Bbs:V2 TechnischOntwerp Beeldbeschikbaarheid: verschil tussen versies
| Regel 195: | Regel 195: | ||
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de | De systeemrollen uit het Functioneel Ontwerp worden gekoppeld aan de technische actors en transacties van de relevante interoperabiliteitsprofielen. Een fysiek informatiesysteem kan meerdere systeemrollen en technische actors implementeren. | ||
Onderstaande tabel geeft per technische functie een overzicht van de relevante gestandaardiseerde transactieroutes. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen documentgebaseerde uitwisseling, resourcegebaseerde uitwisseling en toegang tot DICOM-objecten. | |||
De tabel vormt een technische inventarisatie en schrijft nog geen specifieke implementatieroute voor. De definitieve selectie van profielen, transacties en bijbehorende verplichtingen wordt per usecase vastgesteld. | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
| Regel 205: | Regel 208: | ||
! Transactions | ! Transactions | ||
|- | |- | ||
| Beschikbaarstellende zorgaanbieder | | rowspan="3" | Beschikbaarstellende zorgaanbieder | ||
| Publiceert onderzoeksmetadata, | | rowspan="3" | Publiceert documentgebaseerde onderzoeksmetadata, imaging study manifests of beeldvormingsverslagen. | ||
| Document Source | | Document Source | ||
| Document Recipient | | Document Recipient | ||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-65.html MHD ITI-65 Provide Document Bundle] | | [https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-65.html MHD ITI-65 Provide Document Bundle]<br />[https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-105.html MHD ITI-105 Simplified Publish]<br />[https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-106.html MHD ITI-106 Generate Metadata] | ||
|- | |||
| Imaging Document Source | |||
| Document Repository | |||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf XDS-I.b RAD-68 Provide and Register Imaging Document Set] | |||
|- | |||
| Document Source | |||
| Document Repository | |||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/TF/Volume2/ITI-41.html XDS.b ITI-41 Provide and Register Document Set-b] | |||
|- | |||
| Beschikbaarstellende zorgaanbieder | |||
| Stelt gestructureerde onderzoeks- of verslaggegevens beschikbaar als FHIR-resources. | |||
| FHIR Client | |||
| FHIR Server | |||
| [https://hl7.org/fhir/R4/http.html HL7 FHIR REST create/update], onder andere voor ImagingStudy en DiagnosticReport. Toepasselijke profielen en interacties nader vast te stellen. | |||
|- | |- | ||
| | | rowspan="3" | Raadplegende zorgaanbieder | ||
| Zoekt beschikbare | | rowspan="3" | Zoekt beschikbare documentmetadata over onderzoeken en verslagen. | ||
| Document Consumer | | Document Consumer | ||
| Document Responder | | Document Responder | ||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-67.html MHD ITI-67 Find Document References] | | [https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-67.html MHD ITI-67 Find Document References] | ||
|- | |- | ||
| Document Consumer | | Document Consumer | ||
| Document | | Document Registry | ||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/ | | [https://profiles.ihe.net/ITI/TF/Volume2/ITI-18.html XDS.b ITI-18 Registry Stored Query] | ||
|- | |||
| Initiating Gateway | |||
| Responding Gateway | |||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/TF/Volume2/ITI-38.html XCA ITI-38 Cross Gateway Query] | |||
|- | |- | ||
| | | rowspan="2" | Raadplegende zorgaanbieder | ||
| | | rowspan="2" | Zoekt en raadpleegt gestructureerde klinische gegevens via FHIR. | ||
| Clinical Data Consumer | | Clinical Data Consumer | ||
| Clinical Data Source | | Clinical Data Source | ||
| [https://profiles.ihe.net/PCC/QEDm/PCC-44.html QEDm PCC-44 Mobile Query Existing Data] | | [https://profiles.ihe.net/PCC/QEDm/PCC-44.html QEDm PCC-44 Mobile Query Existing Data], voor ondersteunde resources waaronder DiagnosticReport via de Diagnostic Results Option. | ||
|- | |- | ||
| | | FHIR Client | ||
| Zoekt DICOM-onderzoeks-, serie- of instancegegevens. | | FHIR Server | ||
| [https://hl7.org/fhir/R4/http.html HL7 FHIR REST search/read], onder andere voor ImagingStudy en DiagnosticReport. Toepasselijke profielen en zoekparameters nader vast te stellen. | |||
|- | |||
| Raadplegende zorgaanbieder | |||
| Zoekt DICOM-onderzoeks-, serie- of instancegegevens rechtstreeks bij een DICOM-bron. | |||
| Imaging Document Consumer | | Imaging Document Consumer | ||
| Imaging Document Responder | | Imaging Document Responder | ||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf WIA RAD-129 QIDO-RS Query] | | [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf WIA RAD-129 QIDO-RS Query] | ||
|- | |- | ||
| | | rowspan="3" | Raadplegende zorgaanbieder | ||
| Haalt DICOM-objecten op voor lokale raadpleging. | | rowspan="3" | Haalt een beeldvormingsverslag of imaging study manifest als document op. | ||
| Document Consumer | |||
| Document Responder | |||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/MHD/ITI-68.html MHD ITI-68 Retrieve Document] | |||
|- | |||
| Document Consumer | |||
| Document Repository | |||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/TF/Volume2/ITI-43.html XDS.b ITI-43 Retrieve Document Set] | |||
|- | |||
| Initiating Gateway | |||
| Responding Gateway | |||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/TF/Volume2/ITI-39.html XCA ITI-39 Cross Gateway Retrieve] | |||
|- | |||
| rowspan="4" | Raadplegende zorgaanbieder | |||
| rowspan="4" | Haalt geselecteerde DICOM-objecten op voor lokale raadpleging of verwerking. | |||
| Imaging Document Consumer | | Imaging Document Consumer | ||
| Imaging Document | | Imaging Document Source | ||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf WIA RAD-107 WADO-RS Retrieve] | | [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf WIA RAD-107 WADO-RS Retrieve] | ||
|- | |- | ||
| | | Imaging Document Consumer | ||
| | | Imaging Document Source | ||
| | | [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf XDS-I.b RAD-69 Retrieve Imaging Document Set] | ||
| | |- | ||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/ | | Initiating Imaging Gateway | ||
| Responding Imaging Gateway | |||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol1.pdf XCA-I RAD-75 Cross Gateway Retrieve Imaging Document Set] | |||
|- | |- | ||
| Initiating Imaging Gateway | | Initiating Imaging Gateway | ||
| Responding Imaging Gateway | | Responding Imaging Gateway | ||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD-Suppl_XC-WADO_Rev1-2_TI_2025-09-10.pdf XC-WADO RAD-160 Cross-Community WADO-RS Retrieve] | | [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD-Suppl_XC-WADO_Rev1-2_TI_2025-09-10.pdf XC-WADO RAD-160 Cross-Community WADO-RS Retrieve] | ||
|- | |||
| Raadplegende zorgaanbieder | |||
| Roept een externe viewer aan voor het weergeven van DICOM-onderzoeken. | |||
| Image Display Invoker | |||
| Image Display | |||
| [https://www.ihe.net/uploadedFiles/Documents/Radiology/IHE_RAD_TF_Vol2.pdf IID RAD-106 Invoke Image Display] | |||
|- | |||
| Verzenden en ontvangen van documenten | |||
| Draagt documenten en bijbehorende metadata gericht over aan een ontvangend systeem. | |||
| Document Source | |||
| Document Recipient | |||
| [https://profiles.ihe.net/ITI/TF/Volume1/ch-15.html XDR ITI-41 Provide and Register Document Set-b] | |||
|- | |||
| rowspan="2" | Verzenden en ontvangen van beelden | |||
| rowspan="2" | Draagt DICOM-objecten over aan een ontvangend systeem. | |||
| Storage SCU | |||
| Storage SCP | |||
| [https://dicom.nema.org/medical/dicom/current/output/html/part04.html DICOM C-STORE] | |||
|- | |||
| DICOMweb Client | |||
| DICOMweb Origin Server | |||
| [https://dicom.nema.org/medical/dicom/current/output/html/part18.html DICOMweb STOW-RS Store] | |||
|} | |} | ||
=== Toelichting op de transactieroutes === | |||
'''Documentgebaseerde uitwisseling''' | |||
Voor het publiceren, vinden en ophalen van documenten en bijbehorende metadata bestaan verschillende gestandaardiseerde routes, waaronder MHD en XDS.b/XDS-I.b. De keuze hangt onder andere samen met de informatieobjecten, de beschikbare infrastructuur en de te ondersteunen usecases. | |||
MHD ondersteunt verschillende publicatiemogelijkheden. ITI-65 en ITI-105 voorzien in het aanleveren van documenten met metadata. ITI-106 ondersteunt het aanleveren van een gestructureerd document waarbij de ontvanger de bijbehorende metadata genereert. Deze transacties zijn niet zonder meer onderling uitwisselbaar. | |||
Bij XDS-I.b ondersteunt RAD-68 het publiceren van imaging manifests en, afhankelijk van de geselecteerde profielopties, beeldvormingsverslagen. De verdere registratie van documentmetadata binnen de XDS-infrastructuur verloopt via de daarvoor gedefinieerde XDS-transacties, waaronder ITI-42. | |||
'''Resourcegebaseerde uitwisseling''' | |||
FHIR biedt REST-interacties voor het beschikbaar stellen, zoeken en ophalen van resources. De basisstandaard definieert deze interacties, maar bepaalt niet zelfstandig welke resources, zoekparameters en profielen voor BBS v2 verplicht zijn. | |||
QEDm biedt een gestandaardiseerde FHIR-queryinterface voor specifieke klinische resources. De Diagnostic Results Option ondersteunt onder andere DiagnosticReport, maar definieert geen algemene ImagingStudy-queryinterface. | |||
De definitieve FHIR-representaties van EHDSImagingStudy en EHDSImagingReport, en de bijbehorende technische interfaces, worden afgestemd op de Europese implementatiegidsen. | |||
'''DICOM-metadata en DICOM-content''' | |||
DICOM ondersteunt het opslaan, zoeken en ophalen van medische beeldobjecten. DICOMweb onderscheidt hiervoor STOW-RS, QIDO-RS en WADO-RS. Deze transacties hebben verschillende functies en kunnen niet als onderling uitwisselbare alternatieven worden beschouwd. | |||
WIA profileert het zoeken en ophalen van DICOM-gegevens via respectievelijk RAD-129 en RAD-107. Voor bestaande XDS-I.b/XCA-I-infrastructuur zijn daarnaast RAD-69 en RAD-75 relevant. | |||
XC-WADO introduceert met RAD-160 een webgebaseerde mogelijkheid voor DICOM-retrieval over communitygrenzen. De verdere afhandeling van redirects, waaronder secure redirect en de gerelateerde IHE-wijzigingsvoorstellen, is nog onderwerp van technische uitwerking. | |||
Het opslaan of overdragen van DICOM-objecten via C-STORE of STOW-RS betekent niet automatisch dat onderzoeksmetadata vindbaar zijn binnen een landelijke of regionale tijdlijn. De technische oplossing voor discovery moet afzonderlijk worden vastgesteld. | |||
'''Imaging Study Manifest''' | |||
[https://profiles.ihe.net/RAD/MADO/index.html IHE MADO versie 1.0.0] beschrijft de toepassing van imaging study manifests voor toegang tot DICOM-objecten. MADO is geen zelfstandige algemene publicatie- of zoektransactie. Het manifest kan worden uitgewisseld via een toepasselijke document-sharinginfrastructuur, waaronder MHD of XDS.b/XDS-I.b. | |||
De definitieve toepassing van MADO, de manifestrepresentatie en de relatie met EHDSImagingStudy blijven afhankelijk van de verdere Europese en nationale besluitvorming. | |||
'''Gerichte overdracht''' | |||
XDR ondersteunt gerichte overdracht van documenten en metadata. DICOM C-STORE en STOW-RS ondersteunen overdracht en opslag van DICOM-objecten. Deze technische mogelijkheden definiëren niet zelfstandig de volledige nationale workflow voor gericht verzenden van beelden of verslagen. De scope en toepasselijke profielcombinaties worden afzonderlijk vastgesteld. | |||
'''Normativiteit''' | |||
De opgenomen transacties zijn niet automatisch verplichte alternatieven waaruit implementers vrij kunnen kiezen. Interoperabiliteit vereist dat per usecase wordt vastgesteld welke transactieroutes worden ondersteund en welke verplichtingen gelden voor de betrokken systeemrollen. | |||
'''TODO MAPPING:''' Valideer de koppeling tussen de functionele BBS-systeemrollen, de technische actors en de transacties op basis van het definitieve Functioneel Ontwerp en de relevante ART-DECOR-specificaties. | |||
'''TODO BESLUIT:''' Stel per usecase vast welke documentgebaseerde, resourcegebaseerde en DICOM-gebaseerde transactieroutes binnen BBS v2 worden ondersteund. | |||
'''TODO BESLUIT:''' Stel de verplichte en optionele profielen, actor groupings, transacties en versies vast, rekening houdend met de beschikbare Nederlandse infrastructuur en de verdere besluitvorming binnen EHDS, IHE en HL7. | |||
=== Toelichting === | === Toelichting === | ||
Versie van 6 nov 2026 10:16
|
Dit Technisch Ontwerp (TO) is een conceptversie. De definitieve versie kan afwijken van wat er in dit TO beschreven is. Aan dit TO kunnen geen rechten worden ontleend. Dit TO is geldig tot 31 december 2026. |

1 Inleiding[bewerken]
Beeldbeschikbaarheid v2 geeft de technische invulling aan het beschikbaarstellen, vinden, raadplegen, delen, downloaden en uploaden van medisch beeldvormende onderzoeken en gerelateerde beeldvormingsverslagen.
