Brontekst bekijken van lab:FO DRAFT zonderlabels metUsecase

{{DISPLAYTITLE: LET OP DIT IS EEN DRAFT FO Uitwisseling Laboratoriumgegevens: Ontwerp Optie 4 zonder de labels, met use case conform QA}}

__NUMBEREDHEADINGS__

=Inleiding=
==Algemeen==
Deze pagina beschrijft het functioneel ontwerp voor de informatiestandaard Uitwisseling Laboratoriumgegevens. Het proces voor het uitwisselen van laboratoriumgegevens is in onderstaande afbeelding gevisualiseerd.

[[Image:Labuitwisseling_zondercijfers.jpg|900px|Activity diagram]| Figuur: Uitwisseling Labgegevens Proces]]

''<span style="color:#D2691E"> Figuur: Proces Uitwisseling Laboratoriumgegevens</span>''

In dit proces maken verschillende bedrijfsrollen gebruik van informatiesystemen voor het ontvangen of versturen van laboratoriumgegevens. Zo ontvangt een zorgverlener met de bedrijfsrol ‘Huisarts’  in zijn Huisartseninformatiesysteem (HIS) de laboratoriumgegevens vanuit het laboratoriuminformatiesysteem (LIS).

Laboratoriumonderzoek is essentieel in het zorgproces. Het wordt uitgevoerd voor verschillende doelen, zoals het vaststellen van ziekten en het bepalen van de juiste medicatiedosering. Om de laboratoriumresultaten snel en veilig bij de patiënt te krijgen moeten zorgverleners, laboratoria en onderzoekers eenduidig en op dezelfde wijze laboratoriumgegevens registeren en uitwisselen. De informatiestandaard Labuitwisseling zorgt ervoor dat:
*laboratoria onderling opdrachten en laboratoriumresultaten kunnen uitwisselen (Lab2Lab);
*onderzoekscentra direct laboratoriumgegevens kunnen ontvangen van laboratoria (Lab2Publichealth);
*apothekers en huisartsen direct elektronisch de laboratoriumresultaten van hun patiënt kunnen inzien en delen (Lab2Zorg);
*patiënten hun eigen laboratoriumresultaten kunnen inzien en delen (Lab2Patiënt).

Het functioneel ontwerp beschrijft voor alle uitwisselscenario's (in dit document use cases genoemd) uit de informatiestandaard de transacties, transactiegroepen, de systemen, de systeemrollen en de bedrijfsrollen van zorgverleners of patiënten. Daarvoor worden de eisen gegeven voor het sturen of ontvangen van gegevens.
In hoofdstuk 2 wordt verder ingegaan op wat een use case inhoudt. Per use case zijn de nadere details beschreven.
 
Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de [https://nictiz.nl/standaarden/informatiestandaarden/ Nictiz webpagina voor informatiestandaarden]. Voor de verklaring van de begrippen die voorkomen in het functioneel ontwerp wordt verwezen naar het [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/overzichten/begrippen/ begrippenoverzicht op de Nictiz website].

==Doelgroep==
De doelgroepen van dit functionele ontwerp zijn:
*Productmanagers, architecten, ontwerpers en testers van: XIS-leveranciers, zorgorganisaties, laboratoria en Nictiz;
*Vertegenwoordigers van zorgverleners.

==Kaders & uitgangspunten==
===Richtlijn===
De [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens/ Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] beschrijft de processen en informatie-uitwisseling in het laboratoriumdomein.

===Reikwijdte Informatiestandaard===
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen en de dataset voor alle uitwisselingen van Laboratoriumgegevens. Met uitzondering van laboratoriumgegevens als onderdeel van een groter dossier.

==Infrastructuur==
Een informatiestandaard is onafhankelijk van de te gebruiken infrastructuur.

==Kwalificatie==
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset wordt een kwalificatiescript opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de websitepagina over [https://nictiz.nl/wat-we-doen/activiteiten/kwalificatie/kwalificatieproces/ Nictiz kwalificaties].

=Use cases =
Een use case is een specifieke beschrijving van een praktijksituatie in de zorg waarbij voor een concrete situatie het uitwisselen van informatie wordt beschreven aan de hand van actoren (mensen, systemen) en transacties (welke informatie wordt wanneer uitgewisseld). Een use case is een verbijzondering van een specifiek onderdeel van het zorgproces. Een informatiestandaard kan bestaan uit één of meerdere use cases. Iedere use case koppelt met een scenario in ART-DECOR. Wanneer verschillende use cases gebruik maken van hetzelfde scenario kan een andere indeling gewenst zijn, bijvoorbeeld op basis van proces. In dit FO wordt elke use case geanalyseerd en uitgewerkt.

