bijvoorbeeld bij een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt. Om deze reden is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt met behulp van parameters. Dit is ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

De volgende parameters zijn hiervoor gedefinieerd om op te kunnen filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaar stellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png

2025-07-07T10:27:36Z

Roxanne van Zanden: Roxanne van Zanden heeft een nieuwe versie van Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png geüpload

Bestand:UseCaseDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png

2025-07-07T10:23:21Z

Roxanne van Zanden:

lab:V1.0 Ontwerp Lab2Patient

2025-07-07T10:22:38Z

Roxanne van Zanden: /* Transacties & Transactiegroepen */

{{DISPLAYTITLE: Functioneel Ontwerp Lab2patiënt V.1.0.0 - alpha}}
{{underconstruction}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:V1.0_FHIR_Lab2Patient|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doeleinden in het zorgproces, zoals bijvoorbeeld het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatie(dosering). Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de zorgverlener en/of patiënt te krijgen en te kunnen hergebruiken, moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig én op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen.

Dit functioneel ontwerp beschrijft het verzamelen van laboratoriumresultaten door een persoon door middel van een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Tevens beschrijft dit functioneel ontwerp hoe deze laboratoriumresultaten ingezien kunnen worden.

==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp staat '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patiënt gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Het proces voor het uitwisselen van de laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Lab2patiënt maakt het mogelijk dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PGO wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt. In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo stelt bijvoorbeeld een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Laboratoriumspecialist’ in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) de laboratoriumgegevens beschikbaar. De beschreven processen en uitwisseling van laboratoriumgegevens zijn gebaseerd op de vier domeinen uit de Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens, zoals beschreven in '''[[#Richtlijn_.26_proces|hoofdstuk 1.3.1.]]'''

Zowel laboratoriumspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Bedrijfsrollen en bijbehorende activiteiten </span>''

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document usecases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens. In hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op wat een usecase inhoudt. Per usecase zijn de nadere details beschreven.

Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de Nictiz webpagina voor informatiestandaarden. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp wordt verwezen naar het begrippenoverzicht op de Nictiz website.

==Doelgroep==
De doelgroepen van dit functioneel ontwerp zijn:

Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
**PGO-leveranciers
**XIS-leveranciers;
**Koepelorganisaties;
**Laboratoria;
**Zorgorganisaties;
**Nictiz;

*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn & proces===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft vier laboratoriumdomeinen en daar bijhorende informatie-uitwisseling. De richtlijn is opgesteld door de betrokken koepels en stelt welke berichten- en gegevensset nodig zijn voor (automatische) elektronische uitwisseling van laboratoriumgegevens tussen verschillende partijen in de zorgsector.
Voor inrichting van en afspraken rondom de PGO wordt verwezen naar de specificaties genoemd in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/MedMij:FO:V1/FunctioneelOntwerp MedMij Functioneel ontwerp].

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor het raadplegen van laboratoriumgegevens in de Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

===Infrastructuur===
Een informatiestandaard is onafhankelijk van de te gebruiken infrastructuur.

==Kwalificatie==
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset wordt een kwalificatiescript opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de websitepagina over [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/kwalificatie/kwalificatieproces/ Nictiz kwalificaties].

=Usecases=

Een usecase is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven. Dit gebeurd aan de hand van:
*actoren: mensen en systemen
*transacties: welke informatie wordt wanneer uitgewisseld
Een usecase is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces.

Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere usecases. Iedere usecase koppelt met een scenario in ART-DECOR. Wanneer verschillende usecases gebruik maken van hetzelfde scenario kan een andere indeling gewenst zijn, bijvoorbeeld op basis van proces.

==Algemeen==
Lab2patiënt kent momenteel 1 usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving.
In dit FO wordt de usecase geanalyseerd en uitgewerkt.

== Usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving==

===Doel en relevantie===
Het doel van deze usecase is het voor personen mogelijk maken om regie op hun eigen gezondheid te nemen door inzicht te krijgen in de geregistreerde laboratoriumresultaten die over henzelf gaan. Deze laboratoriumresultaten hebben informatieve waarde voor de burger die deze inziet in een PGO. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Deze usecase sluit aan op de functie ‘Verzamelen’ van gezondheidsgegevens van het MedMij Afsprakenstelsel.