De technische uitwerking bouwt voort op Beeldbeschikbaarheid v1.0.0 en sluit aan op de Europese ontwikkeling van het European Electronic Health Record Exchange Format (EEHRxF) voor medische beeldvorming.
1.1 Algemeen[bewerken]
Het Technisch Ontwerp vormt de technische uitwerking van het Functioneel Ontwerp Beeldbeschikbaarheid v2.0.0 en legt de afspraken vast die nodig zijn voor interoperabele implementatie door leveranciers.
Het Functioneel Ontwerp legt het functionele gedrag, de systeemrollen en de functionele transacties vast. Het Technisch Ontwerp koppelt deze aan technische actors, interoperabiliteitsprofielen, transacties, informatieobjecten en interfaces.
Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt van bestaande internationale standaarden en profielen van HL7, DICOM en IHE.
1.2 Doelgroep[bewerken]
De primaire doelgroep bestaat uit leveranciers, architecten, ontwerpers, ontwikkelaars en testers van systemen die één of meer systeemrollen uit Beeldbeschikbaarheid implementeren.
Bekendheid met HL7 FHIR, DICOM, DICOMweb en de relevante IHE-profielen wordt verondersteld. Dit Technisch Ontwerp is geen algemene introductie tot deze standaarden, maar legt vast hoe zij binnen Beeldbeschikbaarheid worden toegepast.
1.3 Kaders & uitgangspunten[bewerken]
De technische uitwerking van Beeldbeschikbaarheid sluit aan op de relevante Europese en Nederlandse kaders en de daarin vastgelegde uitgangspunten.
1.3.1 Europese en Nederlandse kaders[bewerken]
Verordening (EU) 2025/327 betreffende de European Health Data Space (EHDS) vormt het juridische Europese kader. Medische beelden en gerelateerde beeldvormingsverslagen behoren tot de tweede groep prioritaire categorieën voor primair gebruik waarvoor de relevante bepalingen vanaf 26 maart 2031 van toepassing worden.
De technische uitwerking wordt afgestemd op het European Electronic Health Record Exchange Format (EEHRxF) en de bijbehorende Europese implementatieartefacten.
Xt-EHR heeft voor medische beeldvorming logische informatiemodellen ontwikkeld voor onder andere:
- EHDSImagingStudy;
- EHDSImagingReport;
- gemeenschappelijke modellen voor patiënt, zorgverlener, organisatie, verrichting, apparaat, anatomische structuur en endpoint.
De Xt-EHR Logical Information Models versie 1.0.0 vormen een actuele technische referentie voor de Europese informatiebehoefte. Voor de concrete FHIR-representatie bestaan afzonderlijke implementatiegidsen die nog in ontwikkeling kunnen zijn.
Voor de Nederlandse situatie wordt voortgebouwd op Beeldbeschikbaarheid v1.0.0, NEN 7541 en de relevante landelijke afspraken voor gegevensuitwisseling en generieke functies.
TODO BESLUIT: Leg voor publicatie vast tegen welke exacte versies en publicatiedata van de Europese logische modellen, FHIR-implementatiegidsen, IHE-profielen en overige artefacten BBS v2 is uitgewerkt.
1.3.2 Reikwijdte Technisch Ontwerp[bewerken]
Beeldbeschikbaarheid specificeert de interoperabele uitwisseling tussen systemen. De interne opslagarchitectuur van een zorgaanbieder of samenwerkingsverband wordt niet voorgeschreven.
Binnen scope van het Technisch Ontwerp vallen onder andere:
- de technische actors die aan de systeemrollen worden gekoppeld;
- profielen en transacties voor beschikbaarstellen, zoeken, ophalen en delen;
- de representatie en ontsluiting van onderzoeksmetadata;
- de representatie en uitwisseling van beeldvormingsverslagen;
- toegang tot DICOM-objecten;
- weergave van beelden op afstand;
- identificatie en koppeling van onderzoek en verslag;
- technische zoekmogelijkheden;
- foutafhandeling en relevante performance-eisen;
- technische afhankelijkheden van generieke functies.
Het produceren en intern opslaan van DICOM-objecten en verslaginformatie binnen een bronsysteem valt buiten scope, behalve waar eisen aan deze informatie noodzakelijk zijn voor interoperabele uitwisseling.
1.3.3 Relatie Functioneel Ontwerp, Technisch Ontwerp en implementatieartefacten[bewerken]
Het Functioneel Ontwerp is leidend voor de functionele informatiebehoefte en de functionele systeemrollen.
Dit Technisch Ontwerp legt de technische invulling daarvan vast. Detailafspraken over profielen, resourceconformiteit, kardinaliteiten, terminologiebindingen en search parameters kunnen daarnaast in afzonderlijke implementatiegidsen en datasets worden beheerd.
De volgende traceerbaarheid wordt nagestreefd:
Functionele usecase
↓
Functionele transactie
↓
BBS-systeemrol
↓
Technische actor
↓
IHE/HL7/DICOM-profiel en transactie
↓
Implementatieartefact
De traceerbaarheid tussen het Functioneel Ontwerp Beeldbeschikbaarheid v2.0.0 en dit Technisch Ontwerp wordt vastgelegd door de functionele transacties en systeemrollen te koppelen aan de relevante technische actors, interoperabiliteitsprofielen en transacties.
De technische uitwerking wordt op de volgende plaatsen beschreven:
- **Systeemrollen en technische actors:** in paragraaf 2.1.2 wordt de mapping tussen BBS-systeemrollen, technische actors, profielen en transacties vastgelegd.
- **Transacties en transactiegroepen:** in paragraaf 2.1.3 worden de technische transacties gekoppeld aan de functionele capabilities.
- **Interoperabiliteitsprofielen:** in paragraaf 2.1.4 worden de relevante profielen, versies en hun toepassingsstatus binnen BBS v2 beschreven.
- **Technische uitwerking per usecase:** in de paragrafen 2.2 tot en met 2.6 worden de betrokken systeemrollen, technische transacties en informatieobjecten per usecase beschreven.
- **Implementatieartefacten:** in hoofdstuk 4 worden de technische specificaties, FHIR-resources, DICOM-objecten en overige relevante implementatieafspraken nader toegelicht of wordt naar de betreffende internationale specificaties verwezen.
De mapping wordt bijgehouden op basis van de beschikbare technische specificaties. Voor profielen waarvan de toepassing binnen BBS v2 nog niet definitief is vastgesteld, wordt de mapping als kandidaat aangemerkt. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de publicatiestatus van een profiel en de besluitvorming over de toepassing ervan binnen BBS v2.
Wijzigingen in de Europese implementatiegidsen of internationale interoperabiliteitsprofielen kunnen gevolgen hebben voor de technische mapping. De betreffende afhankelijkheden worden bij de uitwerking vastgelegd, zodat deze bij een volgende iteratie opnieuw kunnen worden beoordeeld.
- TODO MAPPING:** Valideer de volledige traceerbaarheid tussen functionele transacties, BBS-systeemrollen, technische actors en implementatieartefacten nadat de relevante profielkeuzes zijn vastgesteld.
1.3.4 Infrastructuur[bewerken]
Beeldbeschikbaarheid gaat uit van uitwisseling tussen systemen en organisaties zonder één specifieke interne of landelijke deploymentarchitectuur voor te schrijven.
Een vindfunctie voor onderzoeks- en verslaggegevens kan technisch centraal, decentraal of federatief worden ingericht, mits de voor Beeldbeschikbaarheid vereiste functionaliteit interoperabel beschikbaar is.
Beeldvormende onderzoeken kunnen omvangrijk zijn. Het beschikbaarstellen van metadata wordt daarom technisch onderscheiden van het opslaan en transporteren van de daadwerkelijke DICOM-objecten. DICOM-objecten kunnen bij de oorspronkelijke bron beschikbaar blijven en op verzoek worden opgehaald of op afstand worden weergegeven.
