Toelichting project CiO

1 Aanleiding

De informatiestandaard Contra-indicaties en Overgevoeligheden (CiO) vormt samen met de informatiestandaard Medicatieproces 9 (MP9) en de informatiestandaard Uitwisseling laboratoriumgegevens (Lab2Zorg) de set van informatiestandaarden benodigd voor digitale uitwisseling van medicatiegegevens. De ontwikkeling en implementatie van deze informatiestandaarden vormt onderdeel van het landelijke Programma Medicatieoverdracht.

De informatiestandaard CiO omvat een set van afspraken over eenduidige registratie en uitwisseling van contra-indicaties en overgevoeligheden binnen de categorie medicatie. Zowel contra-indicaties als overgevoeligheden zijn opgenomen in het medicatieoverzicht en worden gebruikt bij medicatiebewaking door voorschrijvers, toedieners en apothekers in alle domeinen van de zorg. Afspraken over eenduidige registratie en uitwisseling hiervan zijn daarom van belang voor de medicatieveiligheid.

De aanleiding voor dit project is meerledig:

1. De uitwisseling van medicatie contra-indicaties en geneesmiddelovergevoeligheden is opgenomen in de herziene richtlijn Overdracht van Medicatiegegevens in de keten.
2. Er bestaat momenteel geen separate informatiestandaard geheel gericht op CiO (voorheen ICA) om op door te ontwikkelen.
3. De ontwikkeling en implementatie van een informatiestandaard CiO is onderdeel van het 10-stappenplan voor complete en goede elektronische overdracht van medicatiegegevens.
4. De behoefte aan uniforme registratie van medicatie contra-indicaties en geneesmiddelovergevoeligheden bestaat al langere tijd. De uitwisseling van medicatie contra-indicaties en geneesmiddelovergevoeligheden zorgt momenteel voor vervuiling van informatiesystemen.
5. Er is slechts in beperkte mate sprake van afspraken en richtlijnen met betrekking tot registratie en uitwisseling van medicatie contra-indicaties en geneesmiddelovergevoeligheden. Ook ontbreekt het nog aan breed gedragen begrippen en definities in het (CiO-)zorgveld.

Hoewel de informatiestandaard CiO zich in eerste instantie richt op medicatie contra-indicaties en geneesmiddelovergevoeligheden zal de standaard op termijn verbreed worden, onder andere met bewaking op andere verrichtingen dan het voorschrijven en verstrekken van medicatie en op allergenen die geen bestandsdeel zijn van geneesmiddelen. Op termijn zal hier een separaat plan van aanpak voor worden opgesteld.

1.1 Visie en kaderdocument

Bij Nictiz komen verschillende vragen binnen over de kaders van de informatiestandaard contra-indicaties en overgevoeligheden (CiO) en het project CiO. Daarnaast worden er verzoeken gedaan aan Nictiz om te participeren in andere projecten over contra-indicaties en overgevoeligheden die raken aan de informatiestandaard en/of de samenwerkingsafspraken die in het project opgesteld worden, zogenoemde zijprojecten.

Met het visie- en kaderdocument CiO beogen we doelen en kaders voor de scope medicatiebewaking helder te krijgen. De elementen van dit visie en kaderdocument voor de informatiestandaard CiO onderschrijven alle betrokken partijen. De betrokken stakeholders staan voor een gezamenlijk doel.

2 Samenhang implementatie en informatiestandaard

Het project CiO omvat zowel ontwikkeling en beheer van de informatiestandaard CiO als de implementatie ervan. Op deze landingspagina is informatie te vinden over beide onderdelen. Informatiestandaard en implementatie zijn met elkaar verweven maar spelen zich af op verschillende lagen in het Nictiz lagenmodel.

3 Plan van aanpak en planning

3.1 Plan van Aanpak

De informatiestandaard CiO wordt doorontwikkeld/aangepast op basis van wijzigingsverzoeken. Inhoudelijke toetsing, consultatie en doorontwikkeling van het functioneel ontwerp vindt plaats middels maandelijks te organiseren expertgroepbijeenkomsten. Punten waarop nog geen breed consensus bestaat worden besproken of in proces gezet.

