mp:V3.0.0-Ontwerp medicatieproces 9: verschil tussen versies

Uit informatiestandaarden
Ga naar: navigatie, zoeken
(→‎Stoppen toekomstige toedieningsafspraak)
(Versie 324843 van Margriet Smits (overleg) ongedaan gemaakt)
(Label: Ongedaan maken)
 
(89 tussenliggende versies door 10 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
 
__NUMBEREDHEADINGS__
 
__NUMBEREDHEADINGS__
−
{{DISPLAYTITLE: Functioneel Ontwerp Medicatieproces 9 versie 3.0.0}}
+
{{DISPLAYTITLE: Functioneel Ontwerp Medicatieproces 9 versie {{VersieInfo|mp9|release=V3.0.0}}}}
−
{{IssueBox|'''<big>Deze pagina is in ontwikkeling. </big>'''}}
+
[[Bestand:ENG.jpg|50px]]  [https://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9_ENG Click here for the English live version] <br> <br>
−
[[Bestand:NL.jpg|50px]]  [[mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|Dit is de NL versie]]<br> <br>
 
−
[[Bestand:ENG.jpg|50px]]  [[mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9_ENG|Click here for the ENG version]] <br> <br>
 
−
Voor een overzicht van relevante wiki-pagina's voor Medicatieproces zie [[Landingspagina_Medicatieproces]]
 
  
−
=Inleiding=
+
__NUMBEREDHEADINGS__
 +
=<span class="anchor" id="inleiding"></span>Inleiding=
 +
Dit document is onderdeel van de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|informatiestandaard medicatieproces}} (MP9), ontwikkeld binnen het {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|website medicatieoverdracht}}.
 +
Tijdens de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|kickstart}} wordt de in de informatiestandaard beschreven werkwijze beproefd en zo nodig bijgesteld.
  
−
Dit document is het functioneel ontwerp van de informatiestandaard Medicatieproces. Het beschrijft de algemene werking en specifieke praktijksituaties. Daarbij is voor een concrete situatie het vastleggen en uitwisselen van informatie beschreven aan de hand van actoren (mensen, informatiesystemen) en transacties (welke informatie wordt wanneer uitgewisseld).  
+
==Algemeen==
 +
Dit document beschrijft het functioneel ontwerp (FO) van de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|informatiestandaard medicatieproces}}. Het beschrijft de vastlegging en uitwisseling van medicatiegegevens en licht dit toe met specifieke praktijkvoorbeelden. Dit wordt uitgelegd aan de hand van actoren (mensen en informatiesystemen) en transacties (welke informatie wordt wanneer en op welke wijze uitgewisseld).<br>
 +
Voor meer informatie over informatiestandaarden en hoe deze worden ontwikkeld, zie de Nictiz webpagina voor {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|informatiestandaarden}}. In het {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|begrippenoverzicht}} op de website van Nictiz en de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|begrippenlijst}} op de site van het programma Medicatieoverdracht staat uitleg van de begrippen die voorkomen in dit FO.<br>
 +
Daarnaast is er een link naar het Technisch Ontwerp in de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|technisch ontwerp}}.
  
−
Doelgroep voor dit document zijn:
+
==Doelgroep==
−
* zorgverleners;
+
De doelgroep voor dit document bestaat uit:
−
* informatieanalisten en -architecten;
+
* Productmanagers, architecten, ontwerpers, bouwers en testers van:
−
* softwareleveranciers.
+
:: – leveranciers van medicatiegerelateerde informatiesystemen;
 +
:: – zorgorganisaties en regio-organisaties;
 +
:: – Nictiz;
 +
* Vertegenwoordigers van zorgverleners en patiënten.
  
−
==Scope en visie==
+
==Kaders en uitgangspunten==
 +
===Wetgeving===
 +
De overdracht van medicatiegegevens zoals in dit document beschreven voldoet aan de wet- en regelgeving. Het versturen van een medicatieafspraak gecombineerd met een verstrekkingsverzoek komt overeen met een recept zoals gedefinieerd in de Geneesmiddelenwet. Nadere uitleg hierover is te vinden in de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|NEN7503}}. De {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|richtlijn}} bevat ook toelichting op de wettelijke eisen aan de uitwisseling van medicatiegegevens.
  
−
Dit document is tot stand gekomen binnen het programma Medicatieproces. Het programma Medicatieproces beoogt allereerst om bestaande knelpunten in het medicatieproces op te lossen, rekening houdend met de huidige wetgeving en de haalbaarheid van concrete resultaten binnen afzienbare termijn.
+
===Richtlijn en proces===
 +
In 2020 is de herziene kwaliteitsstandaard {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|richtlijn}} gepubliceerd door het Zorginstituut Nederland. Het doel is daarin als volgt omschreven:<br>
 +
“Het overdragen van medicatiegegevens in het netwerk van de patiënt, zodat voorschrijvers, apothekers, en toedieners op het moment van voorschrijven, ter hand stellen en toedienen binnen de keten continuïteit van zorg kunnen leveren en een verantwoorde risico-inschatting kunnen maken ten behoeve van veilige medische en farmaceutische zorg.”<br>
  
−
Een van de belangrijkste knelpunten betreft het onvoldoende zicht hebben op de medicatie die de patiënt gebruikt. Dit heeft onder andere te maken met het vermengen van therapeutische en logistieke informatie wat leidt tot een onoverzichtelijke medicatiehistorie. Het onderscheid tussen therapie en logistiek is als volgt gemaakt:
+
De bijbehorende {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|informatieparagraaf}} beschrijft globaal de vastlegging en uitwisseling van medicatiegegevens. De informatiestandaard werkt dit in detail uit. Het medicatieproces bestaat op hoofdlijnen uit de deelprocessen:
−
* '''Therapie''' omvat de ‘medisch-inhoudelijke’ aspecten. Het omvat onder andere de medicamenteuze (behandelings-)afspraken, de begeleiding en de uitvoering ervan. Ook de therapeutische intentie, het (werkelijk) gebruik, zelfmedicatie en farmacotherapie zijn termen die passen onder de paraplu van ‘therapie’, zoals in dit document is bedoeld.  
+
* Voorschrijven
−
* '''Logistiek''' omvat de aspecten rondom de fysieke goederenstroom van geneesmiddelen, inclusief aanvragen, planning en afleveringen. Ook de medicatievoorraad en het verbruik ervan vallen onder dit begrip.  
+
* Ter hand stellen
 +
* Toedienen
 +
* Gebruiken
 +
Daarbij is ook het deelproces Medicatieverificatie van belang.
 +
In [[#Medicatieproces|hoofdstuk 5 Medicatieproces]] wordt het zorgproces beschreven.
  
−
Het programma heeft rekening gehouden met huidige wetgeving en haalbaarheid binnen een afzienbare termijn. De visie gaat wel verder dan de scope van het programma Medicatieproces en legt het fundament voor een situatie waarin het verstrekkingsverzoek verdwijnt. Het uiteindelijke doel is dat voorschrijvers zich uitsluitend bezig houden met therapeutische aspect (welk geneesmiddel, welke sterkte, welke dosering, wanneer starten, etc.). Daardoor is het maken van een verstrekkingsverzoek niet meer nodig. In plaats daarvan maakt de voorschrijver medicatieafspraken met de patiënt. Op basis van deze medicatieafspraken verzorgt de apotheker het logistieke proces en daarmee kan het verstrekkingsverzoek verdwijnen.
+
===Reikwijdte informatiestandaard===
−
Dit is echter (nog) niet mogelijk vanwege wetgeving. Het programma Medicatieproces zet wel de eerste noodzakelijke stap in die richting.
+
De reikwijdte van de informatiestandaard beslaat de functionele beschrijvingen (dit FO) en de dataset voor alle gegevensuitwisselingen binnen alle deelprocessen in het medicatieproces (in {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|ART-DECOR}}).
 +
 
 +
==Kwalificatie==
 +
Op basis van dit FO en de daarbij behorende dataset worden kwalificatiescripts opgesteld. Het opstellen van kwalificatiescripts valt buiten de scope van dit FO. Voor meer informatie zie de Nictiz-pagina over {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|kwalificatie}} en de landingspagina van de {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|kickstart}}.
  
