lc:Labcodeset handleiding Eenheid van Taal in laboratoriumgeneeskunde - Bewerkingsoverzicht

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 14:14

2025-04-02T14:14:29Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 14:10

2025-04-02T14:10:04Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 14:00

2025-04-02T14:00:50Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:59

2025-04-02T13:59:27Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:53

2025-04-02T13:53:05Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:52

2025-04-02T13:52:44Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:49

2025-04-02T13:49:17Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:33

2025-04-02T13:33:32Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:31

2025-04-02T13:31:19Z

Judith Gillis op 2 apr 2025 om 13:19

2025-04-02T13:19:36Z

Wijzigingen bekijken

@@ Regel 159: / Regel 159: @@
 [[Bestand:Voorbeeld HL7 bericht.png|Voorbeeld HL7 bericht]]
 De volgende velden zijn gedefinieerd in een HL7 bericht:
@@ Regel 214: / Regel 216: @@
 * De '''schaal''': type uitslag, bijv. kwalitatief, kwantitatief, nominaal, ordinaal of vrije tekst;
 * De '''methode''': methode die gebruikt wordt voor het bepalen van de eigenschap, bijv. EIA, immunoblot, maar ook of de waarde gemeten, geschat, observatie of berekend is.
 Naast deze 6 velden beschrijft LOINC nog 41 velden die de meting verder verduidelijken of bepalingen groeperen. Veel van deze velden worden niet of nauwelijks gebruikt. Een uitgebreide beschrijving is te vinden in de 'LOINC user-guide' op Home – LOINC.

@@ Regel 158: / Regel 158: @@
 De zib LaboratoriumUitslag gaat over semantiek; de technische uitwisseling verloopt via HL7. De door zibs gewenste combinaties van datavelden, worden in HL7 gestructureerd samengevat. HL7 staat voor Health Level Seven. Het is een internationale technische standaard ontworpen om klinische data veilig en effectief te kunnen transporteren. Deze standaard wordt al veelvuldig gebruikt in laboratoria en EPD’s. Onderstaand een voorbeeld van een HL7-bericht (ingekort).
-[[Bestand:Voorbeeld HL7 bericht|Voorbeeld HL7 bericht]]
+[[Bestand:Voorbeeld HL7 bericht.png|Voorbeeld HL7 bericht]]
 De volgende velden zijn gedefinieerd in een HL7 bericht:

@@ Regel 158: / Regel 158: @@
 De zib LaboratoriumUitslag gaat over semantiek; de technische uitwisseling verloopt via HL7. De door zibs gewenste combinaties van datavelden, worden in HL7 gestructureerd samengevat. HL7 staat voor Health Level Seven. Het is een internationale technische standaard ontworpen om klinische data veilig en effectief te kunnen transporteren. Deze standaard wordt al veelvuldig gebruikt in laboratoria en EPD’s. Onderstaand een voorbeeld van een HL7-bericht (ingekort).
-[[Bestand:Voorbeeld HL7 bericht]]
+[[Bestand:Voorbeeld HL7 bericht|Voorbeeld HL7 bericht]]
 De volgende velden zijn gedefinieerd in een HL7 bericht:

@@ Regel 156: / Regel 156: @@
 === Technische standaard: HL7 ===
-De zib LaboratoriumUitslag gaat over semantiek; de technische uitwisseling verloopt via HL7. HL7 is een internationale standaard voor het veilig en effectief transporteren van klinische data.
+De zib LaboratoriumUitslag gaat over semantiek; de technische uitwisseling verloopt via HL7. De door zibs gewenste combinaties van datavelden, worden in HL7 gestructureerd samengevat. HL7 staat voor Health Level Seven. Het is een internationale technische standaard ontworpen om klinische data veilig en effectief te kunnen transporteren. Deze standaard wordt al veelvuldig gebruikt in laboratoria en EPD’s. Onderstaand een voorbeeld van een HL7-bericht (ingekort).
 === HL7 en FHIR ===