==Algemeen==
<pre style="color: red">In deze algemene paragraaf is plaats voor use case-overstijgende informatie, zoals een use case model. In dit model worden alle use cases, bedrijfsrollen, en hun onderlinge relaties, binnen de context van de informatiestandaard getoond.</pre>

== Zorgverlener stuurt laboratoriumaanvraag aan het laboratorium == 
<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Nog in ontwikkeling

</div></div>

== Laboratorium stuurt laboratoriumresultaat naar de aanvragende zorgverlener ==

<!--
<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Het lab stuurt het resultaat terug naar de aanvrager.

====Doel en relevantie====
Zorgverleners kunnen voor het opstellen van hun behandelplan aanvullend labonderzoek nodig hebben. Hiervoor doen zij dan een aanvraag bij een laboratorium, dat hun de uitslag vervolgens toestuurt in een resultaatbericht.

Redenen voor het versturen/ontvangen van een resultaatbericht zijn:
* De resultaten van een aanvraag voor labonderzoek moeten inzichtelijk worden voor de aanvrager van het onderzoek.

Dit proces komt overeen met patientjourney 1 en bevat de berichten 1A, 1B, en 2 uit de [https://www.nictiz.nl/app/uploads/2022/01/Richtlijn-Uitwisseling-Labgegevens-v2.0.pdf Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] .
In dit proces wordt de aanvraag van een zorgverlener naar het laboratorium omschreven en het antwoord na uitvoer van het laboratoriumonderzoek teruggestuurd. Op dit moment is alleen bericht 2 volledig  uitgewerkt. 

Voor een voorbeeldscenario wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_aanvragen_en_antwoord_verzenden scenario's]

===Proces en context===
====Preproces====
*De zorgverlener heeft de opdracht via het XIS (zorgverlenerinformatiesysteem) gestuurd naar het laboratorium.
*Het monster is ook naar het laboratorium gestuurd<sup>*</sup>. 
<sup>*Het monster kan zowel door de aanvragende zorgverlener als door een derde partij afgenomen worden. Afhankelijk hiervan zijn de monstergegevens direct in het aanvraagbericht aanwezig of worden deze later toegevoegd.</sup>

====Trigger event====
De zorgverlener heeft een laboratoriumaanvraag ingediend bij het laboratorium. Het bloedonderzoek is uitgevoerd en de resultaten moeten worden gestuurd/gecommuniceerd naar de zorgverlener.

====Processtappen resultaat====
*De laboratoriumanalisten voeren het gevraagde onderzoek uit en registreren het resultaat in het LIS. 
*De resultaten worden technisch geconfirmeerd en zo nodig geautoriseerd door de laboratoriumspecialist.  
*Het LIS stuurt de laboratoriumresultaten op naar het XIS van de aanvrager.

====Postproces====
*De opdracht en resultaten van het laboratoriumonderzoek staat in het LIS.
*De resultaten van het laboratoriumonderzoek staan in het XIS van de aanvrager. 
*De zorgverlener ziet het laboratoriumresultaat in het XIS.

===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Vraagt laboratoriumonderzoek aan en ontvangt het laboratoriumresultaat van de laboratoriumspecialist of zorgverlener. 
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert laboratoriumonderzoek uit en/of levert laboratoriumresultaten op
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_vraagt_laboratoriumresultaat_aan_en_ontvangt_het_resultaat_van_het_laboratorium_in_zijn_haar_ZIS.png|600px]]

===Informatieoverdracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk Zorgverlenerinformatiesysteem (XIS) en	Laboratoriuminformatiesysteem (LIS). Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtOntvangend Systeem [LAB-LOO]
*LaboratoriumresultaatAntwoordSturend Systeem [LAB-LAS]

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen:
*LaboratoriumresultaatOpdrachtSturend Systeem [LAB-LOS]
*LaboratoriumresultaatAntwoordOntvangend Systeem [LAB-LAO]

[[Bestand:Component_Diagram_Lab2zorg_Opdracht_Laboratoriumonderzoek.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E"> Systeemrollen Opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image:Component_Diagram_Lab2zorg_Sturen_Labresultaat.png|600px]]

''<span style="color:#D2691E">Systeemrollen bij Sturen Labresultaat</span>''

====Transacties & Transactiegroepen====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de processen, bedrijfsrollen, systemen, systeemrollen, transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van de opdracht laboratoriumonderzoek.