 
==Leeswijzer==
 
==Leeswijzer==
 +
===Usecases en scenario's in dit FO===
 +
Informatiestandaarden worden bij Nictiz doorgaans beschreven aan de hand van usecases. In die informatiestandaarden is een usecase gedefinieerd als een beschrijving van een praktijksituatie in de zorg, die gekoppeld is aan een scenario. Een scenario is een samenhangende groep transacties voor het uitwisselen van gegevens.<br>
 +
Het FO voor MP9 behandelt de zorgbrede uitwisseling van medicatiegegevens tussen een groot aantal verschillende betrokkenen en in uiteenlopende zorgsituaties. Binnen MP9 kunnen daarom in één deelproces verschillende usecases met bijbehorende scenario’s voorkomen. Een scenario kan ook in meer dan één deelproces van toepassing zijn. Verder wordt bij MP9 veel aandacht besteed aan de vastlegging van gegevens, naast het uitwisselen ervan.<br>
 +
Voor MP9 is daarom gekozen voor een andere indeling:<br>
 +
* [[#informatieoverdracht|Hoofdstuk 3 Informatieoverdracht]] geeft een overzicht van de scenario's met hun transacties, en de daarvoor benodigde systeemrollen. Hierbij wordt aangegeven in welke deelprocessen deze voorkomen.
 +
* De beschrijving van het zorgproces staat in [[#mp|hoofdstuk 5 Medicatieproces]]. Voor elk deelproces wordt aangegeven welke systeemrollen hierbij nodig zijn.
 +
 +
===Overzicht hoofdstukken===
 +
[[#inleiding|Hoofdstuk 1 Inleiding]] geeft algemene informatie over het FO van MP9.<br>
 +
[[#concept|Hoofdstuk 2 Conceptueel model]] beschrijft het onderliggende conceptuele model waar MP9 op gebaseerd is: de aanleiding voor het ontwikkelen van dit model, uitgangspunten, definities en werkwijze.<br>
 +
[[#informatieoverdracht|Hoofdstuk 3 Informatieoverdracht]] geeft een overzicht van de relevante informatiesystemen, systeemrollen, scenario's en transacties, en de daarbij betrokken bouwstenen.<br>
 +
[[#consolideren|Hoofdstuk 4 Consolideren: wat, waarom en hoe]] beschrijft wat consolideren is en wat voor MP9 de bijbehorende regels zijn.<br>
 +
[[#mp|Hoofdstuk 5 Medicatieproces]] beschrijft hoe het proces er in grote lijnen uitziet, welke deelprocessen erin voorkomen en hoe medicatiegegevens daarin worden gebruikt, vastgelegd en uitgewisseld.<br>
 +
[[#aanvullende info|Hoofdstuk 6 Aanvullende informatie]] bevat een verwijzing naar pagina’s met aanvullende documentatie, de documenthistorie en de lijst met referenties.
 +
 +
===Voorbeelden op aparte pagina's===
 +
Vanwege de lengte van dit FO zijn de praktijkvoorbeelden naar pagina’s buiten deze hoofdpagina verplaatst. Er is een pagina met [[mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9/praktijkvoorbeelden|alle voorbeelden]] en aparte pagina’s met voorbeelden per deelproces of deelonderwerp.<br>
 +
Daarnaast zijn er [[mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9/aanvullende_documentatie#Overige_voorbeelden|nog enkele andere pagina's]] met nadere uitleg in de vorm van voorbeelden.
  
−
De volgende paragraaf bevat een introductie van de belangrijkste bouwstenen en termen die in dit document gebruikt worden.
+
===<span class="anchor" id="beta"></span>Functionaliteiten in bètaversie===
−
In [[#Medicatieproces|hoofdstuk 2]] zijn de verschillende processen (voorschrijven, ter hand stellen, toedienen, gebruiken) uitgewerkt. Het doel van de beschrijving is helder te maken hoe het zorgproces in de gewenste situatie loopt, welke processtappen nodig zijn, welke actoren daaraan deelnemen, welke informatie daarbij van toepassing is en welke uitwisselingsmomenten er zijn.
+
Voorstelgegevens (zie [[#mp voorstelgegevens|paragraaf 5.6]]) en de functionaliteiten in het deelproces Toedienen (zie [[#Deelproces Toedienen|paragraaf 5.4]]) hebben status bèta aangezien ze nog beproefd moeten worden. Dit is conform het Duurzaam Releasebeleid van Nictiz.<br>
−
De processen zijn volgens een vaste indeling beschreven:
 
  
−
* Huidige situatie <br />Deze paragraaf beschrijft de relevante verschillen van de huidige situatie ten opzichte van de gewenste situatie (“soll”, volgens deze informatiestandaard). Hier vindt u dus knelpunten terug.
+
===Schrijfconventies===
−
* Procesbeschrijving met de paragrafen:
+
De volgende schrijfconventies worden gevolgd in dit FO:
−
** ''Preconditie'' <br />De voorwaarden waaraan voldaan moet zijn vóór het starten van het proces.
+
* De medicatiebouwstenen worden als afkorting geschreven. Alleen bij de eerste introductie en in paragraaftitels worden de volledige namen uitgeschreven. Doel is om de tekst korter en beter leesbaar te maken, zeker in geval van lange namen als 'wisselend doseerschema' of 'antwoord voorstel verstrekkingsverzoek'.
−
** ''Trigger Event''<br />De gebeurtenis die het proces start.
+
* Data-elementen van de bouwstenen en waarden uit waardelijsten worden geschreven zoals ze in de dataset in {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|ART-DECOR}} staan, inclusief hoofdletters. Op deze manier is altijd duidelijk wat er bedoeld wordt.
−
** ''Een of meerdere processtappen''<br />Beschrijving van een onderdeel van het proces.
+
* In dit FO wordt de term 'patiënt' gebruikt waarmee zowel patiënten als cliënten worden bedoeld.
−
** ''Postconditie''<br />De voorwaarden waaraan voldaan is nadat de processtappen van het proces zijn uitgevoerd.
+
* In dit FO wordt de term 'verstrekker' gebruikt. Een verstrekker is een apotheker of apotheekhoudend huisarts die het proces van ter hand stellen uitvoert of onder wiens verantwoordelijkheid dat gebeurt.
−
* Use cases<br />Opsomming van de use cases die horen bij dit deelproces. De uitwerking van de use cases is opgenomen in [[#Beschrijving use cases|Hoofdstuk 4]].
 
−
* Informatiesystemen en transactiesgroepen<br />Deze paragraaf beschrijft de betrokken informatiesystemen, systeemrollen, transacties en transactiegroepen in relatie tot de processtappen. Alle informatie rond informatiesystemen en transactiegroepen is ook opgenomen in [[#Systemen en transacties|Hoofdstuk 7]].
 