← Oudere versie		Versie van 2 apr 2025 om 13:53
Regel 123:		Regel 123:

	[[Bestand:Proces uitwisseling laboratoriumgegevens.jpg\|Figuur 1: proces uitwisseling laboratoriumdiagnostiek (bron: Nictiz). ]]		[[Bestand:Proces uitwisseling laboratoriumgegevens.jpg\|Figuur 1: proces uitwisseling laboratoriumdiagnostiek (bron: Nictiz). ]]
		+
	Figuur 1: proces uitwisseling laboratoriumdiagnostiek (bron: Nictiz).		Figuur 1: proces uitwisseling laboratoriumdiagnostiek (bron: Nictiz).

@@ Regel 122: / Regel 122: @@
 Informatiestandaarden slaan een brug tussen het zorgproces en de ICT en zorgen voor Eenheid van Taal en Eenheid van Techniek. Voor alle overdrachtsmomenten tussen laboratoria, zorgverleners en patiënten heeft Nictiz samen met de verschillende partijen standaarden ontwikkeld. De informatiestandaard voor laboratoria beschrijft de dataflow bij labuitwisselingen en omvat afspraken over hoe die flow tot stand moet komen. Dit is een door Nictiz beheerde standaard waarvan de NVMM en NVKC beoogd houder zijn. Deze standaard is onlosmakelijk verbonden met andere standaarden, zoals: zib LaboratoriumUitslag, HL7, SNOMED CT en LOINC.
-[[Bestand:Https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Lab:V3.0.0 Ontwerp Laboverdacht|miniatuur|Figuur 1: proces uitwisseling laboratoriumdiagnostiek (bron: Nictiz). ]]
+[[Bestand:Proces uitwisseling laboratoriumgegevens.jpg|Figuur 1: proces uitwisseling laboratoriumdiagnostiek (bron: Nictiz). ]]
 De meerwaarde van de informatiestandaard is tweevoudig:

@@ Regel 1.214: / Regel 1.214: @@
 * Alleen diagnostiekorders waarin '''groei van micro-organismen is aangetoond via kweek''' én een '''antibiogram is bepaald''' worden meegestuurd
-* Kweken:
+* Kweken niet meesturen, indien:
 ** Zonder groei
 ** Zonder antibiogram
 ==== HL7 berichtopbouw ====