Beeldbeschikbaarheid v1.0.0 beschreef zowel XCA-I als een MHD/WIA-gebaseerde route. BBS v2 moet aansluiten op de ontwikkeling richting FHIR- en DICOMweb-gebaseerde interfaces zonder bestaande landelijke of regionale infrastructuur zonder expliciet migratiebesluit uit te sluiten.
TODO BESLUIT: Leg de positie van XCA-I/XDS-I ten opzichte van MHD, MADO, XC-WADO en andere REST-gebaseerde profielen voor BBS v2 vast.
TODO BESLUIT: Leg vast welke infrastructuurvarianten normatief ondersteund moeten worden en waar gateways of vertalingen tussen bestaande en nieuwe interfaces zijn toegestaan.
1.3.5 Generieke functies[bewerken]
Uitvoering van een BBS-transactie veronderstelt dat de noodzakelijke generieke functies beschikbaar zijn.
Dit betreft ten minste:
- identificatie en authenticatie van patiënt, vertegenwoordiger, zorgverlener, zorgaanbieder en systeem;
- patiëntmatching;
- autorisatie en toegangsbeleid;
- toestemming of een andere geldige rechtsgrond;
- lokalisatie;
- adressering;
- logging;
- beveiliging, integriteit en vertrouwelijkheid;
- eventuele noodtoegang;
- dossier- en bewaarbeleid.
De generieke functie zelf wordt niet opnieuw door BBS gespecificeerd. Waar een technisch profiel eisen stelt aan de overdracht van identiteit, autorisatiecontext, beveiliging of logging worden deze eisen wel opgenomen of genormatief verwezen.
TODO BESLUIT: Bepaal welke landelijke en Europese implementatieprofielen voor authenticatie, autorisatie en auditlogging vanuit BBS normatief moeten worden gerefereerd.
1.4 Status en normativiteit[bewerken]
Beeldbeschikbaarheid v2.0.0 wordt ontwikkeld terwijl de Europese en internationale specificaties voor medische beeldvorming nog verder worden uitgewerkt. Het Technisch Ontwerp beschrijft de technische mogelijkheden, relevante interoperabiliteitsprofielen en transacties op basis van de beschikbare specificaties.
Bij de technische uitwerking wordt onderscheid gemaakt tussen de publicatiestatus van een internationale specificatie, de keuze om deze binnen BBS v2 toe te passen en de normatieve verplichtingen die daaruit voortvloeien voor de betreffende BBS-systeemrollen.
Een aantal relevante specificaties is al gepubliceerd, maar de toepassing daarvan binnen BBS v2 is nog niet definitief vastgesteld. Dit betreft onder andere:
- **IHE MADO:** Manifest-based Access to DICOM Objects (MADO), versie 1.0.0 is gepubliceerd met de status Trial Use. De verdere Europese afstemming van het Imaging Study Manifest en de relatie met EHDSImagingStudy zijn nog in ontwikkeling.
- **IHE XC-WADO:** Cross-Community Web-Based Access to DICOM Objects (XC-WADO), revisie 1.2 is gepubliceerd voor Trial Implementation. Verdere technische uitwerking, waaronder de afhandeling van secure redirects en gerelateerde wijzigingsvoorstellen, kan gevolgen hebben voor de toepassing van cross-community DICOM-retrieval.
- **IHE MHD:** Mobile access to Health Documents (MHD), versie 4.2.5 is de meest recente gepubliceerde versie gebaseerd op FHIR R4. Daarnaast bestaat versie 5.0.0 op basis van FHIR R5. De keuze voor de toepasselijke versie en FHIR-baseline binnen BBS v2 moet nog worden vastgesteld.
- **IHE QEDm:** Query for Existing Data for Mobile (QEDm), versie 3.0.0 is gepubliceerd voor Trial Implementation op basis van FHIR R4. De toepassing binnen BBS v2 en de aansluiting op de Europese FHIR-implementatiegidsen moeten nog worden vastgesteld.
- **HL7 Europe Imaging Report:** de Europese FHIR Implementation Guide voor Imaging Report, versie 1.0.0-ballot is nog in ontwikkeling. De definitieve toepassing en eventuele aanvullende Nederlandse profilering moeten nog worden vastgesteld.
De onderlinge samenhang tussen deze profielen en de Europese FHIR-implementatiegidsen moet worden afgestemd op de definitieve Europese afspraken.
Waar de technische werking van een bestaand profiel voldoende is gespecificeerd, worden de relevante actors, transacties en informatieobjecten in dit TO beschreven. Wanneer de toepassing binnen BBS v2 nog niet is vastgesteld, wordt dit expliciet aangegeven als openstaand besluit of afhankelijkheid.
Een verwijzing naar een profiel of transactie betekent daarmee niet automatisch dat ondersteuning hiervan verplicht is voor iedere BBS-implementatie. Eventuele verplichtingen worden gekoppeld aan de BBS-systeemrollen en de definitief geselecteerde technische profielen.
Bestaande Nederlandse infrastructuur, waaronder IHE XCA-I en XDS-I.b (Radiology Technical Framework, revisie 23.0), wordt niet op voorhand uitgesloten. De verhouding tussen deze infrastructuur en nieuwe FHIR- en DICOMweb-gebaseerde interfaces wordt bij de verdere uitwerking vastgesteld.
- TODO BESLUIT:** Stel voor de definitieve publicatie vast welke versies van internationale profielen en implementatiegidsen normatief worden toegepast, welke technische transacties per BBS-systeemrol verplicht of optioneel zijn en welke alternatieve of transitionele routes worden ondersteund.
- TODO NORMATIEF:** Gebruik in de definitieve versie expliciet SHALL, SHOULD en MAY of de binnen Nictiz afgesproken equivalente normatieve formuleringen.
2 Usecases[bewerken]
De Europese usecases vormen de hoofdstructuur. De Nederlandse usecases uit Beeldbeschikbaarheid v1.0.0 worden waar passend als nationale verfijningen onder deze usecases technisch uitgewerkt.
2.1 Algemeen[bewerken]
De technische realisatie wordt zo veel mogelijk opgebouwd uit herbruikbare actors, transacties en informatieobjecten. Technische afspraken die voor meerdere usecases identiek zijn worden niet per usecase opnieuw gedefinieerd.
De technische toelichting op herbruikbare IHE-profielen, FHIR-resources en generieke functies wordt centraal in hoofdstuk 4 opgenomen. Bij de technische uitwerking van een usecase wordt naar deze centrale beschrijving verwezen en worden alleen usecase-specifieke toepassingen, verplichtingen of afwijkingen aanvullend beschreven.
2.1.1 Technische uitgangspunten voor alle usecases[bewerken]
Voor de technische uitwerking gelden de volgende uitgangspunten:
- onderzoeksmetadata en daadwerkelijke DICOM-content zijn afzonderlijke technische concepten;
- een beeldvormingsverslag en een beeldvormend onderzoek blijven met stabiele identificatoren aan elkaar gerelateerd;
- FHIR wordt gebruikt waar gestructureerde Europese of documentgebaseerde informatie als FHIR wordt uitgewisseld;
- DICOM blijft de standaard voor de daadwerkelijke medische beeldobjecten;
- DICOMweb kan worden gebruikt voor webgebaseerd zoeken en ophalen van DICOM-objecten;
- IHE-profielen specificeren waar van toepassing de combinatie van actors, transacties en standaarden;
- metadata bevat voldoende informatie om een onderzoek te vinden en vervolgens de relevante content te selecteren en benaderen;
- systemen verwerken status, herkomst en versie-informatie zonder klinisch verschillende of identieke onderzoeken onjuist samen te voegen;
- de technische interfaces ondersteunen foutafhandeling conform de onderliggende standaard of het toegepaste profiel.
2.1.2 Systemen, systeemrollen en technische actors[bewerken]
De systeemrollen uit het Functioneel Ontwerp worden gekoppeld aan de technische actors en transacties van de relevante interoperabiliteitsprofielen. Een fysiek informatiesysteem kan meerdere systeemrollen en technische actors implementeren.
Onderstaande tabel geeft per technische functie een overzicht van de relevante gestandaardiseerde transactieroutes. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen documentgebaseerde uitwisseling, resourcegebaseerde uitwisseling en toegang tot DICOM-objecten.
De tabel vormt een technische inventarisatie en schrijft nog geen specifieke implementatieroute voor. De definitieve selectie van profielen, transacties en bijbehorende verplichtingen wordt per usecase vastgesteld.
| Participant | Description | Actors | Transactions | |
|---|---|---|---|---|
| Beschikbaarstellende zorgaanbieder | Publiceert documentgebaseerde onderzoeksmetadata, imaging study manifests of beeldvormingsverslagen. | Document Source | Document Recipient | MHD ITI-65 Provide Document Bundle MHD ITI-105 Simplified Publish MHD ITI-106 Generate Metadata |
| Imaging Document Source | Document Repository | XDS-I.b RAD-68 Provide and Register Imaging Document Set | ||
| Document Source | Document Repository | XDS.b ITI-41 Provide and Register Document Set-b | ||
| Beschikbaarstellende zorgaanbieder | Stelt gestructureerde onderzoeks- of verslaggegevens beschikbaar als FHIR-resources. | FHIR Client | FHIR Server | HL7 FHIR REST create/update, onder andere voor ImagingStudy en DiagnosticReport. Toepasselijke profielen en interacties nader vast te stellen. |
| Raadplegende zorgaanbieder | Zoekt beschikbare documentmetadata over onderzoeken en verslagen. | Document Consumer | Document Responder | MHD ITI-67 Find Document References |
| Document Consumer | Document Registry | XDS.b ITI-18 Registry Stored Query | ||
| Initiating Gateway | Responding Gateway | XCA ITI-38 Cross Gateway Query | ||
| Raadplegende zorgaanbieder | Zoekt en raadpleegt gestructureerde klinische gegevens via FHIR. | Clinical Data Consumer | Clinical Data Source | QEDm PCC-44 Mobile Query Existing Data, voor ondersteunde resources waaronder DiagnosticReport via de Diagnostic Results Option. |
| FHIR Client | FHIR Server | HL7 FHIR REST search/read, onder andere voor ImagingStudy en DiagnosticReport. Toepasselijke profielen en zoekparameters nader vast te stellen. | ||
| Raadplegende zorgaanbieder | Zoekt DICOM-onderzoeks-, serie- of instancegegevens rechtstreeks bij een DICOM-bron. | Imaging Document Consumer | Imaging Document Responder | WIA RAD-129 QIDO-RS Query |
| Raadplegende zorgaanbieder | Haalt een beeldvormingsverslag of imaging study manifest als document op. | Document Consumer | Document Responder | MHD ITI-68 Retrieve Document |
| Document Consumer | Document Repository | XDS.b ITI-43 Retrieve Document Set | ||
| Initiating Gateway | Responding Gateway | XCA ITI-39 Cross Gateway Retrieve | ||
| Raadplegende zorgaanbieder | Haalt geselecteerde DICOM-objecten op voor lokale raadpleging of verwerking. | Imaging Document Consumer | Imaging Document Source | WIA RAD-107 WADO-RS Retrieve |
| Imaging Document Consumer | Imaging Document Source | XDS-I.b RAD-69 Retrieve Imaging Document Set | ||
| Initiating Imaging Gateway | Responding Imaging Gateway | XCA-I RAD-75 Cross Gateway Retrieve Imaging Document Set | ||
| Initiating Imaging Gateway | Responding Imaging Gateway | XC-WADO RAD-160 Cross-Community WADO-RS Retrieve | ||
| Raadplegende zorgaanbieder | Roept een externe viewer aan voor het weergeven van DICOM-onderzoeken. | Image Display Invoker | Image Display | IID RAD-106 Invoke Image Display |
| Verzenden en ontvangen van documenten | Draagt documenten en bijbehorende metadata gericht over aan een ontvangend systeem. | Document Source | Document Recipient | XDR ITI-41 Provide and Register Document Set-b |
| Verzenden en ontvangen van beelden | Draagt DICOM-objecten over aan een ontvangend systeem. | Storage SCU | Storage SCP | DICOM C-STORE |
| DICOMweb Client | DICOMweb Origin Server | DICOMweb STOW-RS Store | ||
2.1.3 Toelichting op de transactieroutes[bewerken]
Documentgebaseerde uitwisseling
Voor het publiceren, vinden en ophalen van documenten en bijbehorende metadata bestaan verschillende gestandaardiseerde routes, waaronder MHD en XDS.b/XDS-I.b. De keuze hangt onder andere samen met de informatieobjecten, de beschikbare infrastructuur en de te ondersteunen usecases.