  
−
In [[#Domeinspecifieke invulling medicatieproces|hoofdstuk 3]] zijn enkele domeinspecifieke invullingen van het medicatieproces beschreven bijvoorbeeld die bij de dienstwaarneming in de ambulante situatie. In [[#Beschrijving use cases|Hoofdstuk 4]] zijn verschillende use cases in meer detail beschreven. De praktijk situaties zijn in een groot aantal gevallen ontleent aan de huisartsenpraktijk maar zijn illustratief voor vergelijkbare situaties in een andere setting. De use cases zijn onderverdeeld naar deelproces, zoals aangegeven in Hoofdstuk 2.<br>
+
===Herhaalde tekstblokken===
−
[[#Medicatieoverzicht en afleidingsregels|Hoofdstuk 5]] beschrijft hoe een medicatieprofiel kan worden opgebouwd uit de verschillende bouwstenen. In [[#Systemen en transacties|Hoofdstuk 7]] is een overzicht opgenomen van alle informatiesystemen, systeemrollen, transacties en transactiegroepen. Aanwijzingen voor de functionaliteit van verschillende informatiesystemen zijn uitgewerkt in [[#Functionaliteit|Hoofdstuk 8]].
+
In het FO kunnen diverse stukken tekst op meerdere plaatsen terugkomen. Het betreft informatie die in verschillende paragrafen relevant is. Dit is met name het geval in hoofdstuk 5. Voorbeelden hiervan zijn:
 +
* Aanwijzingen voor het invullen van een data-element, dat zowel in de MA als in de TA voorkomt.
 +
* Teksten over GDS die in allerlei paragrafen van hoofdstuk 5 voorkomen zijn samengevat in een eigen paragraaf 5.8.
 +
In die gevallen wordt de tekst gekopieerd vanuit de eerste paragraaf waarin deze voorkomt. Dit zorgt ervoor dat eventuele aanpassingen op elke plaats op dezelfde manier gedaan worden.
  
−
==Introductie van relevante termen==
+
=<span class="anchor" id="concept"></span>Conceptueel model=
−
===Therapeutische en logistieke bouwstenen===
+
In dit hoofdstuk wordt het model uitgelegd dat aan de basis staat van MP9.<br>
−
De use cases bevatten een beschrijving van het proces en de gegevenselementen die daarin een rol spelen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van groepen van bij elkaar horende gegevenselementen: zorginformatiebouwstenen (zib), de zorginformatiebouwstenen zijn in sommige gevallen aangevuld met elementen die nodig zijn voor de context en/ of het werkproces. In de dataset is uitgewerkt uit welke gegevenselementen deze bouwstenen bestaan. De dataset bevat de complete set van definities van de gegevenselementen in de bouwstenen. De bouwstenen met hun gegevenselementen worden gebruikt in verschillende scenario’s waarmee zorgtoepassingen kunnen worden ingericht/gemodelleerd of waarmee koppelvlakken voor gegevensuitwisseling worden gedefinieerd.  
+
Paragraaf 2.1 bespreekt de aanleiding voor het ontwikkelen van dit model.<br>
 +
Paragraaf 2.2 legt de basisprincipes uit.<br>
 +
Paragraaf 2.3 beschrijft de medicatiebouwstenen en de voorstelgegevens.<br>
 +
Paragraaf 2.4. introduceert het begrip 'medicamenteuze behandeling' en de functionele toepassing ervan.<br>
 +
Paragraaf 2.5 geeft uitleg over de samenhang tussen bouwstenen en medicamenteuze behandeling.<br>
 +
Paragraaf 2.6 beschrijft hoe deze bouwstenen uitgewisseld kunnen worden.
  
−
Onderstaande figuur geeft de bouwstenen weer. Zij zijn gerangschikt naar (deel)proces en naar therapie versus logistiek.
+
==Aanleiding ontwikkeling conceptueel model==
 +
Registratie en communicatie van medicatiegegevens verlopen grotendeels digitaal. In de loop van de tijd zijn daarin diverse problemen aan het licht gekomen. Dit is onderzocht in een project van NHG en KNMP in 2012-2013. De conclusie was dat therapeutische en logistieke aspecten door elkaar lopen bij het vastleggen en communiceren van medicatiegegevens. Daarnaast ontbreekt er een eenduidig en gedeeld begrippenkader.<br>
  
−
{{anchor|figuur 1}}
+
Het bovenstaande is uitgewerkt in een rapport, {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|bouwstenen medicatieproces}} uit 2014. Hierin wordt een conceptueel model beschreven waarin therapeutische en logistieke gegevens uit elkaar worden getrokken. Dit model is de basis voor de informatiestandaard MP9.
−
[[Bestand:Figuur 1 Bouwstenen - overzicht.png|Figuur 1 Bouwstenen - overzicht]]
+
De teksten in dit hoofdstuk zijn deels gebaseerd op dit rapport.
  
−
Onderstaande tabel geeft een beschrijving van deze bouwstenen. Ook de vier aanvullende concepten ‘voorstel medicatieafspraak’ (therapeutisch), 'antwoord voorstel medicatieafspraak' (therapeutisch), 'voorstel verstrekkingsverzoek’ (logistiek) en ‘antwoord voorstel verstrekkingsverzoek’ (logistiek) zijn beschreven.
+
==Uitgangspunten conceptueel model==
 +
Het conceptuele model is tot stand gekomen door de deelprocessen in het medicatieproces als vertrekpunt te nemen:
 +
* Voorschrijven
 +
* Ter hand stellen
 +
* Toedienen
 +
* Gebruiken
 +
Tijdens deze deelprocessen ontstaat informatie die wordt vastgelegd in de vorm van medicatiebouwstenen. Een bouwsteen in een informatiestandaard is een verzameling samenhangende data-elementen rond een bepaald concept binnen een bepaalde context, bijvoorbeeld een medicatieafspraak in het medicatieproces. Deze data-elementen beschrijven de gegevens die nodig zijn voor een heldere en eenduidige representatie van dit concept.<br>
 +
De verschillende medicatiebouwstenen representeren stappen in het medicatieproces rondom de patiënt: voorschrijven van een geneesmiddel (medicatieafspraak, verstrekkingsverzoek, wisselend doseerschema), gevolgd door het ter hand stellen (toedieningsafspraak, medicatieverstrekking), toedienen (medicatietoediening) en gebruiken (medicatiegebruik) van dat geneesmiddel.<br>
 +
Tijdens een deelproces worden de data-elementen van de betreffende bouwsteen voor zover mogelijk en relevant ingevuld. Dit resulteert in een concrete invulling van die bouwsteen. Dit wordt een ''instantiatie'' genoemd.<br>
 +
Instantiaties van bouwstenen kunnen digitaal worden uitgewisseld: ofwel door ze actief naar een andere zorgverlener te sturen, ofwel door ze beschikbaar te stellen voor raadpleging op een willekeurig moment door een andere zorgverlener en de patiënt (zie [[#push/pull|paragraaf 2.6]]). Hierdoor kan een zorgverlener op elk moment beschikken over alle medicatiegegevens van een patiënt, zoals bedoeld in de kwaliteitsstandaard {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|richtlijn}}.<br>
 +
Volledige uitleg van het conceptuele model is te vinden in het originele rapport {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|bouwstenen medicatieproces}}.
  
 +
==Medicatiebouwstenen en voorstelgegevens==
 +
In deze paragraaf worden de medicatiebouwstenen en voorstelgegevens beschreven. Na de eerste introductie worden verder de afkortingen van de bouwstenen gebruikt, behalve in paragraaftitels.
 +
===<span class="anchor" id="bouwstenen"></span>Therapeutische en logistieke bouwstenen===
 +
Binnen de medicatiebouwstenen wordt onderscheid gemaakt tussen therapie en logistiek:<br>
 +
 +
'''Therapie'''<br>
 +
Dit betreft de medisch-inhoudelijke aspecten. Het omvat onder andere de medicamenteuze (behandelings-)afspraken en de uitvoering ervan. Ook de therapeutische intentie, het (werkelijke) gebruik en zelfmedicatie vallen hieronder.<br>
 +
De therapeutische bouwstenen zijn: medicatieafspraak (MA), toedieningsafspraak (TA), wisselend doseerschema (WDS), medicatietoediening (MTD) en medicatiegebruik (MGB).<br>
 +
 +
'''Logistiek'''<br>
 +
Dit gaat over aspecten rondom de fysieke goederenstroom van geneesmiddelen, zoals aanvragen en afleveringen.<br>
 +
De logistieke bouwstenen zijn: verstrekkingsverzoek (VV) en medicatieverstrekking (MVE).<br>
 +
<br>
 +
Figuur 2.1 geeft de medicatiebouwstenen weer, verdeeld naar deelproces en onderscheid therapie/logistiek.<br>
 +
 +
{{anchor|figuur FOH1}}
 +
[[Bestand:Bouwstenen_oktober2023-300OUD.png|750px|Figuur 1 Bouwstenen - overzicht]]<br>
 +
''<small>Figuur 2.1  Overzicht therapeutische en logistieke medicatiebouwstenen</small>''<br>
 +
<br>
 +
Onderstaande tabel geeft een beschrijving van de bouwstenen.
 