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab2zorg_Laboratoriumonderzoek Opdracht.png|900px|Use case diagram opdracht labonderzoek]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram opdracht laboratoriumonderzoek</span>''

[[Image: Use_Case_Diagram_Lab.png|900px|Use case diagram sturen labresultaat]]

''<span style="color:#D2691E"> Use case diagram sturen laboratoriumresultaat</span>''

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep. 

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document. 

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Use Case(s) Scenario's)'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Zorgverlener stuurt opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek opdracht (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen opdracht labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LOO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg:Labspecialist stuurt labresultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Laboratoriumonderzoek resultaat (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaat labonderzoek
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener
|}

====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====

<pre style="color: red">Dit hoofdstuk toont een diagram waarin de verschillende bedrijfsrollen, activiteiten, systeemrollen, transacties en transactiegroepen, zoals eerder op de Wiki pagina beschreven, aan elkaar gelinkt worden. Op deze manier wordt inzichtelijk hoe de functionele specificaties (bedrijfsrollen, activiteiten) uiteindelijk mappen op de technische specificaties (systeemrollen, transacties, transactiegroepen) in ART-DECOR. Voor dit diagram wordt het template voor een UML use case diagram gebruikt. Voor de bedrijfsrollen wordt het Actor symbool gebruikt. Voor transacties, transactiegroepen en activiteiten wordt het Use Case symbool gebruikt. Voor de systeemrol wordt het System Domain Box symbool gebruikt. Achter de labels van de “use cases” wordt in vierkante halen aangegeven of het om een activiteit, transactie of transactiegroep gaat.
</pre>


</div></div>
-->

== Laboratorium besteedt aanvraag uit en Laboratorium ontvangt aanvraagreactie==

<!--
<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
[[Bestand:Uitwisseling_Labgegevens_Proces.PNG |link=Lab:V1.0.0_Ontwerp_Laboverdacht|miniatuur|rechts| Uitwisseling Labgegevens Proces]]

=== Doel en Relevante ===
Het betreft het uitbesteden van een laboratoriumaanvraag aan een ander laboratorium.

=== Proces en Context===
=====Preproces=====
*Een labspecialist gaat een uitbesteding van een laboratoriumonderzoek aanvragen bij een ander (extern) laboratorium.

====Proces====
Het proces van deze use case is:
*Het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium stuurt een aanvraag naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium. Optioneel vraagt het uitbestedend laboratorium hierin om een bevestiging van de aanvraag aan het inbestedend laboratorium.
*Indien er om een bevestiging van de aanvraag is gevraagd, stuurt het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium de bevestiging naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium. Hiermee geeft het inbestedend laboratorium aan of het onderzoek wordt uitgevoerd. Voor het uitbestedend laboratorium is deze bevestiging van belang voor het opsturen van het te onderzoeken materiaal.
*Het inbestedend laboratorium doet onderzoek.
*Het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het inbestedend laboratorium stuurt het resultaat naar het laboratoriuminformatiesysteem (LIS) van het uitbestedend laboratorium.

=====Postproces=====
* Het uitbestedend laboratorium ziet een toekenning of afwijzing voor de aanvraag van het inbestedend laboratorium in het LIS.
* Het uitbestedend laboratorium ziet het resultaat van de aanvraag van het inbestedend laboratorium in het LIS.

===Bedrijfsrollen en UML acitivity diagram===
Deze use case kent twee bedrijfsrollen.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="50%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Activiteit'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Besteedt het labonderzoek uit
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Voert het labonderzoek uit (of niet)
|}
<font size = "1">'''Bedrijfsrollen Laboratorium'''</font>

Onderstaande afbeelding toont de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Image:Activity Diagram - LAB2LAB - v1.0.1-b.PNG|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Activiteitendiagram Uitbesteden labonderzoek'''</font>

===Informatieovedracht===
====Systemen & Systeemrollen====
Labspecialisten maken gebruik van een informatiesysteem: 
*LIS 
Dit systeem heeft meerdere systeemrollen. Een systeemrol maakt het uitwisselen van bepaalde gegevens mogelijk. 
Hier gaat het om labaanvragen en labresultaten tussen laboratoria.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen: 
*LaboratoriumAanvraagUitbestedingSturendSysteem [LAB-OUS]
*LaboratoriumAanvraagUitbestedingOntvangendSysteem [LAB-OUO]
*LaboratoriumAanvraagBevestigingSturendSysteem [LAB-ABS]
*LaboratoriumAanvraagBevestigingOntvangendSysteem [LAB-ABO]
*LaboratoriumResultaatUitbestedingSturendSysteem [LAB-RIS]
*LaboratoriumResultaatUitbestedingOntvangendSysteem [LAB-RIO]

Zie ook onderstaande afbeelding. 