====Patient journey - Roos Dalstra====
Het verhaal van de 'patient journey' van Roos Dalstra vindt u [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/images/2/22/Casus_Roos_Dalstra_MedMij.pdf/ hier].

Hieronder een voor Roos relevante situatie waarbij het via de PGO verzamelen van haar laboratoriumresultaten een rol speelt.

::Vanwege Roos haar hartproblemen kan het zijn dat de trombosedienst betrokken raakt. De trombosedienst komt regelmatig bloed afnemen bij Roos, waarna dit door het laboratorium wordt onderzocht en beschikbaar wordt gesteld. Roos kan via haar persoonlijke gezondheidsomgeving de resultaten en haar bloedwaarden verzamelen en inzien.
::Ook na haar ziekenhuisopname kan Roos de laboratoriumresultaten van de onderzoeken die in het ziekenhuis zijn uitgevoerd inzien in haar persoonlijke gezondheidsomgeving. Mocht zij hier nog vragen over hebben, kan zij daarvoor met vragen terecht bij haar huisarts. Zo heeft Roos regie over haar eigen gezondheid.

===Proces en context (pre- en postproces)===
====Preproces====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*De zorgverlener heeft het laboratorium de opdracht gegeven voor laboratoriumonderzoek van het materiaal van de patiënt. De uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt.
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.

Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.

====Proces====
Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wilt raadplegen dat door de zorgaanbieder/laboratorium beschikbaar is gesteld.
*De patiënt vraagt via de PGO om laboratoriumresultaten op bij een zorgaanbieder/laboratorium.
*De zorgaanbieder/laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.
NB: Triggerevent in dit proces is dat de patiënt in de PGO inlogt, waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Postproces====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien en wordt hiermee ondersteund in eigen regie.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===
De use case onderscheidt twee bedrijfsrollen, namelijk de patiënt en de (zorg)aanbieder.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|(Zorg)aanbieder / laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten </span>''

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk zorginformatiesysteem (XIS), een laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="40%"
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Afkorting'''

|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS / LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatBeschikbaarstellend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatRaadplegend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]

|}

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Systeemrollen - Raadplegen resultaat laboratoriumonderzoek </span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:UseCaseDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen laboratoriumonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Use Case diagram - Beschikbaar stellen en raadplegen laboratoriumresultaten </span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====
De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/ad/#/lu-/scenarios/scenarios/2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.42/2024-09-16T00:00:00/ Beschikbaarstellen laboratoriumresultaat]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/ad/#/lu-/scenarios/scenarios/2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.41/2024-09-16T00:00:00/ Raadplegen laboratoriumresultaat]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID.

Het OID is een combinatie van het OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen tussen zorg en laboratoria, zoals benoemd in het Functioneel Ontwerp Lab2Zorg paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''', komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt vanuit de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens gevraagd om in de uitwisseling met het element kopie-indicator aan te geven dat het een kopie-resultaat betreft. Wanneer deze kopie-resultaten beschikbaar worden gesteld, zullen ze ook via de PGO te raadplegen zijn.

===Dubbele resultaten===
Er zullen in de PGO ook dubbele resultaten voor gaan komen, met én zonder kopie-indicator. Dit heeft te maken met resultaten die via andere informatiestandaarden worden gedeeld. Niet alle standaarden maken gebruik van een element als kopie-indicator, en stellen wel de (laboratorium)gegevens uit het dossier beschikbaar.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moet iedere gebruiker van het laboratoriumresultaat hier van op de hoogte worden gesteld. Het oude resultaat moet vervangen worden door de nieuwe. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. De patiënt moet zelf actief via de PGO de gerectificeerde resultaten ophalen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Er is geen algemene houdbaarheid te geven aan laboratoriumresultaten, omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn. Ook kan er sprake zijn van dat de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of dat een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig is. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee. Het kan namelijk zijn dat er bij een patiënt een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden, zoals bijvoorbeeld bij een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt. Om deze reden is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt met behulp van parameters. Dit is ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

De volgende parameters zijn hiervoor gedefinieerd om op te kunnen filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaar stellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

lab:V1.0 Ontwerp Lab2Patient

2025-07-07T10:21:46Z

Roxanne van Zanden: /* Systemen & Systeemrollen */

{{DISPLAYTITLE: Functioneel Ontwerp Lab2patiënt V.1.0.0 - alpha}}
{{underconstruction}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:V1.0_FHIR_Lab2Patient|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doeleinden in het zorgproces, zoals bijvoorbeeld het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatie(dosering). Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de zorgverlener en/of patiënt te krijgen en te kunnen hergebruiken, moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig én op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen.