{{anchor|tabel 1}}
 
{{anchor|tabel 1}}
 
{| class="wikitable" "cellpadding="10"
 
{| class="wikitable" "cellpadding="10"
Regel 63: Regel 134:
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatieafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatieafspraak
 
|style="background-color: white;vertical-align:top;"| MA
 
|style="background-color: white;vertical-align:top;"| MA
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een medicatieafspraak is het voorstel van een voorschrijver tot gebruik van medicatie waarmee de patiënt akkoord is. Ook de afspraak om het medicatiegebruik te stoppen is een medicatieafspraak<ref>In dit document wordt alleen medicatieafspraak gebruikt waarmee dus ook het klinische equivalent voorlopige medicatie-opdracht wordt aangeduid</ref>.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een medicatieafspraak is de afspraak tussen de voorschrijver en de patiënt over het gebruik van medicatie door deze patiënt. Ook de afspraak om het medicatiegebruik te stoppen of te wijzigen is een medicatieafspraak.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| wisselend doseerschema
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| wisselend doseerschema
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| WDS
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| WDS
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een wisselend doseerschema is het doseerschema van een (externe) voorschrijver, waarbij het onderdeel gebruiksinstructie van een medicatieafspraak concreet wordt ingevuld. Het doseerschema kan tussentijds aangepast worden zonder dat de medicatieafspraak gewijzigd hoeft te worden.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Met het wisselend doseerschema wordt het onderdeel gebruiksinstructie van een medicatieafspraak concreet ingevuld. Het doseerschema kan tussentijds aangepast worden zonder dat de medicatieafspraak gewijzigd hoeft te worden.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| verstrekkingsverzoek
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| verstrekkingsverzoek
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| VV
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| VV
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een verstrekkingsverzoek is het verzoek van een voorschrijver aan de apotheker om medicatieverstrekking(en) te doen aan de patiënt, ter ondersteuning van de geldende medicatieafspraken<ref>De bouwsteen verstrekkingsverzoek is in de klinische situatie niet van toepassing. Verstrekken van medicatie wordt in de klinische situatie op verschillende manieren ingevuld. Het aanvullen van bijvoorbeeld een afdelingsdepot wordt hier niet als medicatieverstrekking gezien maar als verlengde voorraad van de apotheker. Er is pas sprake van een medicatieverstrekking als de koppeling tussen het geneesmiddel en de patiënt gelegd is. In de klinische situatie wordt daarna vaak gelijk toegediend.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een verstrekkingsverzoek is het verzoek van een voorschrijver aan de verstrekker tot medicatieverstrekking(en) aan de patiënt in lijn met de bijbehorende medicatieafspraken.
−
</ref>.
 
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| toedieningsafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| toedieningsafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| TA
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| TA
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een toedieningsafspraak is de gebruiks- (of toedienings-)instructie van de apotheker aan de patiënt (of zijn vertegenwoordiger of toediener), waarbij een medicatieafspraak concreet wordt ingevuld<ref name="MO">Een voorlopige medicatieopdracht, zoals die in ziekenhuizen wordt gebruikt, is zowel het verzoek van de arts aan de toediener om medicatie toe te dienen aan de patiënt als een verstrekkingsverzoek aan de apotheker om ervoor te zorgen dat de medicatie beschikbaar is voor de toediener. Dit laatste komt overeen met de medicatieafspraak en verstrekkingsverzoek uit de eerste lijn. De apotheker in het ziekenhuis voert in de regel bovendien een validatie van het toedieningsverzoek uit (zo ontstaat de definitieve medicatieopdracht en dit wordt hier de toedieningsafspraak genoemd). Met voorlopige medicatieopdracht wordt dus niet bedoeld een voorstel van bijvoorbeeld de verpleegkundige op basis van protocol welke nog niet geaccordeerd is door een arts.</ref>.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een toedieningsafspraak is de gebruiks- of toedieningsinstructie van de verstrekker aan de patiënt, diens vertegenwoordiger of toediener, waarbij de medicatieafspraak concreet wordt ingevuld.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatieverstrekking
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatieverstrekking
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MVE
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MVE
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een medicatieverstrekking is de ter handstelling van een hoeveelheid van een geneesmiddel aan de patiënt, zijn toediener of zijn vertegenwoordiger.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een medicatieverstrekking is de uitgifte van een hoeveelheid van een geneesmiddel aan de patiënt, diens vertegenwoordiger of toediener.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatietoediening
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatietoediening
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MTD
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MTD
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Medicatietoediening is de registratie van de afzonderlijke toedieningen van het geneesmiddel aan de patiënt door de toediener (zoals een verpleegkundige of patiënt zelf), in relatie tot de gemaakte afspraken.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Een medicatietoediening is de afzonderlijke toediening van een geneesmiddel aan de patiënt door de toediener.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatiegebruik
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatiegebruik
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MGB
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MGB
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Medicatiegebruik is een uitspraak over historisch, huidig of voorgenomen gebruik van een geneesmiddel<ref>Gebruik kan voorafgegaan zijn door een medicatietoediening. Registratie van gebruik na bijvoorbeeld medicatietoediening van rabiës vaccinatie of infuus ligt niet voor de hand.</ref>.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Medicatiegebruik is een uitspraak over het historisch, huidig of voorgenomen gebruik van een geneesmiddel door de patiënt. De uitspraak kan vastgelegd worden door de patiënt zelf maar ook door een zorgverlener of een vertegenwoordiger van de patiënt.
−
|-
+
|}
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| medicatieverbruik
+
 
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| MVB
+
===Voorstelgegevens===
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het verbruik is de logistieke invalshoek van het gebruik. Het beschrijft tot wanneer een patiënt heeft gedaan of nog kan doen met een (deel)voorraad geneesmiddelen<ref>Van eenmalig tot een bepaalde periode. De bouwsteen Medicatieverbruik is niet verder uitgewerkt in deze informatiestandaard.</ref>.
+
Het kan voorkomen dat een zorgverlener of patiënt een voorstel wil doen voor een nieuwe MA of VV. Om dit te ondersteunen zijn voorstelgegevens geïntroduceerd. In dit FO en de dataset worden de voorstelgegevens als bètaversie gepubliceerd (zie [[#beta|paragraaf 1.5.4]]).<br>
 +
<br>
 +
Onderstaande tabel geeft een beschrijving van deze voorstelgegevens.
 +
 