[[Image:V1.0.1 Component Diagram - LAB2LAB.png|Componenten diagram]]

<font size = "1">'''Componenten diagram'''</font>

De kwalificatie van informatiesystemen vindt plaats op basis van systeemrollen.

====Transacties & Transactiegroepen====
Het uitwisselen van gegevens tussen de verschillende systeemrollen gebeurt op basis van transacties. Een transactiegroep is een verzameling van bij elkaar horende transacties (bijvoorbeeld een vraag- en antwoordbericht). Onderstaande tabel biedt een overzicht voor deze use case.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transactie'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Aanvraaguitbesteding laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden aanvraaguitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-OUS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen aanvraaguitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-OUO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Aanvraagbevestiging laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden aanvraagbevestiging
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-ABS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen aanvraagbevestiging
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-ABO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Resultaatuitbesteding laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verzenden resultaatuitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RIS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen resultaatuitbesteding
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RIO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|}

====Samenhang bedrijfsrollen, activieiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====

Onderstaande afbeelding toont bedrijfsrollen, activiteiten, systeemrollen, transacties en transactiegroep in samenhang.

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Aanvraaguitbesteding.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Aanvraaguitbesteding</font>

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Aanvraagbevestiging.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Aanvraagbevestiging</font>

[[Image:V1.0.1 Use Case Diagram - LAB2LAB Resultaatuitbesteding.png|Activity diagram]]

<font size = "1">'''Use case diagram Resultaatuitbesteding</font>
</div></div>

-->

== Laboratorium stuurt laboratoriumresultaat van uitbesteedt laboratoriumonderzoek ==

<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Het inbestedend lab stuurt het resultaat terug naar het uitbestedend lab.

zie 2.4
</div></div>

== Laboratorium stuurt laboratoriumresultaten tbv monitoring van volksgezondheid==


<!--
<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

===Doel en Relevantie ===
Het sturen van antibioticaresistente laboratoriumresultaten naar de onderzoeksorganisatie.

===Proces en context===
====Preproces====
Het laboratorium heeft de labresultaten in het LIS verzameld.
====Proces====
Het proces van deze use case is:

Huisartsen, apothekers, specialisten of andere laboratoria sturen aanvragen en monsters voor onderzoek.
Het laboratorium doet onderzoek op de monsters en verwerkt dit in het laboratoriuminformatiesysteem (LIS).
Het laboratorium rapporteert de resultaten naar een onderzoeksorganisatie met registratiefunctie.
====Postproces====
De onderzoeksorganisatie heeft het rapport van het laboratorium ontvangen.
===Bedrijfsrollen en UML activity diagram===
eze use case kent twee bedrijfsrollen.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="50%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Activiteit'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stuurt rapport met labresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Onderzoeker
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt rapport met labresultaten
|}
<font size = "1">'''Bedrijfsrollen Laboratorium'''</font>

Onderstaande afbeelding toont de bedrijfsrollen en de activiteiten die zij uitvoeren.

[[Image:Activity Diagram - LAB2publichealth.png|Activiteitendiagram Rapportage labresultaten ]]

<font size = "1">'''Activiteitendiagram Rapportage labresultaten'''</font>
===Informatieoverdracht===
==== Systemen&systeemrollen====
Zowel labspecialisten als onderzoekers van een onderzoeksorganisatie maken gebruik van een informatiesysteem: 
*LIS (laboratoriuminformatiesysteem) 
*OIS (onderzoeksinformatiesysteem)
Deze systemen hebben meer systeemrollen. Een systeemrol maakt het uitwisselen van bepaalde gegevens mogelijk. 
Hier gaat het om een rapport met labresultaten van laboratorium naar een onderzoeksorganisatie. 