MHD ondersteunt verschillende publicatiemogelijkheden. ITI-65 en ITI-105 voorzien in het aanleveren van documenten met metadata. ITI-106 ondersteunt het aanleveren van een gestructureerd document waarbij de ontvanger de bijbehorende metadata genereert. Deze transacties zijn niet zonder meer onderling uitwisselbaar.
Bij XDS-I.b ondersteunt RAD-68 het publiceren van imaging manifests en, afhankelijk van de geselecteerde profielopties, beeldvormingsverslagen. De verdere registratie van documentmetadata binnen de XDS-infrastructuur verloopt via de daarvoor gedefinieerde XDS-transacties, waaronder ITI-42.
Resourcegebaseerde uitwisseling
FHIR biedt REST-interacties voor het beschikbaar stellen, zoeken en ophalen van resources. De basisstandaard definieert deze interacties, maar bepaalt niet zelfstandig welke resources, zoekparameters en profielen voor BBS v2 verplicht zijn.
QEDm biedt een gestandaardiseerde FHIR-queryinterface voor specifieke klinische resources. De Diagnostic Results Option ondersteunt onder andere DiagnosticReport, maar definieert geen algemene ImagingStudy-queryinterface.
De definitieve FHIR-representaties van EHDSImagingStudy en EHDSImagingReport, en de bijbehorende technische interfaces, worden afgestemd op de Europese implementatiegidsen.
DICOM-metadata en DICOM-content
DICOM ondersteunt het opslaan, zoeken en ophalen van medische beeldobjecten. DICOMweb onderscheidt hiervoor STOW-RS, QIDO-RS en WADO-RS. Deze transacties hebben verschillende functies en kunnen niet als onderling uitwisselbare alternatieven worden beschouwd.
WIA profileert het zoeken en ophalen van DICOM-gegevens via respectievelijk RAD-129 en RAD-107. Voor bestaande XDS-I.b/XCA-I-infrastructuur zijn daarnaast RAD-69 en RAD-75 relevant.
XC-WADO introduceert met RAD-160 een webgebaseerde mogelijkheid voor DICOM-retrieval over communitygrenzen. De verdere afhandeling van redirects, waaronder secure redirect en de gerelateerde IHE-wijzigingsvoorstellen, is nog onderwerp van technische uitwerking.
Het opslaan of overdragen van DICOM-objecten via C-STORE of STOW-RS betekent niet automatisch dat onderzoeksmetadata vindbaar zijn binnen een landelijke of regionale tijdlijn. De technische oplossing voor discovery moet afzonderlijk worden vastgesteld.
Imaging Study Manifest
IHE MADO versie 1.0.0 beschrijft de toepassing van imaging study manifests voor toegang tot DICOM-objecten. MADO is geen zelfstandige algemene publicatie- of zoektransactie. Het manifest kan worden uitgewisseld via een toepasselijke document-sharinginfrastructuur, waaronder MHD of XDS.b/XDS-I.b.
De definitieve toepassing van MADO, de manifestrepresentatie en de relatie met EHDSImagingStudy blijven afhankelijk van de verdere Europese en nationale besluitvorming.
Gerichte overdracht
XDR ondersteunt gerichte overdracht van documenten en metadata. DICOM C-STORE en STOW-RS ondersteunen overdracht en opslag van DICOM-objecten. Deze technische mogelijkheden definiëren niet zelfstandig de volledige nationale workflow voor gericht verzenden van beelden of verslagen. De scope en toepasselijke profielcombinaties worden afzonderlijk vastgesteld.
Normativiteit
De opgenomen transacties zijn niet automatisch verplichte alternatieven waaruit implementers vrij kunnen kiezen. Interoperabiliteit vereist dat per usecase wordt vastgesteld welke transactieroutes worden ondersteund en welke verplichtingen gelden voor de betrokken systeemrollen.
TODO MAPPING: Valideer de koppeling tussen de functionele BBS-systeemrollen, de technische actors en de transacties op basis van het definitieve Functioneel Ontwerp en de relevante ART-DECOR-specificaties.
TODO BESLUIT: Stel per usecase vast welke documentgebaseerde, resourcegebaseerde en DICOM-gebaseerde transactieroutes binnen BBS v2 worden ondersteund.
TODO BESLUIT: Stel de verplichte en optionele profielen, actor groupings, transacties en versies vast, rekening houdend met de beschikbare Nederlandse infrastructuur en de verdere besluitvorming binnen EHDS, IHE en HL7.
2.1.4 Toelichting[bewerken]
De tabel beschrijft de belangrijkste technische interacties en is geen volledige conformiteitsmatrix. De verplichte transacties, actor groupings en opties volgen uit de uiteindelijk geselecteerde IHE-profielen.
Voor het publiceren van documenten ondersteunt MHD naast ITI-65 ook ITI-105 (Simplified Publish) en ITI-106 (Generate Metadata). De keuze tussen deze mogelijkheden wordt bij de verdere uitwerking vastgesteld.
Voor onderzoeksgegevens is IHE MADO versie 1.0.0 relevant voor de representatie en uitwisseling van imaging study manifests. De publicatie en retrieval van deze manifests en het ophalen van DICOM-objecten worden via de daarvoor geselecteerde technische transacties gerealiseerd.
QEDm ondersteunt alleen de resources en zoekmogelijkheden die binnen de betreffende profielopties zijn gespecificeerd. De toepassing voor EHDSImagingStudy en EHDSImagingReport wordt afgestemd op de Europese FHIR-implementatiegidsen.
Naast de REST-gebaseerde profielen blijft de bestaande XCA-I-gebaseerde uitwisseling relevant. De positie daarvan ten opzichte van MHD, MADO en XC-WADO wordt bij de verdere uitwerking vastgesteld.
De technische afhandeling van secure redirects binnen XC-WADO is mede afhankelijk van de verdere IHE-besluitvorming, waaronder CP-575.
Voor patiëntgerichte gegevensuitwisseling worden de relevante technische interfaces in samenhang met de MedMij-opdracht uitgewerkt.
TODO MAPPING: Valideer de definitieve koppeling met de systeemrollen uit het Functioneel Ontwerp en de bijbehorende ART-DECOR-specificaties.
TODO BESLUIT: Stel per usecase vast welke profielen, actors en transacties binnen BBS v2 verplicht of optioneel worden ondersteund.
2.1.5 Transacties en transactiegroepen[bewerken]
Het Functioneel Ontwerp onderscheidt functionele capabilities voor onder andere:
- produceren;
- beschikbaarstellen;
- zoeken;
- ophalen;
- raadplegen;
- ophalen van DICOM-objecten;
- aanroepen van beeldweergave;
- gericht verzenden.
De technische invulling kan verschillen afhankelijk van het type informatieobject.
Documentgebaseerde uitwisseling en resourcegebaseerde uitwisseling worden daarbij onderscheiden. De keuze voor een technische interface is gekoppeld aan de BBS-systeemrol en de informatie die wordt uitgewisseld.
2.1.6 Interoperabiliteitsprofielen en standaarden[bewerken]
Voor BBS v2 zijn de volgende internationale profielen en standaarden relevant.
| Profiel / standaard | Technische functie | Relevante transactie | Status binnen BBS v2 |
|---|---|---|---|
| HL7 FHIR | Gestructureerde uitwisseling van documenten, resources en metadata | FHIR REST / document Bundle | Basisstandaard; exacte profielen nog vast te stellen |
| DICOM | Modellering en opslag van medische beeldobjecten | DICOM services / objectmodel | Basisstandaard |
| DICOMweb | Webgebaseerd zoeken, opslaan en ophalen van DICOM-objecten | o.a. QIDO-RS, WADO-RS | Relevant voor beeldtoegang |
| IHE MHD | Publiceren, zoeken en ophalen van gezondheidsdocumenten via FHIR | ITI-65, ITI-67, ITI-68 | Kandidaat voor documentgebaseerde uitwisseling |
| IHE QEDm | Zoeken en ophalen van bestaande gegevens als FHIR-resources | PCC-44 | Kandidaat voor resourcegebaseerde uitwisseling |
| IHE MADO | Manifestgebaseerde toegang tot DICOM-objecten | o.a. WADO-RS Retrieve [RAD-107] | Kandidaat voor onderzoeksmetadata en toegang tot beeldcontent |
| IHE XC-WADO | Webgebaseerde toegang tot DICOM-objecten over communitygrenzen | RAD-160 | Kandidaat voor cross-community beeldtoegang |
| IHE IID | Gestandaardiseerd aanroepen van een beeldviewer | RAD-106 | Kandidaat voor weergave op afstand |
| IHE XCA-I | Cross-community zoeken en ophalen van imaginginformatie | ITI-38, ITI-39, RAD-75 | Bestaand uit BBS v1; positie in v2 nog vast te stellen |
| IHE WIA | Webgebaseerde toegang tot imaginginformatie | o.a. QIDO-RS en WADO-RS | Bestaand uit BBS v1; relatie met v2-profielen nog vast te stellen |
MHD versie 4.x is gebaseerd op FHIR R4 en definieert onder andere Provide Document Bundle [ITI-65], Find Document References [ITI-67] en Retrieve Document [ITI-68].