 +
{{anchor|tabel 1}}
 +
{| class="wikitable" "cellpadding="10"
 +
! style="text-align:left;"| Bouwsteen
 +
! style="text-align:left;"| Afk.
 +
! style="text-align:left;"| Beschrijving
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| voorstel medicatieafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| voorstel medicatieafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| VMA
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| VMA
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het voorstel medicatieafspraak is een advies of verzoek van de apotheker, voorschrijver of de patiënt aan de voorschrijver van de MA over de afgesproken medicatie. Het adviesverzoek kan bijvoorbeeld inhouden medicatie te evalueren, te stoppen, te starten of te wijzigen.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het voorstel medicatieafspraak is een voorstel van een zorgverlener of de patiënt aan de voorschrijver met betrekking tot het voorschrijven van medicatie. Het voorstel kan inhouden de medicatie te stoppen, starten, wijzigen of continueren.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| antwoord voorstel medicatieafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| antwoord voorstel medicatieafspraak
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| AVMA
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| AVMA
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het antwoord voorstel medicatieafspraak is een antwoord van de voorschrijver op de voorstel medicatieafspraak. Hierin geeft de voorschrijver aan akkoord te gaan (waarna een (aangepaste) medicatieafspraak zal volgen) of niet (en de reden daarvoor).
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het antwoord voorstel medicatieafspraak is een antwoord van de voorschrijver op het voorstel medicatieafspraak. Hierin geeft de voorschrijver aan akkoord te gaan (waarna een (aangepaste) medicatieafspraak zal volgen) of niet (en de reden daarvoor).
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| voorstel verstrekkingsverzoek
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| voorstel verstrekkingsverzoek
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| VVV
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| VVV
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het voorstel verstrekkingsverzoek is een voorstel van de apotheker aan de voorschrijver om (een) medicatieverstrekking(en) te fiatteren ten behoeve van geldende medicatieafspr(a)ak(en). Dit is vergelijkbaar met de huidige situatie van het aanbieden van het autorisatieformulier of verzamelrecept of het ter ondertekening aanbieden van een herhaalrecept. Ook de patiënt kan een voorstel verstrekkingsverzoek indienen bij de voorschrijver.
+
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het voorstel verstrekkingsverzoek is een voorstel van een zorgverlener of de patiënt aan de voorschrijver om een medicatieverstrekking te fiatteren ten behoeve van de bijbehorende medicatieafspraak.
 
|-
 
|-
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| antwoord voorstel verstrekkingsverzoek
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| antwoord voorstel verstrekkingsverzoek
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| AVVV
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| AVVV
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het antwoord voorstel verstrekkingsverzoek is een antwoord van de voorschrijver op het voorstel verstrekkingsverzoek. Hierin geeft de voorschrijver aan akkoord te gaan (waarna een verstrekkingsverzoek zal volgen) of niet (en de reden daarvoor).
 
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Het antwoord voorstel verstrekkingsverzoek is een antwoord van de voorschrijver op het voorstel verstrekkingsverzoek. Hierin geeft de voorschrijver aan akkoord te gaan (waarna een verstrekkingsverzoek zal volgen) of niet (en de reden daarvoor).
−
|}<small>Tabel 1 Bouwstenen – beschrijving</small>
+
|}
  
−
===Medicatieoverzicht===
+
Een voorstel kan resulteren in een nieuwe MA of VV. Er wordt altijd een AVMA of AVVV naar de voorsteller gestuurd.<br>
−
Zie [[#Medicatieoverzicht en afleidingsregels|hoofdstuk 5]] voor meer informatie over deze overzichten, welke bouwstenen daarbij van toepassing zijn en hoe een medicatieprofiel/actueel overzicht kan worden samengesteld.
+
Een voorstel is alleen bedoeld voor de voorschrijver waar het voorstel aan gericht is, niet voor de rest van de keten. Het zijn dus geen bouwstenen (zoals in [[#bouwstenen|paragraaf 2.3.1]]) waarmee een overzicht van medicatie kan worden opgebouwd, al staan ze wel ook in de dataset in ART-DECOR. Ze vallen dus ook niet onder een MBH (zie paragraaf 2.4).<br>
 +
In [[#mp voorstelgegevens|paragraaf 5.6]] wordt het gebruik van de voorstelgegevens verder toegelicht.<br>
  
−
===Medicamenteuze behandeling===
+
===Medicatiebouwstenen en zorginformatiebouwstenen===
−
De verschillende medicatiebouwstenen representeren stappen in het medicatieproces, van het voorschrijven van een geneesmiddel (medicatieafspraak en/of verstrekkingsverzoek), gevolgd door het ter hand stellen (toedieningsafspraak en/of medicatieverstrekking) tot en met het toedienen en gebruik. Het model is zo ingericht dat therapeutische bouwstenen en logistieke bouwstenen van elkaar gescheiden zijn.<br>
+
Voor de medicatiebouwstenen binnen MP9 worden geen zorginformatiebouwstenen (zibs) gebruikt. Dit geldt voor Medicatieafspraak, Toedieningsafspraak, Verstrekkingsverzoek, Medicatieverstrekking, Medicatiegebruik, Medicatietoediening, Gebruiksinstructie en WisselendDoseerschema. De specificaties van deze medicatiebouwstenen worden uitsluitend binnen MP9 beheerd en gepubliceerd.
−
'''Scope'''<br>
 
−
Om de onderlinge samenhang tussen de medicatiebouwstenen te kunnen benoemen, is het begrip ‘medicamenteuze behandeling’ geïntroduceerd.<br>
 
−
:''Medicamenteuze behandeling is in de informatiestandaard een '''technisch begrip'''. Het heeft als doel om: <br>
 
−
:#'' de verzameling van samenhangende medicatiebouwstenen eenduidig te identificeren, en'' <br>
 
−
:#'' regels op toe te passen waarmee de actuele situatie eenduidig wordt bepaald.''
 
−
<br>
 
−
De functionele toepassing van het begrip medicamenteuze behandeling is als volgt:
 
−
*Het starten van medicatie (c.q. medicamenteuze behandeling) wordt gedaan door het maken van een eerste medicatieafspraak binnen een nieuwe medicamenteuze behandeling.
 
−
*Het stoppen van medicatie (c.q. medicamenteuze behandeling) gebeurt door een nieuwe medicatieafspraak te maken binnen dezelfde medicamenteuze behandeling (een stop-medicatieafspraak).
 
−
*Het wijzigen van de medicatie (c.q. medicamenteuze behandeling) gebeurt door:
 
−
#de bestaande medicatieafspraak te stoppen en  
 
−
#een nieuwe medicatieafspraak met de wijziging te maken binnen dezelfde medicamenteuze behandeling. De ingangsdatum van deze nieuwe medicatieafspraak kan ook in de toekomst liggen.
 
  
−
Het voorschrijven van een nieuw geneesmiddel resulteert altijd in een nieuwe medicatieafspraak. Een medicatieafspraak hoort altijd bij één medicamenteuze behandeling. Vooralsnog bepaalt het PRK-niveau (Prescriptie Kode uit de G-standaard) van het geneesmiddel of de medicatieafspraak bij een nieuwe of bestaande medicamenteuze behandeling hoort. In de toekomst wordt dit mogelijk verruimd naar SNK-niveau (Stam Naam Kode uit de G-standaard) zodat sterktewijzigingen en geneesmiddelen uit dezelfde groep niet meer leiden tot een nieuwe medicamenteuze behandeling. Een nadere beschrijving is te vinden in [[#Processtap: Maken medicatieafspraak| paragraaf 2.2.5 Processtap: Maken Medicatieafspraak]].<br>
+
MP9 past wel de volgende zibs toe: Farmaceutisch product, Adresgegevens, Bereik, Naamgegevens, Interval, Contactgegevens, Anatomische locatie, Lichaamslengte, Lichaamsgewicht, Zorgverlener, Zorgaanbieder, Patiënt, Contactpersoon en Probleem. Meer informatie over zibs is te vinden op {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|zibs}}.
−
Uitzonderingen: <br>
 
−
*Middelen zonder PRK (een niet geneesmiddel zoals krukken of verbandmiddelen). In dit geval bepaalt het HPK niveau (Handels Product Kode uit de G-standaard) of deze tot een nieuwe medicamenteuze behandeling leidt.
 
−
*Medicatie zonder PRK (magistralen bestaan veelal uit meerdere stoffen die niet onder eenzelfde PRK vallen, deze stoffen worden afzonderlijk als ingrediënten opgenomen in de medicatieafspraak). Elk magistraal of aanpassing daarop valt onder een nieuwe medicamenteuze behandeling.
 
−
*Eigen artikelen zonder PRK (artikelen die in het interne informatiesysteem onder de 90 miljoen nummers opgeslagen staan, zoals bijvoorbeeld halve tabletten, veel gebruikte magistralen). Elk artikel of aanpassing daarop valt onder een nieuwe medicamenteuze behandeling.
 