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRapportageSturend Systeem [LAB-RAS]

Het OIS vervult in deze use case de systeemrol:
*LaboratoriumresultaatRapportageOntvangend Systeem [LAB-RAO]

Zie ook onderstaande afbeelding. 

[[Image:Component Diagram - LAB2publichealth (Totaal).png|Componenten diagram]]

<font size = "1">'''Componenten diagram'''</font>

De kwalificatie van informatiesystemen vindt plaats op basis van systeemrolle
====Transacties & Transactiegroepen ====
Het uitwisselen van gegevens tussen de verschillende systeemrollen gebeurt op basis van transacties. Een transactiegroep is een verzameling van bij elkaar horende transacties (bijvoorbeeld een vraag- en antwoordbericht). Onderstaande tabel biedt een overzicht voor deze use case.

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transactie'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol'''
! style="text-align:left;"| '''Systeem'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Notificatie resultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Sturen notificatie resultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RAS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangen notificatie resultaten
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-RAO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|OIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Onderzoeker
|}
====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====

<pre style="color: red"> Hier volgt nog tekst  </pre>
Onderstaande afbeelding toont bedrijfsrollen, activiteiten, systeemrollen, transacties en transactiegroep in samenhang.

[[Image:Use Case Diagram - LAB2publichealth Notificatie Resulaten.png|Use case diagram versturen laboratoriumresultaten]]

<font size = "1">'''Use case diagram</font>
</div></div>


</div></div>
-->

== Zorgverlener stuurt laboratoriumresultaten door==

<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">
Deze usecase komt overeen met patient journey 3 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 18) en bevat bericht 6 (pag 26).

De usecase kent twee varianten:
# de laboratoriumresultaten worden, met bijvoorbeeld een medicatievoorschrift, meegestuurd
# er worden alleen laboratoriumresultaten gestuurd
In onderstaande tekst wordt geen onderscheid tussen beide varianten gemaakt. 

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_sturen scenario's]
=== Doel en Relevantie ===
Het onderling uitwisselen van laboratoriumresultaten door zorgverleners, bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking, bevordert het hergebruik van de betreffende informatie in het belang van de continuïteit van de zorg voor de patiënt.
=== Proces en context===
==== Preproces ====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.<sup><small>1</small></sup>
*De zorgverlener, zoals huisarts of specialist, heeft een labresultaat in het XIS.
*Het labresultaat heeft de status definitief.

====Trigger event====
Er zijn meerdere trigger events voor dit proces:
*een zorgverlener heeft een laboratoriumresultaat ontvangen dat mogelijk relevant is voor andere zorgverleners (bijvoorbeeld in het kader van medicatiebewaking).
*een bijzonder geval hiervan geldt het volgende: een zorgverlener die onderzoek heeft laten doen naar de nierfunctie deelt een afwijkende nierfunctiewaarde mee aan de door de patiënt aangewezen apotheker.<sup>2</sup>

==== Proces ====
*	Het XIS van de zorgverlener stuurt het labresultaat naar het XIS van de andere zorgverlener.
*	Het XIS van de andere zorgverlener ontvangt het resultaat en stuurt een ontvangstbevestiging.
==== Postproces ====
* De laboratoriumresultaten zijn beschikbaar in het XIS van de ontvangende zorgverlener.

<small>1. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10'' geldt hierop de volgende uitzondering. Bij afwijkende nierfunctiewaarden is de aanvrager van het onderzoek verplicht deze waarden te delen met de door de patiënt aangewezen apotheker. </small>

<small>2. Op basis van de ''Regeling geneesmiddelenwet artikel 6.10''. </small>

=== Bedrijfsrollen en UML Activity diagram ===

In deze use case is zowel degene die laboratoriumresultaten verstuurt als degene die ze ontvangt een zorgverlener.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - versturend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Verstuurt laboratoriumresultaten naar andere zorgverlener
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - ontvangend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Ontvangt laboratoriumresultaten
|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_stuurt_laboratoriumresultaten_naar_zorgverlener.png|600px]]

=== Informatieoverdracht ===
==== Systemen & Systeemrollen ====
De zorgverlener die het laboratoriumresultaat verstuurt en de zorgverlener die het laboratoriumresultaat ontvangt maken ieder gebruik van een eigen XIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het XIS vervult in deze use case de systeemrollen: 
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatSturend Systeem [LAB-LRS]
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatOntvangend Systeem [LAB-LRO]

[[Bestand:Systeemrollen sturen labresulaat zorgverlener.png|600px]]

==== Transacties & Transactiegroepen ====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van Lab2zorg.