QEDm versie 3.0.0 is eveneens gebaseerd op FHIR R4 en gebruikt Mobile Query Existing Data [PCC-44].
MADO specificeert een manifest waarmee een consumer voldoende informatie ontvangt om de bij een onderzoek behorende DICOM-content te identificeren en te benaderen. De FHIR-representatie van het MADO-manifest is een document Bundle met onder andere Composition, ImagingStudy en Endpoint-resources.
MADO en Imaging Study Manifest zijn geen synoniemen: MADO is een interoperabiliteitsprofiel; het manifest is een informatieobject dat binnen dat profiel wordt gebruikt.
TODO BESLUIT: Stel vast welke profielen onderdeel worden van de BBS v2 baseline en welke als alternatieve of transitionele route zijn toegestaan.
TODO BESLUIT: Stel vast of BBS v2 primair op FHIR R4, FHIR R5 of een combinatie van vastgepinde Europese implementatiegidsen profileert.
2.1.7 Mapping EHDS-usecases en Nederlandse usecases[bewerken]
De Nederlandse usecases worden technisch gekoppeld aan de Europese capabilities zonder daarmee te veronderstellen dat iedere Nederlandse eis onderdeel is van de Europese baseline.
| EHDS-usecase | Nederlandse verfijning | Technische focus |
|---|---|---|
| Beschikbaarstellen medisch beeldvormend onderzoek | Beschikbaarstellen beeldgegevens t.b.v. tijdlijn | Onderzoeksmetadata vindbaar maken en toegang tot DICOM-content mogelijk maken |
| Beschikbaarstellen beeldvormingsverslag | Beschikbaarstellen verslaggegevens t.b.v. tijdlijn | Verslag en verslagmetadata vindbaar en opvraagbaar maken |
| Delen en gebruiken onderzoek en/of verslag | Raadplegen tijdlijngegevens | Zoeken en selecteren |
| Delen en gebruiken onderzoek en/of verslag | Raadplegen verslag | Ophalen of verwerken van verslag |
| Delen en gebruiken onderzoek en/of verslag | Raadplegen beeld | DICOM-content ophalen of op afstand tonen |
| Delen en gebruiken onderzoek en/of verslag | Sturen beeld | Nederlandse route voor gerichte overdracht |
| Delen en gebruiken onderzoek en/of verslag | Sturen verslag | Nederlandse route voor gerichte overdracht |
| Patiëntinzage en downloaden | Geen BBS v1-equivalent | Patiëntgerichte toegang |
| Patiënt deelt of uploadt | Geen BBS v1-equivalent | Patiëntgerichte aanlevering |
2.2 EHDS-usecase 1: Beschikbaarstellen medisch beeldvormend onderzoek[bewerken]
Een beeldvormend onderzoek bestaat technisch uit DICOM-objecten en metadata waarmee deze content kan worden geïdentificeerd, gevonden en benaderd.
De EEHRxF-representatie betreft de onderzoeksmetadata en vervangt niet de DICOM-content zelf.
2.2.1 Technische uitwerking[bewerken]
De technische capability bestaat uit twee afzonderlijke verantwoordelijkheden:
- beschikbaarstellen van voldoende onderzoeksmetadata om het onderzoek te vinden en selecteren;
- beschikbaarstellen van een technisch endpoint of andere route waarmee de geselecteerde DICOM-content kan worden opgehaald of weergegeven.
Een Imaging Study Manifest kan hiervoor een technische representatie zijn.
TODO BESLUIT: Stel vast of een Imaging Study Manifest in BBS v2 verplicht, conditioneel verplicht of optioneel is.
2.2.1.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
Een bronsysteem voor beeldvorming kan onder andere de verantwoordelijkheden vervullen voor:
- produceren van DICOM-objecten;
- produceren van onderzoeksmetadata;
- publiceren van onderzoeksmetadata;
- leveren van een manifest;
- leveren van DICOM-objecten;
- aanbieden van een viewer.
PACS, VNA, modaliteit, RIS en EPD kunnen afhankelijk van de implementatie één of meer van deze verantwoordelijkheden vervullen.
TODO MAPPING: Koppel de functionele systeemrollen aan de definitieve MHD-, MADO-, QEDm-, WIA-, XC-WADO- en/of andere IHE-actors.
2.2.1.2 Profielen en transacties[bewerken]
Voor het beschikbaarstellen van onderzoeksmetadata zijn MHD en QEDm relevante kandidaten, afhankelijk van de keuze voor document- of resourcegebaseerde uitwisseling.
Voor toegang tot de daadwerkelijke beelden zijn DICOMweb en de IHE-profielen MADO, XC-WADO en eventueel WIA relevant.
Een MADO-manifest bevat onder andere de identificatoren en endpoints die nodig zijn om een onderzoek en de bijbehorende series en instances te benaderen. WADO-RS Retrieve [RAD-107] ondersteunt retrieval op study-, series- en instance-niveau.
TODO BESLUIT: Leg vast welke combinatie van discovery en retrieval voor nationale, regionale en grensoverschrijdende situaties verplicht wordt.
2.2.1.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
De onderzoeksmetadata worden gebaseerd op het Europese logische model EHDSImagingStudy.
Belangrijke technische concepten zijn onder andere:
- patiëntidentificatie;
- identificatie van het metadataobject;
- Study Instance UID;
- series- en instance-identificatoren;
- modaliteit;
- anatomische regio;
- onderzoeks- en proceduregegevens;
- accession number en overige orderidentificatoren;
- endpoints voor toegang tot beeldcontent;
- bron- en herkomstinformatie.
De Study Instance UID blijft de primaire wereldwijd unieke DICOM-identificatie van een onderzoek.
TODO MAPPING: Leg de mapping vast tussen het EHDSImagingStudy-model, de gekozen FHIR-profielen en relevante DICOM-attributen.
2.2.2 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 2 – Beschikbaarstellen beeldgegevens t.b.v. tijdlijn[bewerken]
Voor de Nederlandse tijdlijn worden voldoende onderzoeksmetadata beschikbaar gesteld om onderzoeken te kunnen vinden, filteren en selecteren zonder dat de DICOM-content zelf naar een centrale vindvoorziening hoeft te worden gekopieerd.
2.2.2.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De BBS-systeemrollen zijn:
- BeeldGegevensBeschikbaarstellendSysteem (BBS-BGB);
- BeeldGegevensOntvangendSysteem (BBS-BGO).
TODO MAPPING: Koppel BBS-BGB en BBS-BGO aan de definitieve technische actors.
2.2.2.2 Profielen en transacties[bewerken]
De technische interface moet metadata beschikbaar kunnen stellen aan een centrale, decentrale of federatieve vindfunctie.
BBS v1 gebruikte hiervoor document-sharingmetadata. Voor BBS v2 wordt vastgesteld of deze capability via MHD, een FHIR-resource-interface, bestaande XDS/XCA-infrastructuur of een combinatie daarvan wordt gerealiseerd.
TODO BESLUIT: Selecteer de normatieve publicatie-/registratietransactie.
2.2.2.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
De vindbare metadata bevat minimaal voldoende identificerende en klinische kenmerken om het onderzoek aan de juiste patiënt te koppelen, te onderscheiden van andere onderzoeken en een vervolgactie voor raadplegen mogelijk te maken.
TODO MAPPING: Werk de tijdlijnmetadata uit tegen EHDSImagingStudy, DocumentReference en/of andere gekozen FHIR-resources.
2.3 EHDS-usecase 2: Beschikbaarstellen beeldvormingsverslag[bewerken]
Een beeldvormingsverslag bevat de klinische interpretatie van één of meer beeldvormende onderzoeken en blijft technisch gekoppeld aan de onderzoeken waarop het verslag betrekking heeft.
2.3.1 Technische uitwerking[bewerken]
Het Europese EHDSImagingReport-logische model vormt het uitgangspunt voor de inhoudelijke Europese representatie.
Het model bevat onder andere gegevens over patiënt, auteur, documentstatus, type, zorgcontext, aanvraag, verrichting, bevindingen, conclusie, aanbevelingen en de gerelateerde imaging study metadata.
2.3.1.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
EPD/EHR, RIS en verslagleggingssystemen kunnen de verantwoordelijkheid vervullen voor het produceren of beschikbaarstellen van een verslag.
Een repository, document sharing component of FHIR-server kan de verantwoordelijkheid vervullen voor het zoeken en ophalen van het verslag.
TODO MAPPING: Koppel de functionele producent-, toegangsverlener- en consumerrollen aan de definitieve IHE-actors.
2.3.1.2 Profielen en transacties[bewerken]
Voor documentgebaseerde uitwisseling is MHD een kandidaat:
- ITI-65 voor het aanbieden van documenten;
- ITI-67 voor het vinden van documentreferenties;
- ITI-68 voor het ophalen van een document.
Voor resourcegebaseerde toegang kan QEDm/PCC-44 of een Europese FHIR-interface worden toegepast indien het verslag als samenhangende FHIR-resources wordt verwerkt.
TODO BESLUIT: Leg vast of het beeldvormingsverslag binnen BBS v2 als FHIR document, FHIR-resources en/of een aanvullende gerenderde representatie moet worden geleverd.
2.3.1.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
De technische representatie moet zowel de klinische verslaginhoud als metadata voor identificatie, zoeken, status en herkomst ondersteunen.
Het verslag bevat een expliciete technische relatie naar het betreffende beeldvormende onderzoek of de betreffende onderzoeken.
TODO MAPPING: Werk EHDSImagingReport uit naar de gekozen Nederlandse FHIR-implementatie en leg de relatie naar EHDSImagingStudy vast.
2.3.2 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 1 – Beschikbaarstellen verslaggegevens t.b.v. tijdlijn[bewerken]
Voor de Nederlandse tijdlijn worden voldoende verslagmetadata beschikbaar gesteld om een verslag te vinden en aan het juiste beeldvormende onderzoek te koppelen.
2.3.2.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De BBS-systeemrollen zijn:
- VerslagGegevensBeschikbaarstellendSysteem (BBS-VGB);
- VerslagGegevensOntvangendSysteem (BBS-VGO).
TODO MAPPING: Koppel BBS-VGB en BBS-VGO aan de geselecteerde technische actors.