Dit functioneel ontwerp beschrijft het verzamelen van laboratoriumresultaten door een persoon door middel van een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Tevens beschrijft dit functioneel ontwerp hoe deze laboratoriumresultaten ingezien kunnen worden.

==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp staat '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patiënt gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Het proces voor het uitwisselen van de laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Lab2patiënt maakt het mogelijk dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PGO wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt. In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo stelt bijvoorbeeld een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Laboratoriumspecialist’ in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) de laboratoriumgegevens beschikbaar. De beschreven processen en uitwisseling van laboratoriumgegevens zijn gebaseerd op de vier domeinen uit de Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens, zoals beschreven in '''[[#Richtlijn_.26_proces|hoofdstuk 1.3.1.]]'''

Zowel laboratoriumspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Bedrijfsrollen en bijbehorende activiteiten </span>''

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document usecases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens. In hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op wat een usecase inhoudt. Per usecase zijn de nadere details beschreven.

Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de Nictiz webpagina voor informatiestandaarden. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp wordt verwezen naar het begrippenoverzicht op de Nictiz website.

==Doelgroep==
De doelgroepen van dit functioneel ontwerp zijn:

Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van:
**PGO-leveranciers
**XIS-leveranciers;
**Koepelorganisaties;
**Laboratoria;
**Zorgorganisaties;
**Nictiz;

*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn & proces===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft vier laboratoriumdomeinen en daar bijhorende informatie-uitwisseling. De richtlijn is opgesteld door de betrokken koepels en stelt welke berichten- en gegevensset nodig zijn voor (automatische) elektronische uitwisseling van laboratoriumgegevens tussen verschillende partijen in de zorgsector.
Voor inrichting van en afspraken rondom de PGO wordt verwezen naar de specificaties genoemd in het [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/MedMij:FO:V1/FunctioneelOntwerp MedMij Functioneel ontwerp].

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor het raadplegen van laboratoriumgegevens in de Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).

===Infrastructuur===
Een informatiestandaard is onafhankelijk van de te gebruiken infrastructuur.

==Kwalificatie==
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset wordt een kwalificatiescript opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de websitepagina over [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/kwalificatie/kwalificatieproces/ Nictiz kwalificaties].

=Usecases=

Een usecase is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven. Dit gebeurd aan de hand van:
*actoren: mensen en systemen
*transacties: welke informatie wordt wanneer uitgewisseld
Een usecase is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces.

Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere usecases. Iedere usecase koppelt met een scenario in ART-DECOR. Wanneer verschillende usecases gebruik maken van hetzelfde scenario kan een andere indeling gewenst zijn, bijvoorbeeld op basis van proces.

==Algemeen==
Lab2patiënt kent momenteel 1 usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving.
In dit FO wordt de usecase geanalyseerd en uitgewerkt.

== Usecase: Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in persoonlijke gezondheidsomgeving==

===Doel en relevantie===
Het doel van deze usecase is het voor personen mogelijk maken om regie op hun eigen gezondheid te nemen door inzicht te krijgen in de geregistreerde laboratoriumresultaten die over henzelf gaan. Deze laboratoriumresultaten hebben informatieve waarde voor de burger die deze inziet in een PGO. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Deze usecase sluit aan op de functie ‘Verzamelen’ van gezondheidsgegevens van het MedMij Afsprakenstelsel.

====Patient journey - Roos Dalstra====
Het verhaal van de 'patient journey' van Roos Dalstra vindt u [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/images/2/22/Casus_Roos_Dalstra_MedMij.pdf/ hier].

Hieronder een voor Roos relevante situatie waarbij het via de PGO verzamelen van haar laboratoriumresultaten een rol speelt.