[[Image: use case LAB2ZORG sturen labresultaten.png|900px|Use case diagram sturen labresultaten]]<br />

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep. 

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste use cases (scenario’s), transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document. 

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Sturen/Ontvangen laboratoriumresultaten (PUSH)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.27_20220303000000 Sturen Laboratoriumresultaten] 
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRS]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener sturend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.27_20220303000000 Ontvangen Laboratoriumresultaten] 
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRO]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener ontvangend
|}
====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen ====

<pre style="color: red">
Hier moet nog tekst komen
</pre>
</div></div>

== Zorgverlener raadpleegt beschikbaar gestelde laboratoriumresultaten ==
<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

Zorgverleners hebben, om een volledig beeld van hun patiënt te hebben, de laatste laboratoriumresultaten van de patiënt nodig. Een zorgverlener kan deze op ieder moment raadplegen.
Redenen voor raadplegen zijn:  
* Bij de apotheek voor verstrekking van specifieke medicatie (medicatiebewaking),
* Voordat de voorschrijver een recept voorschrijft controleert hij/zij of er recente relevante laboratoriumresultaten zijn (medicatiebewaking), 
* Wanneer een zorgverlener voor het zorgproces behoefte heeft aan recente laboratoriumresultaten,
* Wanneer een zorgverlener een melding krijgt dat er een laboratoriumresultaat voor hem/haar beschikbaar is gesteld.

Het raadplegen van medische gegevens wordt bij voorkeur gedaan bij de bron van de informatie. In het geval van laboratoriumresultaten; het laboratorium. Op het moment van schrijven is het voor een groot deel van de laboratoria in Nederland nog niet mogelijk laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor raadplegen. Daarom wordt in dit functioneel ontwerp ook het scenario uitgewerkt dat de aanvrager van het laboratoriumonderzoek de resultaten beschikbaar stelt voor overige zorgverleners. Deze use case is onderdeel van patient journey 2 uit de [https://nictiz.nl/publicaties/richtlijn-uitwisseling-laboratoriumgegevens Richtlijn Uitwisseling laboratoriumgegevens] (pagina 17) en bevat de berichten 4 en 5 (pag 25-26). Het doel is om laboratoriumresultaten beschikbaar te stellen voor alle zorgverleners die deze nodig hebben voor de behandeling van de patiënt. 

Voor een aantal voorbeeldscenario's wanneer deze uitwisseling plaats kan vinden zie [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:Lab2Zorg_Scenarios#Scenario.27s_Raadplegen.2Fbeschikbaar_stellen scenario's]

==== Doel en Relevantie ====
Hergebruik van laboratoriumresultaten wordt gestimuleerd doordat deze beschikbaar zijn en ten alle tijden geraadpleegd kunnen worden. Dit vermindert het dubbel uitvoeren van onderzoeken, dit komt ten goede aan de patiënt en is kostenbesparend.

==== Proces en Context ====
===== Preproces =====
*De patiënt heeft toestemming gegeven om zijn of haar laboratoriumresultaten uit te wisselen.

Wanneer het laboratorium de resultaten beschikbaar stelt: 
*De zorgverlener heeft de vraag via het XIS naar het laboratorium gestuurd.
*Het onderzoek is uitgevoerd en de resultaten zijn ingevoerd in het LIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat is aangemeld voor raadplegen.

Wanneer een zorgverlener de resultaten beschikbaar stelt: 
*Het laboratoriumresultaat is opgenomen in het XIS.
*Het laboratoriumresultaat heeft de status definitief.
*Het laboratoriumresultaat in het XIS is aangemeld voor raadplegen.
=====Trigger event=====
Tijdens de behandeling van een patiënt heeft een zorgverlener behoefte aan recente laboratoriumresulten. Bijvoorbeeld ten behoeve van medicatiebewaking door een apotheker.

===== Proces =====
*Het XIS van de huisarts, apotheker<sup>1</sup> of specialist vraagt laboratoriumresultaten op bij andere zorgverleners (LIS of XIS).
*De bevraagde XISsen /LISsen leveren de opgevraagde laboratoriumresultaten op indien beschikbaar. 
*Het Laboratoriumresultaat wordt op de juiste manier verwerkt in het dossier van de raadplegende partij.
===== Postproces =====
*De zorgverlener heeft inzage in de laboratoriumresultaten in zijn/haar XIS.
*De bron kan nagaan wie laboratoriumresultaten bij hem heeft geraadpleegd (i.v.m. rectificatie).