2.3.2.2 Profielen en transacties[bewerken]
De technische interface ondersteunt het publiceren of ontsluiten van verslagmetadata en het actualiseren daarvan bij een statuswijziging, addendum of rectificatie.
TODO BESLUIT: Selecteer de normatieve publicatie-/registratietransactie.
2.3.2.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
Verslagmetadata moet de koppeling met patiënt en onderzoek ondersteunen en voldoende informatie leveren voor presentatie in de tijdlijn.
TODO MAPPING: Leg de relatie vast tussen tijdlijnmetadata, EHDSImagingReport en eventuele MHD DocumentReference-metadata.
2.4 EHDS-usecase 3: Delen en gebruiken medisch beeldvormend onderzoek en/of gerelateerd verslag[bewerken]
Deze usecase combineert discovery met het vervolgens ophalen of weergeven van geselecteerde beeldvormende informatie.
2.4.1 Technische uitwerking[bewerken]
De technische flow bestaat conceptueel uit:
- patiënt en toegangscontext bepalen;
- beschikbare onderzoeks- en verslagmetadata zoeken;
- relevante informatie selecteren;
- verslag of metadata ophalen;
- DICOM-content geheel of gedeeltelijk ophalen of op afstand weergeven.
Discovery en content retrieval hoeven niet door hetzelfde protocol of dezelfde infrastructuurcomponent te worden uitgevoerd.
2.4.1.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De consumer kan een EPD/EHR, PACS, diagnostische werkplek, viewer of andere zorgtoepassing zijn.
De bron kan bestaan uit een documentrepository/FHIR-server voor metadata en verslagen en een PACS/VNA voor de feitelijke DICOM-content.
2.4.1.2 Profielen en transacties[bewerken]
Relevante technische capabilities zijn:
- MHD ITI-67 voor document discovery;
- MHD ITI-68 voor document retrieval;
- QEDm PCC-44 voor resourcegebaseerd zoeken;
- WADO-RS voor DICOM retrieval;
- XC-WADO voor cross-community DICOMweb-toegang;
- IID voor het aanroepen van een externe viewer.
TODO BESLUIT: Stel per deploymentcontext vast welke transacties SHALL, SHOULD of MAY zijn.
2.4.1.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
Zoekresultaten moeten voldoende informatie bevatten om vervolgtransacties uit te voeren zonder onbetrouwbare matching op vrije tekst.
Stabiele identifiers en endpoints worden daarom behouden tussen discovery, selectie en retrieval.
2.4.2 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 3 – Raadplegen tijdlijngegevens[bewerken]
De Nederlandse tijdlijn combineert vindbare onderzoeks- en verslagmetadata tot een klinisch bruikbaar overzicht.
2.4.2.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De raadplegende toepassing consumeert onderzoeks- en verslagmetadata uit de beschikbare vindfunctie(s).
TODO MAPPING: Neem de definitieve BBS-systeemrollen uit ART-DECOR over en koppel deze aan de geselecteerde consumer- en source-actors.
2.4.2.2 Profielen en transacties[bewerken]
BBS v1 ondersteunde tijdlijnquery's via XCA-I en MHD. BBS v2 behoudt de functionele capability, maar de technische interface wordt opnieuw vastgesteld tegen de Europese FHIR- en imagingprofielen.
TODO BESLUIT: Bepaal of één uniforme query-interface wordt vereist of dat meerdere interoperabele routes worden ondersteund.
2.4.2.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
De tijdlijn gebruikt metadata en haalt niet standaard de volledige DICOM-content op.
De technische mapping van de zoek- en resultaatkenmerken wordt uitgewerkt in hoofdstuk Zoeken en presenteren van de tijdlijn.
2.4.3 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 4 – Raadplegen verslag[bewerken]
Een gebruiker kan vanuit een zoekresultaat of andere bekende verwijzing een geselecteerd beeldvormingsverslag ophalen.
2.4.3.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De BBS-systeemrollen voor raadplegen en beschikbaarstellen van verslag worden gekoppeld aan de consumer- en source-actors van het gekozen profiel.
2.4.3.2 Profielen en transacties[bewerken]
MHD Retrieve Document [ITI-68] is een kandidaat wanneer het verslag als document beschikbaar is.
Voor een resourcegebaseerde representatie kan een FHIR REST-interface worden gebruikt.
TODO BESLUIT: Bepaal de verplichte technische representatie(s) van het verslag.
2.4.3.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
Het ontvangen verslag behoudt patiënt-, document-, auteur-, status- en onderzoeksidentificatie zodat de context van het verslag eenduidig kan worden vastgesteld.
2.4.4 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 5 – Raadplegen beeld[bewerken]
Een gebruiker kan het volledige beeldvormende onderzoek, een serie of een afzonderlijk DICOM-object benaderen.
2.4.4.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De BBS-systeemrollen zijn:
- BeeldRaadplegendSysteem (BBS-BR);
- BeeldBeschikbaarstellendSysteem (BBS-BB).
2.4.4.2 Profielen en transacties[bewerken]
WADO-RS ondersteunt het ophalen van DICOM-content op study-, series- en instance-niveau.
MADO kan metadata en endpoints leveren die de consumer gebruikt om deze retrieval uit te voeren.
XC-WADO is relevant wanneer webgebaseerde toegang over communitygrenzen nodig is.
IID kan worden toegepast wanneer de beelden niet naar de lokale toepassing worden overgebracht maar via een externe viewer worden gepresenteerd.
TODO BESLUIT: Bepaal wanneer lokale retrieval, cross-community retrieval en remote viewing verplicht of optioneel zijn.
2.4.4.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
De retrieval gebruikt DICOM-identificatoren zoals Study Instance UID, Series Instance UID en SOP Instance UID.
Een FHIR- of manifestrepresentatie van de onderzoeksmetadata vervangt deze DICOM-identificatoren niet.
2.4.5 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 6 – Sturen beeld[bewerken]
Gericht verzenden van beelden is een Nederlandse aanvullende route voor overdracht aan een bekende ontvanger.
De beschikbaarheids- en raadpleegfuncties blijven leidend; gericht verzenden vormt geen vervanging van discovery wanneer beschikbaarstelling volgens de landelijke afspraken vereist is.
2.4.5.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De verzendende en ontvangende systemen moeten elkaar vooraf kunnen identificeren en technisch adresseren.
2.4.5.2 Profielen en transacties[bewerken]
TODO BESLUIT: Selecteer de technische standaard voor gericht verzenden van beelden. Kandidaten moeten worden beoordeeld op ondersteuning van grote DICOM-objecten, foutafhandeling, hervatten en overdracht van de benodigde metadata.
2.4.5.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
De overdracht behoudt de DICOM-identificatoren, patiëntcontext, herkomst en koppeling met het bijbehorende verslag.
2.4.6 Nederlandse verfijning: BBS1-usecase 7 – Sturen verslag[bewerken]
Gericht verzenden van een verslag is een Nederlandse aanvullende route voor overdracht aan een bekende ontvanger.
2.4.6.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De verzendende en ontvangende systemen moeten elkaar vooraf kunnen identificeren en technisch adresseren.
2.4.6.2 Profielen en transacties[bewerken]
TODO BESLUIT: Selecteer de technische standaard voor gericht verzenden van verslagen en bepaal de relatie met de documentgebaseerde Europese uitwisseling.
2.4.6.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
Het verslag behoudt documentidentificatie, patiëntcontext, herkomst, status en verwijzingen naar het bijbehorende onderzoek.
2.5 EHDS-usecase 4: Patiëntinzage en downloaden van onderzoek en/of verslag[bewerken]
Een patiënt of bevoegde vertegenwoordiger kan eigen onderzoeken en verslagen zoeken, bekijken en downloaden.
2.5.1 Technische uitwerking[bewerken]
Waar dezelfde klinische informatieobjecten worden gebruikt, wordt voorkomen dat voor patiënttoegang een inhoudelijk afwijkend formaat ontstaat zonder technische noodzaak.
Patiëntgerichte toegang vereist wel een andere authenticatie-, autorisatie- en gebruikscontext dan professionele toegang.
2.5.1.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
Patiëntportaal, PGO of andere patiënttoepassing vervult de consumerrol.
Onderzoeks- en verslagbronnen blijven verantwoordelijk voor het interoperabel beschikbaarstellen van de informatie.
2.5.1.2 Profielen en transacties[bewerken]
Dezelfde discovery-, document-retrieval- en DICOM-retrievalcapabilities kunnen technisch worden hergebruikt indien het gekozen toegangsprofiel dit toestaat.
TODO BESLUIT: Leg de relatie vast met de Nederlandse patiënttoegangsarchitectuur en de relevante Europese patient-access-specificaties.
2.5.1.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
Gedownloade informatie behoudt voldoende context en metadata om patiënt, onderzoek, verslag, bron, status en technische representatie buiten het bronsysteem te kunnen herkennen.
2.6 EHDS-usecase 5: Patiënt deelt of uploadt onderzoek en/of verslag[bewerken]
Een patiënt of bevoegde vertegenwoordiger kan beeldvormende informatie aan een zorgverlener beschikbaar stellen.
2.6.1 Technische uitwerking[bewerken]
Patiënt-aangeleverde informatie wordt technisch onderscheiden van informatie die reeds als professioneel gevalideerd onderdeel van het zorgdossier beschikbaar was.
Upload betekent daarom niet automatisch opname in het professionele dossier.
2.6.1.1 Systeemrollen en actors[bewerken]
De patiënttoepassing of uploadvoorziening levert de informatie aan een ontvangende zorgtoepassing of gecontroleerde ontvangstomgeving.
2.6.1.2 Profielen en transacties[bewerken]
TODO BESLUIT: Selecteer de technische interfaces voor upload van verslagdocumenten, metadata en DICOM-content.
Bij selectie moet rekening worden gehouden met bestandsgrootte, malwarecontrole, integriteitscontrole en betrouwbare koppeling aan de juiste patiënt.
2.6.1.3 Informatieobjecten en mapping[bewerken]
Waar de oorspronkelijke bron en identifiers bekend zijn blijven deze behouden.
Aanvullend wordt vastgelegd:
- dat de informatie door een patiënt of vertegenwoordiger is aangeleverd;
- wanneer de informatie is ontvangen;
- welke actor de upload heeft uitgevoerd;
- welke technische validaties zijn uitgevoerd;
- of de gegevens professioneel zijn beoordeeld of in het dossier zijn opgenomen.
3 Non-EHDS-usecases – Alleen landelijk gebruik[bewerken]
3.1 Algemeen[bewerken]
Op dit moment worden geen afzonderlijke bestaande BBS v1-usecases uitsluitend in dit hoofdstuk geplaatst.
Nieuwe nationale usecases die niet logisch onder een Europese usecase kunnen worden gepositioneerd kunnen hier later worden toegevoegd.