@@ Regel 238: / Regel 238: @@
 Met name in de microbiologie gebruikt men SNOMED CT om materialen te post-coderen. Dit wil zeggen dat een materiaal niet gedefinieerd wordt door een enkele code, maar dat deze gedefinieerd wordt over 5 assen. Deze assen zijn:
-* de substantie (bijv. urine)
+* de '''substantie''' (bijv. urine)
-* de anatomische locatie (bijv. urinewegen)
+* de '''anatomische locatie''' (bijv. urinewegen)
-* de morfologische afwijking (bijv. wond)
+* de '''morfologische afwijking''' (bijv. wond)
-* de wijze van verkrijgen (bijv. punctie)
+* de '' wijze van verkrijgen''' (bijv. punctie)
-* de 'identity' oftewel het gebruikte object (device, bijv. cathetertip)
+* de 'identity' oftewel het '''gebruikte object''' (device, bijv. cathetertip)
 Daarnaast kan nog apart in het bericht de lateraliteit (links of rechts) meegegeven worden.
@@ Regel 255: / Regel 255: @@
 === UCUM ===
-UCUM staat voor Unified Code for Units of Measure. Het is een systeem voor het eenduidig weergeven van eenheden. UCUM is een codesysteem dat bedoeld is om alle maateenheden te omvatten die momenteel worden gebruikt in de internationale wetenschap, techniek en het bedrijfsleven. Het doel is om ondubbelzinnige elektronische communicatie van hoeveelheden samen met hun eenheden mogelijk te maken. Net zoals bij LOINC en SNOMED CT, ligt de focus op elektronische communicatie, het is niet primair bedoeld om te gebruiken in de communicatie met mensen. In de Nederlandse Labcodeset leggen we per LOINC vast welke uitkomstmogelijkheden verwacht worden. Als het om meetbare eenheden gaat is UCUM leidend. Bij nominale of ordinale schalen is SNOMED CT leidend. Zie ook: [https://ucum.org/ UCUM – The Unified Code for Units of Measure].
+UCUM staat voor Unified Code for Units of Measure. Het is een systeem voor het '''eenduidig weergeven van eenheden'''. UCUM is een codesysteem dat bedoeld is om alle maateenheden te omvatten die momenteel worden gebruikt in de internationale wetenschap, techniek en het bedrijfsleven. Het doel is om ondubbelzinnige elektronische communicatie van hoeveelheden samen met hun eenheden mogelijk te maken. Net zoals bij LOINC en SNOMED CT, ligt de focus op elektronische communicatie, het is niet primair bedoeld om te gebruiken in de communicatie met mensen. In de Nederlandse Labcodeset leggen we per LOINC vast welke uitkomstmogelijkheden verwacht worden. Als het om meetbare eenheden gaat is UCUM leidend. Bij nominale of ordinale schalen is SNOMED CT leidend. Zie ook: [https://ucum.org/ UCUM – The Unified Code for Units of Measure].
 === Combineren van laboratoriumtesten in een cumulatieve rapportage ===
-Sommige bepalingen afkomstig uit verschillende laboratoria en/of in de tijd (denk o.a. aan leeftijdsafhankelijke testresultaten) kunnen veilig gecombineerd worden in een cumulatieve rapportage, terwijl voor de meeste bepalingen dit zowel ongepast als onveilig is. Dit geldt niet alleen voor primair gebruik, maar ook voor secundair gebruik van laboratoriumuitslagen. Dit is te wijten aan verschillende methoden die worden gebruikt. Sommige methoden zijn goed geharmoniseerd/gestandaardiseerd, resulterend in equivalente resultaten, ongeacht het laboratorium waar de analyse wordt uitgevoerd. Maar ook door wijzigingen in reagentia of (her)standaardisatie voor dezelfde methode en/of verschillende klinische context kan het soms niet wenselijk te zijn om resultaten te combineren in een cumulatieve rapportage (van Pelt et al., Microsoft Word - NVKC whitepaper interoperabiliteit versie 1.02).
+Sommige bepalingen afkomstig uit verschillende laboratoria en/of in de tijd (denk o.a. aan leeftijdsafhankelijke testresultaten) kunnen veilig gecombineerd worden in een '''cumulatieve rapportage''', terwijl '''voor de meeste bepalingen dit zowel ongepast als onveilig''' is. Dit geldt niet alleen voor primair gebruik, maar ook voor secundair gebruik van laboratoriumuitslagen. Dit is te wijten aan verschillende methoden die worden gebruikt. Sommige methoden zijn goed geharmoniseerd/gestandaardiseerd, resulterend in '''equivalente resultaten''', ongeacht het laboratorium waar de analyse wordt uitgevoerd. Maar ook door wijzigingen in reagentia of (her)standaardisatie voor dezelfde methode en/of verschillende klinische context kan het soms niet wenselijk te zijn om resultaten te combineren in een cumulatieve rapportage (van Pelt et al., Microsoft Word - NVKC whitepaper interoperabiliteit versie 1.02).