::Vanwege Roos haar hartproblemen kan het zijn dat de trombosedienst betrokken raakt. De trombosedienst komt regelmatig bloed afnemen bij Roos, waarna dit door het laboratorium wordt onderzocht en beschikbaar wordt gesteld. Roos kan via haar persoonlijke gezondheidsomgeving de resultaten en haar bloedwaarden verzamelen en inzien.
::Ook na haar ziekenhuisopname kan Roos de laboratoriumresultaten van de onderzoeken die in het ziekenhuis zijn uitgevoerd inzien in haar persoonlijke gezondheidsomgeving. Mocht zij hier nog vragen over hebben, kan zij daarvoor met vragen terecht bij haar huisarts. Zo heeft Roos regie over haar eigen gezondheid.

===Proces en context (pre- en postproces)===
====Preproces====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*De zorgverlener heeft het laboratorium de opdracht gegeven voor laboratoriumonderzoek van het materiaal van de patiënt. De uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt.
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.

Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.

====Proces====
Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wilt raadplegen dat door de zorgaanbieder/laboratorium beschikbaar is gesteld.
*De patiënt vraagt via de PGO om laboratoriumresultaten op bij een zorgaanbieder/laboratorium.
*De zorgaanbieder/laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.
NB: Triggerevent in dit proces is dat de patiënt in de PGO inlogt, waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Postproces====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien en wordt hiermee ondersteund in eigen regie.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===
De use case onderscheidt twee bedrijfsrollen, namelijk de patiënt en de (zorg)aanbieder.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|(Zorg)aanbieder / laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Activity diagram - Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten </span>''

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk zorginformatiesysteem (XIS), een laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="40%"
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Afkorting'''

|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS / LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatBeschikbaarstellend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumresultaat-LaboratoriumResultaatRaadplegend Systeem
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]

|}

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Systeemrollen - Raadplegen resultaat laboratoriumonderzoek </span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:Use case diagram beschikbaarstellen lab2patient.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen labonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Use Case diagram - Beschikbaar stellen en raadplegen laboratoriumresultaten </span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====
De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/ad/#/lu-/scenarios/scenarios/2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.42/2024-09-16T00:00:00/ Beschikbaarstellen laboratoriumresultaat]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/ad/#/lu-/scenarios/scenarios/2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.41/2024-09-16T00:00:00/ Raadplegen laboratoriumresultaat]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID.

Het OID is een combinatie van het OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen tussen zorg en laboratoria, zoals benoemd in het Functioneel Ontwerp Lab2Zorg paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''', komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt vanuit de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens gevraagd om in de uitwisseling met het element kopie-indicator aan te geven dat het een kopie-resultaat betreft. Wanneer deze kopie-resultaten beschikbaar worden gesteld, zullen ze ook via de PGO te raadplegen zijn.

===Dubbele resultaten===
Er zullen in de PGO ook dubbele resultaten voor gaan komen, met én zonder kopie-indicator. Dit heeft te maken met resultaten die via andere informatiestandaarden worden gedeeld. Niet alle standaarden maken gebruik van een element als kopie-indicator, en stellen wel de (laboratorium)gegevens uit het dossier beschikbaar.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moet iedere gebruiker van het laboratoriumresultaat hier van op de hoogte worden gesteld. Het oude resultaat moet vervangen worden door de nieuwe. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen. De patiënt moet zelf actief via de PGO de gerectificeerde resultaten ophalen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Er is geen algemene houdbaarheid te geven aan laboratoriumresultaten, omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn. Ook kan er sprake zijn van dat de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of dat een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig is. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee. Het kan namelijk zijn dat er bij een patiënt een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden, zoals bijvoorbeeld bij een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt. Om deze reden is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt met behulp van parameters. Dit is ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

De volgende parameters zijn hiervoor gedefinieerd om op te kunnen filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaar stellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

lab:Vdraft Ontwerp Lab2patient

2025-07-07T06:49:22Z

Roxanne van Zanden: /* Transacties & Transactiegroepen */

{{DISPLAYTITLE:Ontwerp Lab2patient V.0.0.9-Alpha.1}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:Vdraft FHIR Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patient gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Lab2patiënt zorgt ervoor dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PersoonlijkeGezondheidsOmgeving wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

=Usecases=

Lab2patient kent momenteel 1 use case: raadplegen laboratoriumresultaten in een persoonlijke gezondheidsomgeving.

=Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in Persoonlijke GezondheidsOmgeving (PGO)=

===Doel en relevantie===
Patiënten kunnen beter de regie op hun eigen gezondheid nemen door inzicht te geven in laboratoriumresultaten in hun PGO.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorginformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium en de uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens.

====Trigger event====
*De patiënt logt in in zijn/haar PGO waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Precondities====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wil raadplegen en dat de zorgaanbiederzorgaanbieder / laboratorium beschikbaar heeft gesteld.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.
Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.
*Informatie-elementen in de vraag om laboratoriumresultaten zijn:

periode (startdatum - einddatum) waarop het laboratoriumresultaat uitgevoerd was.
Dit betreft de filtermogelijkheden (query parameters) in de vraag om laboratoriumresultaten.

====Processtappen resultaat====
*De patiënt vraagt om laboratoriumresultaten bij een zorgaanbieder / laboratorium.
*De zorgaanbieder / laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.

====Postcondities====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener/laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorginformatiesysteem (XIS), een Laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS/LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het PGO vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:UseCaseCiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumeresultaten.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen labonderzoek]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

Bestand:UseCaseCiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumeresultaten.png

2025-07-07T06:48:59Z

Roxanne van Zanden:

lab:Vdraft Ontwerp Lab2patient

2025-07-07T06:48:45Z

Roxanne van Zanden: /* Transacties & Transactiegroepen */

{{DISPLAYTITLE:Ontwerp Lab2patient V.0.0.9-Alpha.1}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:Vdraft FHIR Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patient gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Lab2patiënt zorgt ervoor dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PersoonlijkeGezondheidsOmgeving wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

=Usecases=

Lab2patient kent momenteel 1 use case: raadplegen laboratoriumresultaten in een persoonlijke gezondheidsomgeving.

=Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in Persoonlijke GezondheidsOmgeving (PGO)=

===Doel en relevantie===
Patiënten kunnen beter de regie op hun eigen gezondheid nemen door inzicht te geven in laboratoriumresultaten in hun PGO.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorginformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium en de uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens.

====Trigger event====
*De patiënt logt in in zijn/haar PGO waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Precondities====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wil raadplegen en dat de zorgaanbiederzorgaanbieder / laboratorium beschikbaar heeft gesteld.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.
Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.
*Informatie-elementen in de vraag om laboratoriumresultaten zijn:

periode (startdatum - einddatum) waarop het laboratoriumresultaat uitgevoerd was.
Dit betreft de filtermogelijkheden (query parameters) in de vraag om laboratoriumresultaten.

====Processtappen resultaat====
*De patiënt vraagt om laboratoriumresultaten bij een zorgaanbieder / laboratorium.
*De zorgaanbieder / laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.

====Postcondities====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener/laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorginformatiesysteem (XIS), een Laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS/LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het PGO vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:UseCaseCiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumeresultaten.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen labonderzoek]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png

2025-07-07T06:41:10Z

Roxanne van Zanden:

lab:Vdraft Ontwerp Lab2patient

2025-07-07T06:40:54Z

Roxanne van Zanden: /* Systemen & Systeemrollen */

{{DISPLAYTITLE:Ontwerp Lab2patient V.0.0.9-Alpha.1}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:Vdraft FHIR Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patient gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Lab2patiënt zorgt ervoor dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PersoonlijkeGezondheidsOmgeving wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

=Usecases=

Lab2patient kent momenteel 1 use case: raadplegen laboratoriumresultaten in een persoonlijke gezondheidsomgeving.

=Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in Persoonlijke GezondheidsOmgeving (PGO)=

===Doel en relevantie===
Patiënten kunnen beter de regie op hun eigen gezondheid nemen door inzicht te geven in laboratoriumresultaten in hun PGO.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorginformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium en de uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens.