Voor een dergelijke usecase wordt minimaal vastgelegd:
- de nationale grondslag;
- waarom deze niet onder een EHDS-usecase valt;
- de systeemrollen;
- informatieobjecten;
- technische transacties;
- eventuele gevolgen voor Europese interoperabiliteit.
4 Aanvullende technische informatie[bewerken]
Usecase-overstijgende technische afspraken gelden voor alle relevante systeemrollen.
4.1 Aanwijzingen/eisen voor implementatie van systemen[bewerken]
4.1.1 Eenheid van taal[bewerken]
Semantische interoperabiliteit vereist dat gecodeerde gegevens door producer en consumer dezelfde betekenis behouden.
Voor beeldvormingsspecifieke gegevens wordt waar mogelijk aangesloten op terminologie die reeds onderdeel is van DICOM en de Europese modellen. Voor klinische concepten worden Europese en Nederlandse terminologieafspraken toegepast.
Relevante terminologiestelsels zijn onder andere:
- SNOMED CT;
- DICOM Controlled Terminology;
- LOINC;
- UCUM;
- HL7 Terminology;
- RadLex, waar specifiek voorgeschreven.
De exacte bindingssterkte en ValueSets worden niet zelfstandig in dit hoofdstuk gedefinieerd maar in de bijbehorende dataset of implementatiegids vastgelegd.
TODO MAPPING: Leg per gecodeerd element de ValueSet, versie en bindingssterkte vast.
4.1.2 Internationale interoperabiliteitsstandaarden[bewerken]
De technische architectuur combineert drie hoofdlagen:
- HL7 FHIR voor gestructureerde gezondheidsinformatie, metadata en document-/resource-interfaces;
- DICOM en DICOMweb voor de daadwerkelijke medische beeldinformatie en bijbehorende imagingservices;
- IHE-profielen om actors, transacties en combinaties van deze standaarden interoperabel te specificeren.
IHE MHD biedt een FHIR R4-gebaseerde document-sharinginterface. TODO UITWERKING: Beschrijf de toepassing van IHE MHD binnen BBS v2, inclusief de relevante actors, transacties, informatieobjecten, opties, normatieve versie en relatie met de BBS-systeemrollen.
IHE QEDm biedt een FHIR R4-gebaseerde query-interface voor bestaande klinische resources. TODO UITWERKING: Beschrijf de toepassing van IHE QEDm binnen BBS v2, inclusief de relevante actors, transacties, FHIR-resources, search parameters, normatieve versie en relatie met de BBS-systeemrollen.
IHE MADO specificeert manifestgebaseerde toegang tot DICOM-objecten en ondersteunt zowel een DICOM KOS-representatie als een FHIR Imaging Study Manifest. TODO UITWERKING: Beschrijf de toepassing van IHE MADO binnen BBS v2, inclusief de relevante actors, transacties, het Imaging Study Manifest, toegang tot DICOM-content, normatieve versie en relatie met de BBS-systeemrollen.
XC-WADO richt zich op webgebaseerde toegang tot DICOM-objecten over communitygrenzen. TODO UITWERKING: Beschrijf de toepassing van IHE XC-WADO binnen BBS v2, inclusief de relevante actors, transacties, cross-community context, normatieve versie en relatie met de BBS-systeemrollen.
IID ondersteunt het gestandaardiseerd aanroepen van een image display. TODO UITWERKING: Beschrijf de toepassing van IHE IID binnen BBS v2, inclusief de relevante actors, transacties, aanroep van een image display, normatieve versie en relatie met de BBS-systeemrollen.
(XCA-I en WIA zijn onderdeel van de technische basis van Beeldbeschikbaarheid v1.0.0 en worden bij de definitieve v2-architectuur beoordeeld op continuering, migratie of co-existentie).
IHE XCA-I TODO UITWERKING: Beschrijf de positie en toepassing van IHE XCA-I binnen BBS v2, inclusief de relevante actors en transacties en de relatie tot bestaande infrastructuur en de FHIR- en DICOMweb-gebaseerde oplossingsrichting.
IHE WIA TODO UITWERKING: Beschrijf de positie en toepassing van IHE WIA binnen BBS v2, inclusief de relevante actors en transacties en de relatie tot DICOMweb en de overige geselecteerde BBS-profielen.
4.1.3 Koppeling onderzoek en verslag[bewerken]
Een verslag en het onderzoek waarop het betrekking heeft mogen niet uitsluitend op basis van tekstuele kenmerken aan elkaar worden gekoppeld.
Waar beschikbaar worden stabiele technische identifiers gebruikt, waaronder:
- Study Instance UID;
- accession number met de juiste issuerscope;
- order- of aanvraagidentificatie;
- documentidentificatie;
- expliciete FHIR-references;
- patiëntidentificatie binnen de juiste identificatiescope.
De Study Instance UID is wereldwijd uniek voor een DICOM Study.
Een accession number is doorgaans lokaal uitgegeven en wordt alleen als eenduidige identifier gebruikt in combinatie met de benodigde issuer- of organisatiescope.
Het EHDSImagingReport-model kan imaging study metadata expliciet relateren aan het verslag. De concrete FHIR-mapping van deze relatie wordt in de implementatiegids vastgesteld.
TODO MAPPING: Leg normatief vast welke identifiers producer en consumer SHALL ondersteunen voor onderzoek-verslagkoppeling.
4.1.4 Zoeken en presenteren van de tijdlijn[bewerken]
De tijdlijn is een Nederlandse verfijning en geen generieke presentatie-eis voor alle EHDS-implementaties.
De technische zoekfunctie levert voldoende metadata om onderzoeken en verslagen te vinden, te filteren, te sorteren en aan elkaar te koppelen.
Relevante zoek- en resultaatkenmerken zijn onder andere:
| Kenmerk | Technische functie | Mapping |
|---|---|---|
| Patiëntidentificatie | Selectie van gegevens van de juiste patiënt | TODO MAPPING |
| Document-/informatietype | Onderscheid verslag, onderzoeksmetadata en overige ondersteunde objecten | TODO MAPPING |
| Modaliteit | Filteren van beeldvormende onderzoeken | TODO MAPPING |
| Onderzoeksdatum/periode | Selectie en chronologische presentatie | TODO MAPPING |
| Anatomische regio | Klinische filtering | TODO MAPPING |
| Study Instance UID | Gerichte identificatie van een DICOM Study | TODO MAPPING |
| Accession number | Koppeling aan aanvraag/onderzoek binnen de juiste scope | TODO MAPPING |
| Orderidentificatie | Koppeling aan oorspronkelijke aanvraag | TODO MAPPING |
| Documentidentificatie | Gerichte documentselectie | TODO MAPPING |
| Verrichtingcode | Identificatie van het uitgevoerde onderzoek | TODO MAPPING |
| Auteur / organisatie / land | Herkomstinformatie | TODO MAPPING |
| Status | Onderscheid tussen actuele, vervangen of ingetrokken informatie | TODO MAPPING |
BBS v1 mapt een deel van deze functionaliteit op XDS/XCA-metadata en MHD DocumentReference. Voor BBS v2 wordt een nieuwe mapping opgesteld tegen de definitief geselecteerde Europese en Nederlandse FHIR-profielen.
TODO MAPPING: Voeg per ondersteund profiel de concrete search parameters en response-elementen toe.
4.1.5 Grote DICOM-objecten en performance[bewerken]
De feitelijke beeldcontent kan aanzienlijk groter zijn dan de metadata en verslaginformatie. Technische implementaties mogen daarom niet veronderstellen dat een volledige imaging study op dezelfde wijze kan worden getransporteerd als een regulier klinisch document.
De implementatie houdt rekening met:
- omvang van het onderzoek;
- beschikbare bandbreedte;
- time-outs;
- tussenliggende gateways en proxies;
- geheugen- en opslaggebruik;
- foutafhandeling;
- onderbroken overdracht;
- detectie van een incomplete ontvangst;
- retrieval op study-, series- of instance-niveau;
- selectieve retrieval;
- remote viewing als alternatief voor lokale overdracht.
WADO-RS ondersteunt retrieval op verschillende niveaus van de DICOM-hiërarchie en maakt daardoor selectieve retrieval mogelijk.
Een gedeeltelijk ontvangen onderzoek mag niet zonder waarschuwing als volledig onderzoek worden gepresenteerd.
TODO BESLUIT: Definieer meetbare performance-eisen voor tijdkritische situaties.
TODO BESLUIT: Bepaal eisen voor time-out, retry, resumability en maximale responstijden voor de geselecteerde transacties.
4.1.6 Herkomst, integriteit en patiënt-aangeleverde gegevens[bewerken]
Ontvangen informatie bevat voldoende technische metadata om de herkomst te kunnen beoordelen.
Afhankelijk van het informatieobject betreft dit onder andere:
- patiënt;
- auteur of verantwoordelijke zorgverlener;
- verantwoordelijke organisatie;
- bronsysteem;
- vervaardigings- of onderzoeksdatum;
- document- of resourceidentifier;
- status;
- land of uitwisselingscontext;
- technische integriteitsinformatie.
Patiënt-aangeleverde gegevens blijven als zodanig herkenbaar totdat zij volgens het geldende zorgproces zijn beoordeeld.
Waar technisch mogelijk blijft de oorspronkelijke provenance behouden naast informatie over de patiënt-upload zelf.
4.1.7 Actualiteit, addenda en rectificaties[bewerken]
Een eenmaal beschikbaar gesteld verslag of metadataobject kan later een gewijzigde status krijgen of worden aangevuld.
Implementaties ondersteunen daarom voldoende versie- en statusinformatie om:
- een actuele versie te herkennen;
- een ingetrokken of vervangen versie niet ongemerkt als actueel te presenteren;
- addenda en rectificaties aan het oorspronkelijke verslag te koppelen;
- wijzigingen door te geven aan de gebruikte vindfunctie;
- auditinformatie te behouden.
TODO MAPPING: Leg de mapping vast naar FHIR status-, versionerings- en relatie-elementen van de geselecteerde profielen.
4.1.8 Logging, beveiliging en autorisatie[bewerken]
Alle interfaces worden gebruikt binnen een beveiligde en geautoriseerde context.
Voor iedere relevante transactie moet technisch kunnen worden vastgesteld:
- welke natuurlijke persoon of welk systeem de handeling uitvoert;
- namens welke organisatie de handeling plaatsvindt;
- op welke patiënt de handeling betrekking heeft;
- welke informatieobjecten zijn gezocht, geraadpleegd, verzonden, gedownload of geüpload;
- wat de uitkomst van de transactie was.
Transportbeveiliging en integriteitscontrole volgen minimaal de eisen van de gebruikte onderliggende profielen en de toepasselijke landelijke of Europese beveiligingskaders.