 Het is mogelijk om de methode op te nemen in de LOINC-code. Hierdoor kan één testnaam/component meerdere LOINC-codes krijgen, afhankelijk van de gehanteerde methode. In geen geval mogen resultaten met eenzelfde testnaam, maar met een verschillende LOINC-code gecombineerd worden. Ook al heeft een bepaling eenzelfde LOINC-code, ook dan is terughoudendheid gewenst bij het combineren van laboratoriumuitslagen uit verschillende bronnen. LOINC realiseert namelijk Eenheid van Taal. LOINC impliceert niet equivalente laboratoriumuitslagen indien in meerdere laboratoria geproduceerd.
@@ Regel 269: / Regel 269: @@
 === Inleiding ===
-De Nederlandse Labcodeset (NLS) heeft als doel: "Standaardisatie van terminologie van laboratoriumdiagnostiek en eenheden in Nederland". De NLS is samengesteld door de Nederlandse redactieraad en bevat een subset aan codes uit de wereldwijd gebruikte LOINC-standaard. Het doel van deze subset is enerzijds het selecteren van de juiste LOINC en bijbehorende SNOMED-CT-termen eenvoudiger te maken. Anderzijds, en belangrijker nog, wordt met deze subset beoogd dat voor dezelfde bepaling eenzelfde LOINC wordt gebruikt.
+De Nederlandse Labcodeset (NLS) heeft als doel: '''"Standaardisatie van terminologie van laboratoriumdiagnostiek en eenheden in Nederland"'''. De NLS is samengesteld door de Nederlandse redactieraad en bevat een subset aan codes uit de wereldwijd gebruikte LOINC-standaard. Het doel van deze subset is enerzijds het selecteren van de juiste LOINC en bijbehorende SNOMED-CT-termen eenvoudiger te maken. Anderzijds, en belangrijker nog, wordt met deze subset beoogd dat voor dezelfde bepaling eenzelfde LOINC wordt gebruikt.
 Bij de samenstelling van de NLS zijn de volgende algemene uitgangspunten gehanteerd:
@@ Regel 425: / Regel 425: @@
 Als dit werk blijft liggen, vergroot dat de kans dat verouderde codes worden uitgewisseld, wat ten koste gaat van Eenheid van Taal.
-= LIMS inrichting =
+== LIMS inrichting ==
 === Inleiding ===
@@ Regel 967: / Regel 967: @@
 * `51724-3` – Cefuroxime [gevoeligheid] zonder methode
-  * SIR verplicht
+**SIR verplicht
-  * Context: gebruik methodeloos en geef interpretatie door
+** Context: gebruik methodeloos en geef interpretatie door
 '''Speciale situaties:'''
-* **Cefoxitinscreen** – geen LOINC beschikbaar
+* Cefoxitinscreen – geen LOINC beschikbaar
 ** Tijdelijke oplossing: “Cefoxitin zonder schaal”
 ** Ordinaal resultaat
-* **Clindamycine induceerbaar**
+* Clindamycine induceerbaar
 ** `61188-9`
 ** Ordinaal resultaat
-* **Gentamicine High level**
+* Gentamicine High level
 ** Ordinaal resultaat
-* **Microdilutie methoden (voor OBX-17):**
+* Microdilutie methoden (voor OBX-17):
 ** `260101000146106` – geautomatiseerde MIC met microdilutie
 ** `260111000146108` – handmatige MIC met microdilutie
@@ Regel 1.108: / Regel 1.107: @@
 * Technieken gericht op specifieke targets (DNA/RNA via probe) → ordinale uitslag met kenmerk ‘aanwezigheid’
 * Wil je ook een CT-waarde (drempelwaarde) rapporteren? Gebruik een aparte kwantitatieve LOINC met kenmerk ‘threshold’
- **Deze zijn vaak nog niet geactiveerd in de Nederlandse Labcodeset
+NB. Deze zijn vaak nog niet geactiveerd in de Nederlandse Labcodeset
 '''Kwantitatieve technieken (loads):'''
@@ Regel 1.115: / Regel 1.114: @@
 ** `copies/mL` → kenmerk: **NCnc** (number concentration)
 ** `units` → kenmerk: **ACnc** (arbitrary concentration)
-  → voorkeur: **units**
+NB. voorkeur: **units**
 '''Gebruik van log-units wordt ontmoedigd:'''
@@ Regel 1.248: / Regel 1.247: @@
 |}
 === Aanvragers / behandelaars ===
@@ Regel 1.283: / Regel 1.281: @@
 | UZI-nummers || PV1-10
 |}
 === Zorglocatie ===