Maandelijks vindt eveneens een overleg plaats met een selectie van betrokken softwareleveranciers. Dit overleg is een belangrijk gremium om oplossingsrichtingen te toetsen, naast de toetsing via de expertgroep. De leveranciers beschikken over veel ervaring rondom implementaties en staan bovendien in nauw contact met de eindgebruikers van de standaard.

Per mei 2023 zijn ook de kernteams CiO van start gegaan. Deze bestaan uit zorgverleners uit verschillende sectoren van de zorg. Zij hebben mandaat om namens hun achterban keuzes te maken met betrekking tot zorgprocesafspraken. In de kernteams wordt toegewerkt naar besluiten over samenwerkingsafspraken, gebruikerseisen en –wensen evenals plannen voor opschoning, migratie en hybride situatie. Er wordt hierin voortgeborduurd op de afspraken die zijn opgesteld in de werkgroep Organisatie & Proces.

Dit maakt dat er een parallel traject zal worden gewerkt aan doorontwikkeling van de informatiestandaard en het opstellen van bijbehorende implementatieafspraken. Er is een nauwe interactie tussen de expertgroepen, betrokken leveranciers en kernteams noodzakelijk zodat de eindproducten op elkaar aansluiten. Periodiek zal daarom kruisbestuiving plaatsvinden tussen de verschillende overlegstromen. Het is de ambitie om begin 2025 te starten met het aanvullend beproeven van de informatiestandaard en implementatieafspraken CiO.

3.1.1 Expertgroep CiO

De expertgroep bestaat uit inhoudelijke experts met kennis met betrekking tot het gebruiksdoel en de gebruikte informatietechnologie. Hierbij kan gedacht worden aan een informatiearchitect, klinisch informaticus, (beleids)medewerker van de koepelorganisaties, inhoudelijk deskundige (vanuit de standaardisatieorganisaties) of eindgebruikers vanuit hun rol als ervaringsdeskundigen. Bij voorkeur hebben zij geparticipeerd in de werkgroep contra-indicaties of overgevoeligheid en/of nemen zij deel aan gebruikersgroep van softwareleveranciers. De inhoudelijke experts werken samen onder begeleiding van Nictiz. De deelnemers van de expertgroep CiO hebben mandaat om namens hun achterban een advies over de voorgestelde oplossingen in de informatiestandaard te geven. Waar nodig maken zij gebruik van achterbanraadpleging. De leden zijn zelf verantwoordelijk om draagvlak voor hun advies bij hun achterban te verkrijgen.

3.1.2 Werkstroom CiO Leveranciers

De werkstroom CiO bestaat uit meerdere leveranciers die op eigen verzoek actief betrokken wensen te zijn bij de ontwikkeling van de informatiestandaard CiO en implementatie hiervan (onder andere afspraken voor opschoning, migratie en hybride situatie). De werkstroom CiO is primair verantwoordelijk voor de inbreng van technische expertise en kent een adviserende rol. Voorstellen van wijzigingen en beoogde oplossingsrichtingen volgen vanuit de expertgroep. Waar nodig kunnen oplossingsrichtingen door leveranciers worden getoetst in gebruikersgroepen. De leveranciers in de werkstroom CiO werken samen onder begeleiding van Nictiz.

===Kernteams en voorbereidingsgroepen CiO In het kernteam CiO neemt een afvaardiging van de bij het medicatieproces betrokken sectoren deel in de vorm van projectleiders en zorgprofessionals van alle sectoren. Om te zorgen dat de informatiestandaard aansluit bij het zorgproces en om uitwisseling in de keten te realiseren, worden in kernteams boven- en cross sectorale afspraken gemaakt. Dit zijn de besluiten kernteams. Het gaat daarbij onder andere om beleidsafspraken en verantwoordelijkheden. Veel van de besluiten van de kernteams hebben invloed op het zorgproces en bevatten daarom werkproceseisen. Daarnaast kunnen besluiten ook technische ondersteuning van het zorginformatiesysteem nodig hebben. Dit zijn de gebruikerseisen/-wensen. Voor afstemming over gebruikerseisen en –wensen kunnen kruisbestuivingsessies met leveranciers uit de werkstroom CiO worden georganiseerd. In de kernteams en voorbereidingsgroepen wordt voortgebouwd op het eindproduct van de werkgroep organisatie & proces: Samenwerkingsafspraken: ‘Registratie en uitwisseling van contra-indicaties en overgevoeligheden in de keten’. De concept samenwerkingsafspraken vormen de basis voor de kernteam besluiten.