TODO BESLUIT: Leg vast welke security-, authorization- en auditprofielen normatief worden toegepast en welke eisen door generieke voorzieningen buiten BBS worden ingevuld.
4.1.9 Technische afhankelijkheden van generieke functies[bewerken]
BBS specificeert generieke functies niet opnieuw. Voor zover de uitvoering van BBS-transacties afhankelijk is van generieke functies wordt hier vastgelegd welke technische informatie tussen systemen moet worden overgedragen en naar welke landelijke, Europese of internationale afspraken normatief wordt verwezen.
TO DO UITWERKING
- Identificatie en authenticatie: Beschrijf welke technische identiteit van patiënt, vertegenwoordiger, zorgverlener, zorgaanbieder en systeem voor BBS-transacties beschikbaar moet zijn en welke generieke afspraken hiervoor worden toegepast.
- Patiëntmatching: Beschrijf welke afhankelijkheden BBS heeft van patiëntidentificatie en patiëntmatching en welke identificaties of technische context tussen systemen moeten worden overgedragen.
- Autorisatie en toegangsbeleid: Beschrijf welke autorisatiecontext voor BBS-transacties noodzakelijk is en welke generieke afspraken of profielen hiervoor worden toegepast.
- Toestemming en rechtsgrond: Beschrijf welke technische afhankelijkheden bestaan voor het bepalen en overdragen van toestemming of een andere geldige rechtsgrond, voor zover relevant voor BBS.
- Lokalisatie: Beschrijf welke generieke lokalisatiefunctie nodig is om relevante bronnen van beeldvormingsonderzoeken en verslagen te kunnen vinden en welke technische informatie BBS hiervan gebruikt.
- Adressering: Beschrijf welke generieke adresseringsfunctie wordt gebruikt om de technische endpoints van betrokken systemen te bepalen en welke gegevens daarvoor binnen BBS nodig zijn.
- Logging: Beschrijf welke informatie vanuit een BBS-transactie beschikbaar moet zijn voor auditlogging en naar welke generieke loggingafspraken normatief wordt verwezen.
- Beveiliging, integriteit en vertrouwelijkheid: Beschrijf de technische beveiligingsafhankelijkheden van BBS en de relatie met de beveiligingseisen van de toegepaste profielen en generieke voorzieningen.
- Noodtoegang (Breaking-the-Glass-procedure): Beschrijf, indien van toepassing, welke technische gevolgen noodtoegang heeft voor autorisatie, logging en de uitvoering van BBS-transacties.
- Dossier- en bewaarbeleid: Beschrijf uitsluitend de technische afhankelijkheden van dossier- en bewaarbeleid voor zover deze gevolgen hebben voor beschikbaarheid, status, versiebeheer of verwijdering van via BBS ontsloten informatie.
4.2 Informatieobjecten en gegevensmodel[bewerken]
BBS v2 maakt technisch onderscheid tussen ten minste vier concepten:
| Concept | Functie | Technische representatie |
|---|---|---|
| Beeldvormingsverslag | Klinische observaties, interpretatie, conclusie en advies | EHDSImagingReport / nader vast te stellen FHIR-profielen |
| Imaging Study Metadata | Gestructureerde metadata over het beeldvormend onderzoek | EHDSImagingStudy / nader vast te stellen FHIR-profielen |
| Imaging Study Manifest | Overdraagbaar metadataobject waarmee inhoud en locaties van een onderzoek kunnen worden beschreven | Bijvoorbeeld MADO FHIR document Bundle en/of DICOM KOS |
| DICOM Study Content | De daadwerkelijke beelden en overige DICOM-objecten | DICOM-objecten |
De EEHRxF-representatie van een imaging study betreft metadata over het onderzoek en niet de daadwerkelijke pixel- of mediacontent.
EHDSImagingStudy bevat kerninformatie over het onderzoek en kan verwijzingen of endpoints bevatten naar de content. De DICOM Study zelf blijft georganiseerd volgens de DICOM-hiërarchie:
Study
└── Series
└── Instance
Een Imaging Study Manifest kan deze structuur en de benodigde toegangsinformatie beschrijven zonder de volledige beeldcontent zelf te bevatten.
Het MADO FHIR Imaging Study Manifest is een FHIR document Bundle. De centrale ImagingStudy-resource bevat de onderzoeksstructuur; aanvullende resources leveren context over patiënt, maker, aanvraag en endpoints voor toegang tot de content.
4.2.1 FHIR Resources[bewerken]
FHIR-resources worden binnen BBS gebruikt als onderdeel van de geselecteerde informatieobjecten en interoperabiliteitsprofielen. Per resource wordt vastgelegd welke functie deze binnen BBS vervult, binnen welke profielen en transacties deze wordt toegepast en welke BBS- of Europese profilering van toepassing is.
- Bundle: Beschrijf voor welke BBS-informatieobjecten en transacties een FHIR Bundle wordt gebruikt, welk Bundle-type van toepassing is en welke profielen hiervoor normatief zijn.
- Composition: Beschrijf de functie van Composition binnen documentgebaseerde representaties, waaronder het MADO Imaging Study Manifest, en de relatie met de overige resources in de Bundle.
- ImagingStudy: Beschrijf de toepassing van ImagingStudy voor de representatie van onderzoeksmetadata, de relatie met EHDSImagingStudy en DICOM-identificatoren en de wijze waarop toegang tot de DICOM-content wordt vastgelegd.
- Endpoint: Beschrijf de toepassing van Endpoint voor het vastleggen van technische toegang tot de bij een beeldvormend onderzoek behorende content.
- DocumentReference: Beschrijf de toepassing van DocumentReference waar documentmetadata wordt uitgewisseld, inclusief de relatie met beeldvormingsverslagen, MHD en de Nederlandse tijdlijn.
- Overige contextresources: Vul na vaststelling van de definitieve FHIR-mapping de overige gebruikte resources aan voor onder andere patiënt-, auteur-, organisatie- en aanvraagcontext.
TODO BESLUIT: Bepaal welke manifestrepresentaties binnen BBS v2 SHALL worden ondersteund.
TODO MAPPING: Maak een volledige mapping tussen:
- EHDSImagingStudy;
- EHDSImagingReport;
- MADO;
- relevante DICOM-attributen;
- BBS-dataset;
- eventuele MHD DocumentReference-metadata.
4.3 Kwalificatie en conformiteit[bewerken]
Conformiteit wordt beoordeeld per BBS-systeemrol die een implementatie declareert.
Een kwalificatiescenario kan meerdere technische profielen combineren wanneer dat nodig is om een volledige BBS-usecase uit te voeren.
De toetsing omvat waar van toepassing:
- correcte productie van de vereiste informatieobjecten;
- correcte verwerking van verplichte metadata;
- discovery en filtering;
- correcte onderzoek-verslagkoppeling;
- document retrieval;
- DICOM retrieval;
- remote viewing;
- foutafhandeling;
- grote onderzoeken en incomplete overdrachten;
- status, addenda en rectificaties;
- terminologie;
- patiëntgerichte download of upload;
- relevante security- en logginguitkomsten.
Een systeem hoeft alleen conformiteit aan te tonen voor de systeemrollen en opties die het declareert, tenzij een required grouping in het gekozen IHE-profiel aanvullende actors verplicht stelt.
TODO BESLUIT: Definieer de verplichte profielcombinaties per BBS-systeemrol.
TODO BESLUIT: Bepaal welke bestaande IHE Connectathon-tests of andere internationale testartefacten kunnen worden hergebruikt.
4.4 Begrippenlijst[bewerken]
| Begrip | Omschrijving |
|---|---|
| BBS | Beeldbeschikbaarheid. |
| DICOM | Digital Imaging and Communications in Medicine; standaard voor medische beeldvormende informatie en bijbehorende diensten. |
| DICOMweb | REST-gebaseerde DICOM-diensten voor onder andere zoeken, opslaan en ophalen. |
| EEHRxF | European Electronic Health Record Exchange Format. |
| EHDS | European Health Data Space. |
| EHDSImagingReport | Europees logisch informatiemodel voor het beeldvormingsverslag. |
| EHDSImagingStudy | Europees logisch informatiemodel voor metadata over een beeldvormend onderzoek. |
| FHIR | Fast Healthcare Interoperability Resources. |
| IHE | Integrating the Healthcare Enterprise. |
| Imaging Study Manifest | Metadataobject waarmee de inhoud, identificatoren en toegangslocaties van een beeldvormend onderzoek kunnen worden beschreven. |
| MADO | IHE Manifest-based Access to DICOM Objects; interoperabiliteitsprofiel voor manifestgebaseerde toegang tot DICOM-objecten. |
| MHD | IHE Mobile access to Health Documents. |
| QEDm | IHE Query for Existing Data for Mobile. |
| IID | IHE Invoke Image Display. |
| XC-WADO | IHE Cross-Community Web-Based Access to DICOM Objects. |
| XCA-I | IHE Cross-Community Access for Imaging. |
| Study Instance UID | Wereldwijd unieke DICOM-identificatie van een imaging study. |
| WADO-RS | DICOMweb-dienst voor REST-gebaseerd ophalen van DICOM-objecten. |
5 Referenties[bewerken]
- Verordening (EU) 2025/327 betreffende de European Health Data Space.
- Xt-EHR – Medical images and reports / D7.2.
- Xt-EHR – EHDS Logical Information Models.
- HL7 Europe – European Imaging Report Implementation Guide.
- IHE ITI – Mobile access to Health Documents (MHD).
- IHE PCC – Query for Existing Data for Mobile (QEDm).
- IHE RAD – Manifest-based Access to DICOM Objects (MADO).
- IHE RAD – Cross-Community Web-Based Access to DICOM Objects (XC-WADO).
- IHE RAD – Invoke Image Display (IID).
- IHE RAD – Cross-Community Access for Imaging (XCA-I).
- IHE RAD – Web-based Image Access (WIA).
- DICOM Standard.
- NEN 7541.
- Beeldbeschikbaarheid v1.0.0 Functioneel Ontwerp.
- Beeldbeschikbaarheid v1.0.0 Technisch Ontwerp.
6 Release Notes[bewerken]
Deze versie vormt de eerste technische uitwerking van Beeldbeschikbaarheid v2.0.0 en bouwt voort op de technische afspraken uit Beeldbeschikbaarheid v1.0.0.
Belangrijke onderwerpen voor v2 zijn de aansluiting op EHDS/EEHRxF, uitbreiding van de scope ten opzichte van v1, toepassing van actuele FHIR- en DICOMweb-gebaseerde interoperabiliteitsprofielen en ondersteuning van de nieuwe patiëntgerichte usecases.
TODO: Vul deze paragraaf bij publicatie aan met de definitieve technische wijzigingen ten opzichte van v1.0.0.