<small>''1. Voor openbare apothekers is er door de KNMP en de NHG een gelimiteerde lijst op gesteld van resultaten die ingezien mogen worden. Deze lijst staat op de [https://www.nictiz.nl/standaardisatie/terminologiecentrum/referentielijsten/laboratoriumresultaten-apothekers/ website van Nictiz]''</small>

====Bedrijfsrollen en UML activity diagram====
n deze use case raadpleegt een zorgverlener laboratoriumresultaten. Anderzijds kan een zorgverlener ook degene zijn die een laboratoriumresultaat beschikbaar stelt.

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="80%"
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrol'''
! style="text-align:left;"| '''Toelichting'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - raadplegend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Raadpleegt laboratoriumresultaten
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener - beschikbaarstellend
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt laboratoriumresultaten beschikbaar voor andere zorgverleners
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Labspecialist
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Stelt de laboratoriumresultaten beschikbaar voor zorgverleners

|}

Onderstaande afbeelding toont de verschillende activiteiten uit de procesbeschrijving die door de bedrijfsrollen worden uitgevoerd.

[[Image: FO_lab2zorg_-_Activity_Diagram_-_Zorgverlener_raadpleegt_laboratoriumresultaten.png|600px]]

====Informatieoverdracht====
=====Systemen & Systeemrollen=====
Zowel de zorgverlener en laboratoriumspecialist maken ieder gebruik van een informatiesysteem, respectievelijk XIS en LIS. Deze systemen kennen ieder verschillende systeemrollen, die het uitwisselen van gegevens tussen deze systemen mogelijk maken. In ART-DECOR worden de systeemrollen als Actor beschreven.

Het LIS vervult in deze use case de volgende systeemrollen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB]

Het XIS kan in deze use case twee systeemrollen vervullen:
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatBeschikbaarstellend Systeem [LAB-LRB] 
*Laboratoriumresultaat- LabResultaatRaadplegend Systeem [LAB-LRR]

[[Image: Figuur_SysteemrollenRaadplegen2021.png ‎|Component Diagram Systeemrollen Raadplegen Laboratoriumresultaten]]

=====Transacties & Transactiegroepen=====
Onderstaande afbeelding toont de samenhang tussen de bedrijfsrollen, bedrijfsactiviteiten, systeemrollen en transacties en transactiegroep die onderdeel uitmaken van het raadplegen van laboratoriumresultaten.

[[Image: FO Lab2Zorg Raadplegen Transacties.png|900px]]

In de bovenstaande afbeelding is zichtbaar dat sommige bedrijfsactiviteiten een bepaalde transactie tot gevolg hebben. Deze transactie wordt uitgevoerd door een systeemrol en maakt onderdeel uit van een transactiegroep. 

De onderstaande tabel maakt het mogelijk direct de gewenste scenario’s, transactiegroepen en/of transacties te raadplegen in ART-DECOR of ander document. 

{| class="wikitable" "cellpadding="10"
! style="text-align:left;"| '''Scenario's'''
! style="text-align:left;"| '''Transactiegroep'''
! style="text-align:left;"| '''Transacties'''
! style="text-align:left;"| '''Systeemrol(len)'''
! style="text-align:left;"| '''Systemen'''
! style="text-align:left;"| '''Bedrijfsrollen'''
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Lab2zorg
|style="background-color: white;vertical-align:top;" rowspan="2"|Raadplegen/Beschikbaarstellen laboratoriumresultaten (PULL)
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Raadplegen laboratoriumresultaten] 
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRR]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Zorgverlener raadplegend
|-
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[https://decor.nictiz.nl/pub/labuitwisseling/lu-html-20220825T182510/sc-2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.3.4-2022-03-03T000000.html#_2.16.840.1.113883.2.4.3.11.60.25.4.29_20220303000000 Beschikbaar stellen laboratoriumresultaten] 
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|[LAB-LRB]
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|LIS of XIS
|style="background-color: white;vertical-align:top;"|Laboratoriumspecialist of Zorgverlener beschikbaarstellend
|}

=====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen=====
hier komt nog tekst
</div></div>

== Patient / Client verzamelt laboratoriumresultaten op de PGO ==
NB: deze usecase betreft het verzamelen van laboratoriumresultaten door de patient / client op de PGO