====Trigger event====
*De patiënt logt in in zijn/haar PGO waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Precondities====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wil raadplegen en dat de zorgaanbiederzorgaanbieder / laboratorium beschikbaar heeft gesteld.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.
Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.
*Informatie-elementen in de vraag om laboratoriumresultaten zijn:

periode (startdatum - einddatum) waarop het laboratoriumresultaat uitgevoerd was.
Dit betreft de filtermogelijkheden (query parameters) in de vraag om laboratoriumresultaten.

====Processtappen resultaat====
*De patiënt vraagt om laboratoriumresultaten bij een zorgaanbieder / laboratorium.
*De zorgaanbieder / laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.

====Postcondities====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener/laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorginformatiesysteem (XIS), een Laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS/LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het PGO vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Bestand:ComponentDiagramPatientRaadpleegtBeschikbaargesteldeLaboratoriumresultaten.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:Use case diagram beschikbaarstellen lab2patient.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen labonderzoek]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

lab:Vdraft Ontwerp Lab2patient

2025-07-07T06:39:14Z

Roxanne van Zanden: /* Systemen & Systeemrollen */

{{DISPLAYTITLE:Ontwerp Lab2patient V.0.0.9-Alpha.1}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:Vdraft FHIR Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patient gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Lab2patiënt zorgt ervoor dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PersoonlijkeGezondheidsOmgeving wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

=Usecases=

Lab2patient kent momenteel 1 use case: raadplegen laboratoriumresultaten in een persoonlijke gezondheidsomgeving.

=Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in Persoonlijke GezondheidsOmgeving (PGO)=

===Doel en relevantie===
Patiënten kunnen beter de regie op hun eigen gezondheid nemen door inzicht te geven in laboratoriumresultaten in hun PGO.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorginformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium en de uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens.

====Trigger event====
*De patiënt logt in in zijn/haar PGO waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Precondities====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wil raadplegen en dat de zorgaanbiederzorgaanbieder / laboratorium beschikbaar heeft gesteld.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.
Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.
*Informatie-elementen in de vraag om laboratoriumresultaten zijn:

periode (startdatum - einddatum) waarop het laboratoriumresultaat uitgevoerd was.
Dit betreft de filtermogelijkheden (query parameters) in de vraag om laboratoriumresultaten.

====Processtappen resultaat====
*De patiënt vraagt om laboratoriumresultaten bij een zorgaanbieder / laboratorium.
*De zorgaanbieder / laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.

====Postcondities====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener/laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorginformatiesysteem (XIS), een Laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS/LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het PGO vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Bestand:.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:Use case diagram beschikbaarstellen lab2patient.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen labonderzoek]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==

lab:Vdraft Ontwerp Lab2patient

2025-07-07T06:31:10Z

Roxanne van Zanden: /* Systemen & Systeemrollen */

{{DISPLAYTITLE:Ontwerp Lab2patient V.0.0.9-Alpha.1}}

<imagemap>Bestand:functioneel-technisch-banner_00_alle.png|center|240px|alt=Functioneel-Technisch
circle 204 216 215 [[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2patient| Functioneel]]
circle 990 216 215 [[Lab:Vdraft FHIR Lab2zorg|Technisch]]

desc none
</imagemap>

__NUMBEREDHEADINGS__

=Algemeen=
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp van Lab2patiënt, dit is één van de toepassingen van de Informatiestandaard uitwisseling laboratoriumgegevens. Het overkoepelend ontwerp vind je '''[[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|hier]]'''. Diverse begrippen die in dit functioneel ontwerp van Lab2patient gebruikt worden, worden nader toegelicht in de [[Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht#Begrippenlijst|Begrippenlijst]]

Lab2patiënt zorgt ervoor dat patiënten direct elektronisch hun laboratoriumresultaten kunnen inzien op de PersoonlijkeGezondheidsOmgeving wanneer deze beschikbaar zijn gesteld door de zorgverlener. Deze categorie bevat alle uitwisselingen tussen zorgverleners/laboratorium en patiënt.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Uitwisseling laboratoriumgegevens proces</span>''

Zowel labspecialisten, zorgverleners als patiënten maken gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk:
*XIS (zorginformatiesysteem).
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem).
*PGO (persoonlijke gezondheidsomgeving).