Het kernteam CiO werkt samen onder begeleiding van Nictiz. Leden van het kernteam CiO hebben het mandaat om namens hun achterban een besluit te nemen, maar toetsen voorgenomen besluiten middels een achterbanraadpleging. De leden zijn zelf verantwoordelijk om draagvlak voor hun advies bij hun achterban te verkrijgen.

De kernteams zullen inhoudelijk worden voorbereid in voorbereidingsgroepen waarin meer ruimte is voor uitwerking en discussie. In de voorbereidingsgroepen nemen de sectoren MSZ, Openbare Farmacie en Huisartsenzorg deel. De kernteams zullen daarom met name gericht zijn op gezamenlijke besluitvorming op voorstellen uit de voorbereidingsgroepen.

3.2 Roadmap

Het projectteam CiO heeft in gezamenlijkheid met haar betrokken stakeholders een roadmap CiO opgesteld, welke informatie bevat over (toekomstige) functionaliteiten van de informatiestandaard en een tijdsplanning weergeeft over toekomstig afgestemde releases. De roadmap geeft inzicht in de toekomstige voorgenomen releases van de informatiestandaard CiO en kent voor de scope medicatiebewaking een concrete planning tot aan de aanvullende beproeving CiO:

• December 2023: Release Bèta2-versie IS CiO
• Juli 2024: Release Bèta3-versie IS CiO
• December 2024: Release Bèta4versie IS CiO

3.3 Planning

Voor de periode tot aan de aanvullende beproeving CiO (2023/2024) is een planning opgesteld.

5 Achtergrond

De bèta-release van 1 mei 2023 dient als gespreksdocument voor de doorontwikkeling van de informatiestandaard CiO. Deze bèta-versie is tot stand gekomen op basis van de samenwerkingen binnen werkgroep Contra-indicatie en werkgroep Overgevoeligheid (expertisegroepen op informatieniveau van het 5-lagenmodel) en werkgroep Organisatie en Proces CiO (expertisegroep op zorgprocesniveau).

De werkgroepen Contra-indicatie en Overgevoeligheid hebben in de periode 2020-2022 een analyse gemaakt van de benodigde gegevensmodellen (zibs) voor de informatiestandaard CiO. Deze analyse heeft geresulteerd in de gegevensmodellen van de zib prepublicatie 2022-1 van 10 juni 2022: Overgevoeligheid-v1.0(2022NL), Reactie-v1.0(2022NL) en MedicatieContraIndicatie-v2.0(2022NL) (voorgaande publicaties: MedicatieContraIndicatie-v1.1(2021NL), MedicatieContra-Indicatie-v1.0(2020NL)). Tevens hebben deze werkgroepen nagedacht over de werkwijze voor het kunnen wijzigen en afsluiten van contra-indicaties en overgevoeligheden in de keten. In de periode 2021-2022 is parallel hieraan en hieropvolgend de functionele behoefte vanuit het zorgveld via de werkgroep Organisatie en Proces CiO verder in kaart gebracht, met name met betrekking tot het consolideren van gegevens uit meerdere bronnen tot één overzicht, het afsluiten van registraties en het wijzigen van gegevens.

De gegevensmodellen in de informatiestandaard CiO 2.0.0-beta.1 zijn zoveel mogelijk gelijk aan de zib prepublicatie 2022-1. Een belangrijk verschil is de beperking tot medicatie in de informatiestandaard CiO 2.0.0-beta.1, terwijl de zibs Overgevoeligheid en Reactie ook modellen vormen voor respectievelijk niet-geneesmiddelovergevoeligheden en reacties op andere stoffen dan medicatie en op straling. Daarnaast bleek op basis van de functionele behoefte van zorgverleners uit werkgroep Organisatie en Proces CiO dat sommige gegevenselementen uit de zib prepublicatie 2022-1 moesten worden aangepast, toegevoegd of juist verwijderd. Een aantal gegevenselementen in informatiestandaard CiO 2.0.0-beta.1 wijkt daarom af van de zib prepublicatie 2022-1.

Het traject voor de doorontwikkeling op basis van de bèta-versie van 1 mei 2023 zal bestaan uit verschillende sporen, zie hiervoor pagina Plan van aanpak en Planning CiO.