−
*Infusen (wordt nog uitgezocht)
 
  
−
<br>
+
==Het begrip 'medicamenteuze behandeling'==
−
'''Voorbeelden'''<br>
+
In deze paragraaf worden het begrip ‘medicamenteuze behandeling’ (MBH) en de functionele toepassing ervan geïntroduceerd.
−
Een vijftal voorbeelden lichten de reikwijdte van een medicamenteuze behandeling toe:<br>
 
−
*Diazepam 5 mg 4x daags 1 tablet wordt gewijzigd naar diazepam 5 mg 3x daags 1 tablet. Het PRK van beide middelen is gelijk, ze vallen beide onder dezelfde medicamenteuze behandeling.
 
−
*Paroxetine tablet 10 mg 1 maal per dag 1 tablet wordt gewijzigd naar paroxetine tablet 20 mg 1 maal per dag 1 tablet. Het betreft hierbij een wijziging van een medicatieafspraak met twee verschillende geneesmiddelen op PRK-niveau. Bij deze wijziging dient dus de eerste medicamenteuze behandeling te worden beëindigd en een nieuwe medicamenteuze behandeling te worden gestart.
 
−
*Uit voorzorg is een maagbeschermer afgesproken bij een behandeling met prednison: prednison en maagbeschermer zijn hier twee verschillende geneesmiddelen, die parallel aan elkaar lopen en apart van elkaar gewijzigd en gestopt kunnen worden. Daarmee vallen zij niet onder dezelfde medicamenteuze behandeling.
 
−
*Het wisselen van bètablokker naar een ACE-remmer betekent een andere PRK en wordt dan ook ingevuld met het stoppen van de medicamenteuze behandeling van de bètablokker én het starten van een nieuwe medicamenteuze behandeling voor de ACE-remmer.
 
−
*Wanneer er geen PRK is en de samenstelling van de geneesmiddelen in de medicatieafspraak verandert (elke wijziging in de ingrediënten), wordt de bestaande medicamenteuze behandeling beëindigd en wordt een nieuwe medicamenteuze behandeling gestart. Dit geldt bijvoorbeeld voor magistralen, infusen en eigen artikelen.  
 
  
−
<br>
+
===Medicamenteuze behandeling als technisch begrip===
−
'''Ontstaan medicamenteuze behandeling'''<br>
+
Er kunnen verschillende medicatiebouwstenen bestaan die betrekking hebben op dezelfde behandeling. Om aan te geven dat deze bouwstenen bij elkaar horen is het begrip ‘medicamenteuze behandeling’ geïntroduceerd. Het gaat hierbij om een '''''technisch begrip''''', een MBH heeft geen zorginhoudelijke betekenis. Het heeft de vorm van een uniek identificatienummer ('''''id''''') dat door een informatiesysteem aan een bouwsteen of verzameling van samenhangende bouwstenen gekoppeld wordt.
−
In onderstaande figuur is het ontstaan van de medicamenteuze behandeling (MBH) schematisch weergegeven. Bij het ontstaan van een nieuwe bouwsteen (MA, TA, VV, MVE, MTD of MGB) wordt eerst gecontroleerd of het nieuwe medicatie betreft of dat er al een bouwsteen met hetzelfde product bestaat en actueel is. Hiervoor worden zowel de eigen als andermans bouwstenen beschouwd. In de meeste informatiesystemen zal de gebruiker van het informatiesysteem aangeven een wijziging te willen uitvoeren op één van de bestaande medicatiebouwstenen of nieuwe medicatie op te willen voeren. In dat geval is het eenvoudig om te ontdekken of er al een medicamenteuze behandeling is waar de bouwsteen bij hoort.
 
−
*Wanneer er geen bestaande bouwsteen voor deze medicatie is dan wordt een nieuwe bouwsteen gemaakt met een nieuwe medicamenteuze behandeling.
 
−
*Wanneer er een bouwsteen bestaat met een medicamenteuze behandeling dan wordt de gebruiker van het informatiesysteem gevraagd of de nieuwe bouwsteen en de bestaande bouwsteen bij dezelfde behandeling horen. Wanneer dit het geval is dan wordt dezelfde medicamenteuze behandeling gebruikt. Wanneer de bouwstenen niet bij dezelfde behandeling horen dan wordt een nieuwe medicamenteuze behandeling gemaakt.
 
−
{{anchor|figuur 2}}
 
−
[[Bestand:Ontstaan_MBH.png|500px|Figuur 2 Ontstaan medicamenteuze behandeling]]
 
  
−
<br>
+
De MBH maakt het volgende mogelijk:
−
'''Parallelle medicatieafspraken'''<br>
+
#''eenduidig identificeren van de verzameling van samenhangende medicatiebouwstenen;''
−
Binnen een medicamenteuze behandeling kunnen meerdere medicatieafspraken gelijktijdig actueel zijn. Dit zijn alle medicatieafspraken die op dit moment geldig zijn (“huidig”) of in de toekomst geldig worden. Binnen een medicamenteuze behandeling is in principe op enig moment één medicatieafspraak geldig. Maar er is een aantal situaties waarin parallelle medicatieafspraken denkbaar zijn:
+
#''toepassen van regels op een verzameling van bouwstenen om eenduidig te bepalen wat de actuele situatie van een patiënt is wat betreft diens behandeling met een bepaald geneesmiddel (zie [[#consolideren|hoofdstuk 4]]).''
−
#Zelfde geneesmiddel, andere sterkte waarbij eigenlijk in één afspraak de totale sterkte voorgeschreven wordt.
 
−
#Aan elkaar gerelateerde (andere) geneesmiddelen die samen gegeven worden en je ook als één geheel wilt beschouwen bij evaluatie van de therapie.
 
−
#Technische omissies in informatiesystemen bij bijvoorbeeld complexe doseerschema’s of combinatie-infusen.
 
−
'''Situatie 1''' kan worden opgelost door op een hoger niveau (SNK) voor te schrijven. G-standaard/Zindex werkt hieraan, maar dit is nog niet mogelijk. Tot die tijd wordt gekozen voor het combineren van 1 of meer producten in dezelfde medicatieafspraak door de producten als ingrediënt op te nemen. Dit is vergelijkbaar met magistrale producten. De gebruiksinstructie voor al deze producten moet dan wel identiek zijn.<ref>In de praktijk worden vaak meerdere medicatieafspraken (met verschillende PRK's) gecombineerd tot één product in plaats van één medicatieafspraak met daaronder de samenstelling.</ref><br>
 
−
'''Situatie 2''' wordt in informatiesystemen op verschillende wijze opgelost, met eigen groeperingsmechanismen. Het betreft hier het relateren van verschillende medicamenteuze behandelingen. De informatiestandaard laat dit vrij en heeft hiervoor dus geen universeel groeperingsmechanisme.<br>
 
−
'''Situatie 3''' is de enige situatie waarin parallelle medicatieafspraken onder één medicamenteuze behandeling toegestaan zijn. Complexe op- en afbouwschema’s en combinatie infusen kunnen in één medicatieafspraak worden opgenomen maar niet alle informatiesystemen ondersteunen dit. Voor die informatiesystemen is het toegestaan om parallelle medicatieafspraken in één medicamenteuze behandeling te maken.
 