De uitwisseling van laboratoriumresultaten binnen het onderdeel Lab2patiënt vindt plaats:
* Vanuit de zorgverlener naar de patiënt.

Onderstaande afbeeldingen tonen de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Bestand:Activity_Diagram_-_LaboratoriumResultaten.PNG|600px]]

=Usecases=

Lab2patient kent momenteel 1 use case: raadplegen laboratoriumresultaten in een persoonlijke gezondheidsomgeving.

=Patiënt raadpleegt beschikbaargestelde laboratoriumresultaten in Persoonlijke GezondheidsOmgeving (PGO)=

===Doel en relevantie===
Patiënten kunnen beter de regie op hun eigen gezondheid nemen door inzicht te geven in laboratoriumresultaten in hun PGO.

===Proces en context===
====Preconditie====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorginformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium en de uitslag hiervan is bekend en teruggekoppeld naar de aanvrager. Het gaat om het elektronisch en gestructureerd beschikbaar maken van laboratoriumresultaten vanuit zorgaanbieder / laboratorium naar een patiënt. De zorgaanbieder / laboratorium is dus de bron van de gegevens.

====Trigger event====
*De patiënt logt in in zijn/haar PGO waarbij een actueel overzicht van de beschikbare laboratoriumresultaten wordt getoond.

====Precondities====
*De patiënt heeft toestemming gegeven voor het elektronisch uitwisselen van laboratoriumresultaten tussen het betreffende XIS en de eigen persoonlijke gezondheidsomgeving.
*Er is een laboratoriumresultaat dat de patiënt wil raadplegen en dat de zorgaanbiederzorgaanbieder / laboratorium beschikbaar heeft gesteld.

Soms zijn er valide redenen om bepaalde laboratoriumresultaten tijdelijk nog niet beschikbaar te stellen aan de patiënt. Bijvoorbeeld omdat de zorgverlener deze eerst zelf wil interpreteren en/of er eerst met de patiënt over wil spreken. Ook voorlopige resultaten worden nog niet beschikbaar gesteld aan de patiënt.
Een patiënt kan steeds zelf het initiatief nemen om laboratoriumresultaten op te halen, maar het is ook mogelijk dat een PGO geconfigureerd is om dit 'automatisch' te doen. Dit maakt voor de scope van deze use case beschrijving geen verschil.

====Processtappen aanvraag====
*Het XIS van de huisarts of specialist of het LIS van het laboratorium stelt de laboratoriumgegevens beschikbaar.
*Informatie-elementen in de vraag om laboratoriumresultaten zijn:

periode (startdatum - einddatum) waarop het laboratoriumresultaat uitgevoerd was.
Dit betreft de filtermogelijkheden (query parameters) in de vraag om laboratoriumresultaten.

====Processtappen resultaat====
*De patiënt vraagt om laboratoriumresultaten bij een zorgaanbieder / laboratorium.
*De zorgaanbieder / laboratorium levert laboratoriumresultaten op voor de patiënt.
*Patiënt ziet de laboratoriumresultaten in.

====Postcondities====
*De patiënt heeft zijn/haar laboratoriumresultaten ingezien.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener/laboratorium
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumonderzoek beschikbaar aan PGO.
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten in zijn/haar PGO en ziet deze in.
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: Activity diagram raadplegen.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist als de patiënt maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorginformatiesysteem (XIS), een Laboratoriuminformatiesysteem (LIS) en een Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS/LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het PGO vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Bestand:Component diagram lab2patient.png|600px]]

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image:Use case diagram beschikbaarstellen lab2patient.png|900px|Use case diagram beschikbaarstellen labonderzoek]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep.