<div class="mw-collapsible  mw-collapsed" >
<div style=></div>
<div class="mw-collapsible-content">

===Doel en Relevantie ===

===Proces en Context ===
====Preproces====
====Proces====
====Postproces====

===Bedrijfsrollen en UMP activity diagram ===

=== Informatieoverdracht ===
====Systemen & systeemrollen ====
====Transacties & Transactiegroepen====
====Samenhang bedrijfsrollen, activiteiten, transacties, systeemrollen en transactiegroepen====
</div></div>

=Aanvullende informatie=

==Aanwijzingen/eisen voor functionaliteit van systemen==
===Eenheid van taal===
Voor de eenheid van taal wordt de [https://labterminologie.nl/art-decor/labconcepts Nederlandse laboratorium codeset] gebruikt. Deze is gebaseerd op Snomed CT, LOINC en UCUM voor eenduidige registratie en uitwisseling van laboratoriumaanvragen en -resultaten.

Met eenduidige laboratoriumgegevens begrijpen zorgverleners elkaar eerder en beter, waardoor patiënten sneller en veiliger de labresultaten krijgen.
Het labcodeset is ontwikkeld in samenwerking met het RIVM, de NVMM en NVKC en wordt professioneel beheerd door Nictiz met behulp van deze partijen. 

===Tonen van informatie===
Binnen het laboratoriumdomein is het belangrijk te begrijpen dat verschillende methodes van onderzoek, maar ook de uitvoer van dezelfde methode in verschillende laboratoria of op verschillende machines, verschillende resultaten kunnen opleveren binnen hetzelfde monster. 
Daarom kunnen resultaten verkregen vanuit verschillende laboratoria en/of methoden niet vergeleken worden, ook al lijkt het om hetzelfde onderzoek te gaan. Daarom geldt dat resultaten verkregen vanuit verschillende methodes en/of een verschillende bron niet gegroepeerd of bijvoorbeeld in een grafiek getoond worden. Daarnaast moeten resultaten altijd getoond moeten worden in combinatie met de bijgeleverde referentiewaarden. 

Verschillende onderzoeken die gezamenlijk in een rapport verzonden zijn, dienen juist wel gezamenlijk als rapport getoond te worden.

===IHE-standaard===
De informatie-uitwisseling en workflow is gebaseerd op de [http://ihe.net/laboratory// Integrating the Healthcare Enterprise (IHE)] standaard.

==Begrippenlijst==
<section begin=Begrippenlijst/>
{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
!style="text-align:left; width:25%"|Begrip
!style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
| style="background-color: white;"| AIS
| style="background-color: white;"| Apotheekinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| ART-DECOR 
| style="background-color: white;"| internationaal platform voor het ontwikkelen, vastleggen en beheren van informatiestandaarden voor de zorg. 
|-
| style="background-color: white;"| HIS
| style="background-color: white;"| Huisartseninformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| Laboratoriumspecialist
| style="background-color: white;"| medisch specialist, ook arts-microbioloog of apotheker, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van laboratoriumonderzoek
|-
| style="background-color: white;"| LIS
| style="background-color: white;"| Laboratoriuminformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| OIS
| style="background-color: white;"| Onderzoeksinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| PGO
| style="background-color: white;"| Persoonlijke gezondheidsomgeving
|-
| style="background-color: white;"| TriS
| style="background-color: white;"| Trombose informatiesysteem
|-
| style="background-color: white;"| XIS
| style="background-color: white;"| Zorginformatiesysteem in het algemeen
|-
| style="background-color: white;"| ZIS
| style="background-color: white;"| Ziekenhuisinformatiesysteem
|-
| style="background-color: white;" | Zorgverlener
| style="background-color: white;" | Zorgverleners zijn alle personen die een behandelrelatie met een patiënt kunnen hebben.
|}
<section end=Begrippenlijst/>

=Referenties=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%"
!style="text-align:left;"|Auteur(s)
!style="text-align:left;"|Titel
!style="text-align:left;"|Versie
!style="text-align:left;"|Datum
!style="text-align:left;"|Bron
!style="text-align:left;"|Organisatie
|-|}

=Paginahistorie=

{| class="wikitable" "cellpadding="10" width="100%" 
! style="text-align:left;"|Versie
! style="text-align:left;"|Datum
! style="text-align:left;"|Omschrijving
|-
|}