  
−
===Samenhang tussen de bouwstenen en medicamenteuze behandeling===
+
===<span class="anchor" id="starten nieuw MBH"></span>Starten van een nieuwe medicamenteuze behandeling===
−
In onderstaande figuur is de samenhang tussen de bouwstenen en de medicamenteuze behandeling schematisch weergegeven. Hier volgt een beschrijving van de relaties tussen de bouwstenen onderling en met medicamenteuze behandeling:
+
Het starten van een behandeling met een geneesmiddel gebeurt door een eerste bouwsteen vast te leggen. Hiermee wordt een nieuwe MBH gestart. De eerste bouwsteen zal meestal een MA zijn, maar kan ook bijvoorbeeld een TA of MGB zijn waarmee zelfzorgmedicatie wordt vastgelegd, of een MTD als in een acute situatie direct een geneesmiddel moet worden toegediend.<br>
−
*De bouwstenen horen bij één medicamenteuze behandeling. Een medicamenteuze behandeling heeft tenminste één medicatieafspraak en kan 0 of meer van de bouwstenen verstrekkingsverzoeken, wisselend doseerschema's, toedieningsafspraken, medicatieverstrekkingen, gebruik en medicatietoediening hebben. Tenzij bijvoorbeeld zelfmedicatie met gebruik is vastgelegd of er een papieren recept is aangeleverd, dan kan een medicamenteuze behandeling bestaan zonder medicatieafspraak, maar met medicatiegebruik, medicatietoediening of een toedieningsafspraak. Een MBH blijft altijd bestaan, het kan alleen zijn dat hij niet meer effectief is, omdat er geen actuele bouwstenen meer onder hangen.<br/> Een voorstel medicatieafspraak, antwoord voorstel medicatieafspraak, voorstel verstrekkingsverzoek en antwoord voorstel verstrekkingsverzoek vallen nog buiten de medicamenteuze behandeling omdat het gaat om een concept/voorstel dat al dan niet leidt tot een definitieve medicatieafspraak of verstrekkingsverzoek met een relatie naar een medicamenteuze behandeling. Een voorstel medicatieafspraak kan leiden tot nul (wanneer het advies niet opgevolgd wordt), één of meerdere medicatieafspraken en een voorstel verstrekkingsverzoek kan leiden tot nul (wanneer het voorstel niet gehonoreerd wordt), één of meerdere verstrekkingsverzoeken.
+
Bij het vastleggen van een nieuwe bouwsteen moet eerst worden gecontroleerd of het om een nieuw geneesmiddel gaat of dat er al een bouwsteen met hetzelfde product bestaat. Dat kan in het eigen informatiesysteem het geval zijn, maar ook in informatiesystemen elders. Een afdoende controle vereist dus het raadplegen van alle beschikbare bouwstenen (zie voor uitleg over raadplegen [[#push/pull|paragraaf 2.6]] en [[#informatieoverdracht|hoofdstuk 3]]). Deze bouwstenen worden vervolgens gecontroleerd:
−
*Een MBH kan ook alleen een stop-MA hebben naast bijvoorbeeld een gebruiksbouwsteen. Bijvoorbeeld in het geval dat de zorgverlener de patiënt verzoekt om het gebruik van een vrij verkrijgbaar geneesmiddel (ook wel zelfzorgmedicatie of Over-The-Counter (OTC) medicatie genoemd) te stoppen. Dan legt de zorgverlener het gebruik van de zelfzorgmedicatie vast in een gebruiksbouwsteen en stopt het gebruik door het maken van een stop-afspraak (stop-MA die onder dezelfde MBH hangt).
+
* Als er geen bestaande bouwsteen voor dit geneesmiddel is dan wordt een nieuwe MBH aangemaakt.
−
*Een MA kan verwijzen naar de vorige MA of een TA of MGB waarop deze gebaseerd is. Dit mag ook een MA, TA of MGB onder een andere medicamenteuze behandeling zijn. Het kan zijn dat er geen digitale MA beschikbaar is (bijvoorbeeld [[#Papieren recept|Papieren recept (paragraaf 4.1.17)]]), deze MA moet dan worden aangemaakt. Die MA mag verwijzen naar de TA of MGB. Een apotheker is nooit de bron van een MA; hij kan wel een kopie hebben.
+
* Als er een bouwsteen bestaat met hetzelfde geneesmiddel dan zal het doorgaans de bedoeling zijn dat de nieuwe bouwsteen onder dezelfde MBH valt. De zorgverlener moet wel de mogelijkheid hebben om te kiezen voor het starten van een nieuwe MBH.
−
*Binnen een medicamenteuze behandeling is in principe op enig moment één medicatieafspraak geldig. Alleen vanwege technische omissies in informatiesystemen bij bijvoorbeeld complexe doseerschema’s of combinatie-infusen, zijn parallelle medicatieafspraken toegestaan (zie ook vorige paragraaf).
 
−
*Een medicatieafspraak wordt ondersteund door nul (wanneer er nog voldoende voorraad is of wanneer er geen medicatieverstrekking nodig is), één of meerdere (wanneer er bijvoorbeeld sprake is van doorlopende medicatie) verstrekkingsverzoeken.
 
−
*Een verstrekkingsverzoek is gebaseerd op de actuele medicatieafspraken en eventueel reeds bestaande bijbehorende toedieningsafspraken in een behandeling. Dit kunnen er meerdere zijn.
 
−
*Een verstrekkingsverzoek verwijst naar één of meerdere MA’s (bij bijvoorbeeld een tussentijdse doseringsverhoging kan er een Verstrekkingsverzoek gedaan worden die zowel de voorraad voor de bestaande MA aanvult als de voorraad voor de toekomstige MA start).
 
−
*Een verstrekkingsverzoek kan resulteren in nul (bijvoorbeeld wanneer de patiënt de medicatie niet afhaalt) tot meerdere medicatieverstrekkingen.
 
−
*Een medicatieafspraak kan leiden tot nul, één of meerdere wisselend doseerschema’s.
 
−
*Er kunnen meerdere (evt. parallelle) toedieningsafspraken gebaseerd zijn op dezelfde medicatieafspraak (bijvoorbeeld wanneer een apotheker wisselt van handelsproduct of wanneer het geneesmiddel geleverd wordt in twee of meer geneesmiddelen met andere sterkte waarbij de totale sterkte gelijk blijft of wanneer de distributievorm wisselt). Wanneer er een papieren recept wordt aangeleverd en de medicatieafspraak en het verstrekkingsverzoek niet digitaal beschikbaar zijn, is er een toedieningsafspraak zonder verwijzing naar een medicatieafspraak.
 
−
*Een medicatieafspraak hoeft niet altijd te leiden tot een toedieningsafspraak. Bijvoorbeeld wanneer er geen verstrekkingsverzoek nodig is bij een MA met korte gebruiksperiode, waarbij de patiënt nog voldoende voorraad heeft.
 
−
*Een toedieningsafspraak wordt ondersteund door nul (wanneer er voldoende voorraad is), één of meerdere medicatieverstrekkingen.
 
−
*Een medicatieverstrekking is gebaseerd op een medicatieafspraak (en een toedieningsafspraak) en in de ambulante situatie op een verstrekkingsverzoek. De uitzondering hierop is de verkoop ten behoeve van zelfzorgmedicatie: deze heeft geen medicatieafspraak en geen verstrekkingsverzoek. Zelfzorgmedicatie verstrekt door de apotheker kan wel door die apotheker worden vastgelegd als toedieningsafspraak met medicatieverstrekking of door een willekeurige zorgverlener of de patiënt zelf als gebruik.
 
−
*Een medicatieverstrekking kan meerdere toedieningsafspraken ondersteunen.
 
−
*Een medicatie- of toedieningsafspraak kan opgevolgd worden door een nieuwe medicatie- of toedieningsafspraak. Dit kan het geval zijn bij een wijziging van de bestaande medicatie (wijziging MA en/of TA) of bij het stoppen van het medicatiegebruik (stoppen MA/TA).
 