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2patiënt
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|PGO
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Patiënt raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB-PGO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

=Functionaliteit=
==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
Hieronder staan een aantal aanvullende aanwijzingen en eisen voor functionaliteiten van het informatiesysteem die ondersteunt moeten worden om de informatiestandaard volledig en juist te implementeren.
===Gebruik identificatienummers===

====LaboratoriumUitslagIdentificatie & TestIdentificatie====
De laboratoriumUitslagIdentificatie & Testidentificatie zijn unieke ID's ter ontdubbeling van laboratoriumresultaten. Deze dienen door de bron van de resultaten gevuld te worden met een OID die combinatie is van de OID van de bron en een uniek identificatienummer binnen het informatiesysteem van de bron. Dit is ook vastgesteld in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

====EdifactReferentieNummer====
Het EdifactReferentieNummer is een aanvullend veld wat opgenomen is in de informatiestandaard om te zorgen dat in de transitiefase wanneer Laboratoria ook hun resultaten beschikbaar gaan stellen aan zorgverleners, deze ontdubbeld kunnen worden. Ook wanneer de eerder genoemde Ids misschien niet overeenkomen. Het EdifactReferentieNummer dient, voor ieder laboratoriumresultaat wat middels EDIFACT ontvangen is, gevuld te worden met het 'Identificatienummer' uit het segment IDE in het Edifact bericht. Hoe dit in de transitiefase gebruikt dient te worden, is nog in ontwikkeling en volgt in een latere publicatie van dit Functioneel ontwerp.

===Kopie-resultaat===
In de richtlijn is afgesproken dat een gebruiker van laboratoriumresultaten op de hoogte moet zijn van het feit of deze rechtstreeks van de bron afkomstig zijn. In de uitwisselingen zoals benoemd in paragraaf '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten|2.2]]''' en '''[[Lab:Vdraft_Ontwerp_Lab2zorg#Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_andere_zorgverlener|2.3]]''' komt het voor dat laboratoriumresultaten beschikbaar gesteld of verstuurd worden door een partij die zelf niet verantwoordelijk was voor de oplevering van het resultaat. In die gevallen wordt in de uitwisseling aangegeven dat het een kopie-resultaat betreft.

===Bij rectificatie===
Als een resultaat nadat het of door anderen geraadpleegd is of naar anderen doorgestuurd is, gerectificeerd wordt, moeten deze zorgverleners hiervan op de hoogte gesteld worden. Het laboratoriumresultaat moet dan de status "corrected" krijgen.

===Rol van de status 'definitief'===
Alleen laboratoriumresultaten met status 'definitief' worden beschikbaar gesteld, doorgestuurd of met een ander bericht meegestuurd. Deze beperking geldt niet voor de uitwisseling tussen een laboratorium en de aanvrager van een onderzoek.

==Over de gegevens ==
===Filter of query parameters bij raadplegen===
Van laboratoriumresultaten is geen algemene houdbaarheid aan te geven omdat dit afhankelijk is van het type onderzoek en de reden van gebruik van dit onderzoek. Per slot van rekening kan een laboratoriumresultaat een momentopname zijn, maar is soms ook de ontwikkeling in een bepaald gegeven relevant of is een resultaat (bijvoorbeeld genetisch onderzoek) levenslang geldig. Omdat er geen algemene houdbaarheid en dus bewaartermijn op laboratoriumgegevens gezet kan worden is in de richtlijn vastgelegd dat het aan de raadplegende partij is, om de houdbaarheid en toepasbaarheid van een specifiek laboratoriumresultaat te bepalen. Dit brengt echter ook een risico met zich mee, het kan namelijk zijn bij bijvoorbeeld een chronisch zieke patiënt, een patiënt die een tijdlang opgenomen is geweest of een oudere patiënt, dat er een enorme hoeveelheid data uitgewisseld moet worden. Daarom is het van belang dat de raadplegende partij altijd zo specifiek mogelijk raadpleegt, zoals ook vastgelegd in de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens].

Hiervoor zijn een aantal parameters gedefinieerd om op te filteren:

*Identificatienummer van de patiënt (BSN)
*Onderzoek
*TestCode
*TestDatumPeriode (gedefinieerd door een van- en een tot-en-met-datum)
*LaboratoriumUitslagIdentificatie

Het beschikbaarstellend systeem kan hiervoor ook een beveiliging instellen door bijv. tot een maximum aantal resultaten terug te koppelen. De raadplegende partij kan hierop kiezen om de zoekterm nader te specificeren.

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| V.0.0.9-Alpha.1
| style="background-color: white;"| 27-09-2024
| style="background-color: white;"| Eerste versie FO lab2patiënt.
|-
|}

== Oude versies Lab2patiënt ontwerp==