  
 +
Figuur 2.2 toont een stroomschema voor het bepalen of een nieuwe bouwsteen in een nieuwe of bestaande MBH moet worden vastgelegd.<br>
 +
<br>
  
−
{{anchor|figuur 2}}
+
[[Bestand:Nieuwe MBH Flowchart.png|500px|Figuur 2 Stroomschema vastleggen bouwsteen in nieuwe of bestaande MBH]]<br>
−
[[Image: Datamodel_MP92.PNG|800px|Figuur 2 - Datamodel Medicatieproces]]
 
  
−
===Informeren en (actief) beschikbaar stellen===
+
''<small>Figuur 2.2  Stroomschema vastleggen bouwsteen in nieuwe of bestaande MBH</small>''<br>
−
[[#Medicatieproces|Hoofdstuk 2]] beschrijft het medicatieproces. Daarbij zijn processtappen opgenomen met de tekst 'Informeren' of '(Actief) beschikbaar stellen'. Onderstaande tabel bevat een nadere omschrijving van de betekenis hiervan. In [[#Medicatieproces|hoofdstuk 2]] is verder uitgewerkt in welke situatie er sprake is van actief versturen danwel beschikbaar stellen.
+
<br>
 +
<u>Wanneer geldt iets als ‘hetzelfde geneesmiddel’ of ‘dezelfde behandeling’?</u><br>
 +
Bij het vastleggen van een MA bepaalt de PRK (PRescriptie Kenmerken uit de G-standaard) van een geneesmiddel of deze MA bij een nieuwe of bestaande MBH hoort. Een andere PRK leidt tot een andere MBH. Uitleg over welke kenmerken op dit niveau van belang zijn is te vinden op de webpagina {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|ruggengraat}}.<br> <u>'''NB'''</u>: Dat een wijziging in PRK tot een nieuwe MBH leidt geldt alleen voor de MA. Een verstrekker zou een middel met een andere PRK kunnen kiezen, bijvoorbeeld vanwege preferentiebeleid. De bijbehorende TA en MVE vallen dan niet onder een nieuwe MBH. De andere bouwstenen volgen de MA of TA waarnaar ze verwijzen.<br>
 +
<br>
 +
Voor producten zonder PRK geldt het volgende:
 +
* '''Niet-geneesmiddelen'''.
 +
:Dit zijn middelen als krukken of verbandmiddelen. In die gevallen bepaalt het HPK-niveau (Handels Product Kenmerken uit de G-standaard) of het om een nieuw middel en dus een nieuwe MBH gaat.
 +
* '''Geneesmiddelen'''. Het kan gaan om:
 +
:#Magistralen. Deze bestaan veelal uit meerdere stoffen die niet onder eenzelfde PRK vallen. Die stoffen worden afzonderlijk als ingrediënten opgenomen in de MA. Elke afzonderlijke magistraal of aanpassing* daarop valt onder een nieuwe MBH.
 +
:#Eigen artikelen zonder PRK. Dit zijn artikelen die in het interne informatiesysteem mogelijk onder een 90 miljoen nummer worden opgeslagen, bijvoorbeeld halve tabletten of veel gebruikte magistralen. Elk afzonderlijk artikel of aanpassing* daarop valt onder een nieuwe MBH.
 +
:#Middelen die in vrije tekst zijn voorgeschreven en waarvan dus geen product- of ingrediëntcode uit de G-Standaard beschikbaar is. Elke aanpassing* van het product valt onder een nieuwe MBH.
 +
:#Infusen. Voor de Kickstart is een voorlopige werkwijze uitgewerkt, zie de pagina {{#lst:mp:V3.0.0_Ontwerp_medicatieproces_9|Werkwijze infusen}}.<br>
  
−
{{anchor|tabel 2}}
+
Ook bij deze producten gelden de regels alleen bij vastleggen van een MA, niet bij TA en MVE. Indien en voor zover de verstrekker mag afwijken van de in de MA beschreven medicatie, leidt dit niet tot een nieuwe MBH.<br>
−
{| class="wikitable" "cellpadding="10"
 
−
! style="text-align:left;"| Term
 
−
! style="text-align:left;"| Toelichting
 
−
|-
 
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Informeren
 
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| Informeren betekent het geadresseerd sturen van een opdracht of verzoek aan een andere actor. Het gaat hier om een zogenaamde 'push' van informatie: de actor stuurt de informatie gericht naar de ander. Dit kan bijvoorbeeld met
 
−
*een elektronisch bericht via een digitaal netwerk,
 
−
*papier (bijvoorbeeld door een recept bestemd voor een apotheker mee te geven met de patiënt),
 
−
*een fax,
 
−
*een combinatie van bovengenoemde opties.
 
−
|-
 
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| (Actief) beschikbaar stellen
 
−
| style="background-color: white;vertical-align:top;"| De zorgverlener stelt de informatie (actief) beschikbaar voor een andere actor. Het gaat in deze processtap om:
 
−
*actief versturen ofwel informeren (‘push’) zoals hierboven beschreven of
 
−
*geautomatiseerd beschikbaar stellen aan zorgverleners en/of de patiënt wanneer deze daarom vragen op basis van vooraf verleende toestemming of
 
−
*een combinatie van beide voorgaande bullets.
 
−
Gegevens worden altijd beschikbaar gesteld en daarnaast heeft de zorgverlener de keus om medebehandelaars en/of de patiënt op enig moment in het proces ook geadresseerd te informeren. Gegevens kunnen in overleg met de patiënt naar een door de patiënt gewenste zorgverlener worden verstuurd (informeren).  
 
−
|} <small>Tabel 2 Informeren versus (Actief) beschikbaarstellen</small>
 
  
−
Het technisch mechanisme (‘pull’, ‘publish and subscribe’, ‘push’, etc.) waarmee gegevens (actief) beschikbaar worden gesteld is infrastructuur afhankelijk en daarom niet in dit document uitgewerkt.
+
<nowiki>*</nowiki><small>Met ‘aanpassing’ wordt in principe bedoeld: Aanpassingen die bij middelen mét PRK tot een andere PRK zouden leiden en daarmee onder een nieuwe MBH vallen, leiden bij deze middelen ook tot aanpassing van de MBH. Deze regel is met name bedoeld om consistent te zijn. Waar dit tot implementatieproblemen leidt moet in overleg tussen gebruikers en leveranciers naar een werkbare oplossing gezocht worden.</small>
  
−
Artsenfederatie KNMG beschrijft in zijn publicatie “Van wet naar praktijk: implementatie van de WGBO Deel 4. Toegang tot patiëntengegevens” wanneer er sprake is van veronderstelde toestemming en expliciete toestemming. Op de uitwisseling beschreven in deze informatiestandaard zijn de vigerende wettelijke kaders en richtlijnen rond toestemming en opt-in van toepassing en derhalve niet expliciet beschreven.
+
'''Voorbeelden'''
 +
*Diazepam 5 mg 4x daags 1 tablet wordt gewijzigd naar diazepam 5 mg 3x daags 1 tablet. De PRK blijft gelijk, beide MA’s vallen daarom onder dezelfde MBH.
 +
*Paroxetine tablet 10 mg 1x daags 1 tablet wordt gewijzigd naar paroxetine tablet 20 mg 1x daags  1 tablet. De bijbehorende MA’s gaan over verschillende geneesmiddelen op PRK-niveau en vallen dus onder verschillende MBH’s.
 +
*Bij een behandeling met prednison is uit voorzorg een maagbeschermer afgesproken. Deze worden weliswaar parallel aan elkaar voorgeschreven maar het zijn verschillende geneesmiddelen. Ze vallen dus niet onder dezelfde MBH en kunnen apart van elkaar gewijzigd en gestopt worden.
 +
*Het wisselen van bètablokker naar een ACE-remmer betekent een wijziging van PRK. De bijbehorende MA's vallen onder verschillende MBH's.
  
−
==Legenda/Uitleg==
+
====Parallelle medicamenteuze behandelingen voor dezelfde medicatie====
−
Een handleiding bij deze Nictiz wiki documentatie is te vinden op:<br>
+
Hierboven is beschreven dat bij het vastleggen van een nieuwe bouwsteen gecontroleerd moet worden of er al een MBH voor deze medicatie bestaat. Er kunnen echter toch situaties voorkomen dat er parallelle MBH’s bestaan voor dezelfde medicatie. Voorbeelden zijn:
−
http://informatiestandaarden.nictiz.nl/wiki/Handleiding_Wiki_documentatie<br>
+
* Patiënt heeft geen toestemming gegeven voor het beschikbaar stellen van diens medicatiegegevens.
−
Daarin is ook een legenda opgenomen bij de verschillende diagrammen die in dit document voorkomen.
+